Page 85 [85]
1245 EPISTOLAE.
nibus decidebat: itaque faétum elt, ut non folumob.
eundis Ecclefiæ fue negotiis fufficeret ,, verum etiam
alias Ecclefias vel oratione preefens, vel {cripto abfens
moncret, docerct, inftitueret, confxmaret. Jam fo¬
puum eft Epilcoporum, decus & ornamentum. Hujus
uli. tanta cura fuit, ut nec fororem, licet Deo dica¬
tam, nee propinquo gradu cognatas foeminas, ad do¬
mefticum admitteret: contubernium: & collegia mu¬
lierum, quæ inftitucrat, raro admoduminvileret ; nec
emuino, Cumeulla fœmina mifceret colloquium, nif
effet arcani, quod unius auribus cfet committendum.
Hie charitas admonuit maledicorum fibila contemne¬
re. Nec enim ufqueadeo putabat: {erviendum impro¬
borum linguis, utneceflarium officium hac gratia præ¬
tionem. fuam: redibat: non quod fibi metueret, fed
integram, nii & famam. haberec illibatam. Rurfus
niftris rumoribus præftitifet, nificlesicos etiam. habe¬
ret integri nominis; Pojro: linguam: habebat intantum
ab omni petulantia puram, ut etiam: cum procacifli¬
re temperet a convitiis; fed Scripturarum, modo tefti¬
monus & argumentis veritatem afferit , impietatem
refellit, adeo ut ne laceffitus quidem regerat maledi¬
gta, Eandem. moderationem obtinuit i caftigandis
improborum moribus, ur lenitate fanaret potius quam
auiteritate exafperarct. Proin Epifcopum. dfrice quen¬
dam natione Zra/ezzliteris adhortans , ut populum {uum
a vernaculo. more temulentiz reyocaret, & ad /talice
ſobrietatis exemplum. provocaret, illud: diligenter ad¬
monuit, ne id faceretacerbius objurgando, fed lenibus
monitis paulatim inveterato morbo mederetur. Hoc
elt quod Raslas, nom vult Epifcopum efe TNT 5
quemadmodum: interpretantur Graci, & hos fequutus
Hieronymus. Aliogui quid laudis habeat in Epifcopo,
f non fit percuflor, hoc eft, fi neminem ferro vul¬
peret aut occidat, aut manu depalmet ? Adde quod
menfam habebat perquam frugale quidem, ut diximus,
fed. hofpitibus expofitam, magis frugiferisfermonibus,
quam exquifitis eduliis opiparam. Ad bane pendebat
diftichon, ceu lex quædam deteftans maledicentiam &
obtre&ationem in abfentes, qui morbus fere peculiaris
eft iis, quialioqui pictarem proftentur, quum nihil fir
alienius 4 vera pietate. Obrepit enim hic peftis pro¬
bitatis imagine, dum videri vult vitiorum odium., ac
virtutis zelus. A quo malo fic penitus abhorruit vir
fanétiftimus, ut interdum nec Epifcoporum auétorita¬
ti ceflerit,, quin fe minaretur € convivio furreéturum,,
nifi 4 talibus fabulis temperayent. Eoque foie vel fa¬
cram, leétionem adhibebat menfee, vel de re quapiam
frugifera commentabatur, ut non minus animi convi¬
vaum, jeficerentur quam corpora. Jam quod Apotto¬
lusvult Epifcopum duazer elle, ùn aiggganegdi hoc
elt, zan pugnacer » five lrigiofum y neo tarpiter lucro de¬
ditum, idadeo præftitit, ut fæpenumero caufam totam
ecflerit adverfario, pro, magno lucro ducens, fi quie¬
tem animi rei difpendio redemiffet. Multas heredica¬
tes, ultro delatas E cclefia recufavit, unde fufpicabatur
nize, Cuidam, qui poflefionem volens donarat ecclelixe,
ac poft liber {cel
Auguſtinus. & tabulas & rem reftituit, quam optimo
jane fummogue omnium applaufu poflet fubmovere im¬
robum repetitorem. Inte ris va i
p en inopiam fublevabat. Quin aliguotiesten¬
talle legitur , ut univerfum eccleliæ cenfum populo
refienaret , fibique ac fuis nihil faceret reliquum adi
vaum, niſi quod; ſpontanea plebis liberalitas quotidie
deferret. Quumque annos, quadraginta aut co amplius
Epift. MLXXXIV. 1246
A| Epifcopi munere fumma cum laude funétus effet, adco
|nullum thefaurum fibi congefferat, ut deceflerit inte¬
|ftatus, non tam quod teftandi jus deefler, quam quod
|materia, Hæc non eo commemoro, quod exiftimem
horum temporum Epifcopos ad hanc imaginem coma
pellendos, fed ut declarem quantopere fanétiffimi Præ¬
{ulis animus abhorruerit à fordido quæftu , & hunc
comitari folitis litibus. Pracipue verorò dida), que
potiflima funétio Prefulum eft, fic in illo modis o¬
Minibus onituit, ut neminem habeamus nec ex Gracisy
nec ex Latinis, quem hac fane in parte cum hoc con¬
ferre poflimus. Ingenii felicitas. prorfus erat incompa=
rabilis, five {pectes acumen vel obfeurifima facile pe¬
B netrans,, five capacis memorie fidem, five vim quan
dam mentis indefatigabilem. Difficultatibus quaeftio¬
num alebatur , huc quifquis: provocabat, prorfus: e=¬
quum, ut habet proverbium, in planiciem invitabat,
nec ullis materiis lubentius indulfit, quam quz fubti¬
litate torquerent, nec conquiefcebat, donec nodos o¬
mnes explicuiflet. Ad docendum femper erat paratus,
non aliter quam: avidus negociator ad lucrum. Aderat
interim admiranda quædam animi lenitas, quam Pane
las vocat paxgoðvpiæv, atque adco manfuetudo quædam
| |invincibilis; hanc Perrusappellatmeaŭrnræ, quam Pla¬
to putat non ita frequenter deprehendi in his, quibus
contigit acrius ingenium, Id. perfpicuum eft ex confli¬
Ctationibus, quas plurimas habuit cum hæreticis, quo=
rum alii, miris rechnis ftudebant eludere pondus invictæ
veritatis , alii fuperfluis & alienis tergiverfationibus
tempus eximere, alii convitiis à difputatione ad jur¬
gium provocare , alii ftolidiffimis, refponfis. fatigare
vexateque contra differentem. Nihil horum unquam
potuit efficere, quo minus illerem urgeret, repetens,
iterans, inculcans que utrinque diéta fuerant, idque
tam dilucide, tama explanare, utimperita quoque mul¬
titudo pervideret hæreticis, nihil efle reliquum præter
impudentiam. Hac manfuetudine cum inflantia perti¬
naci conjunéta plurimos fanavit hæreticos, devicit o¬
mnes. Nam quemadmodum, juxta. vetus ditum, A=
variis: hærefeen monftris infeftabatur. Ex erat ea gens
nec fobria, nec fatis firme fidei, novarumque rerum
fupra modum avida, alioqui vafra & arguta, Advers
fus hæc: portenta ditu mirum, quam: fbrenuum. pugi¬
lem egerit Aaguffinus. Dejecit Pafcentium Arianum:y
licet auétoritate poreftareque publica formidabilem,
Traduxit A4anichaoram prodigiofas fabulas, & ob{coe¬
na myfteria protraxit in lucem : nam hee prodidifle,
erat vicille. Donatytas & Curcumecelliones., pertinax mas
delevit. Poftrema lucta fuit cum, Pelagzanis. Denique
Paganorum reliquias magna, ex parte delevit in Africa.
p | Etad tantasres conficiendas, non vi, non armis, non
copiis, non carceribus aut incendiis: ufus eſt, ſed ſolo
gladio ſpiritus (quodeſt verbum Dei),atque armis Apo¬
{tolicis,, tot victorias, tot triumphos paravit eccleſiæ
Chriſti y licet adverſus Donatiſtas & Circumoelliones,
quoniam ipfi ferro, rem gerebant, achibita fit tandem
‘Czefarisauctoritas, refragante primum dxgu/tine, mox
Ceefaris ediétam fie interceffione fua moderante, ut
plerifque multa auraria redderetur iis qui perfolverant.
Summa vero cura interceflit. apud Cafareos magiftra¬
tus, ne quis hæreticorum occideretur. Cupiebat ami
cus; Medicus {uperefle quosartefua fanaret. Imo, quod
eft, majoris clementiz, his etiam, vitam impetravit, à
pl quibus orthodoxi, quidam fuerant nefarie trucidati. Heec
| {fanGiffimi, Prefulis clementia non eo. commemora-.
| |\tur a nobis,, ut animum addamus impiis, qui falfisdo¬
| gmatibus feindunt ac Jlabefaétant ecclefiam Chriffi, fed
| | ut oftendamus. quanta manfuetudo deceat Doctorem ec¬
| |clefiafticum. Non ideo Czefarum leges robur non ha¬
bebant, quod harum feveritatemaliquando piorum ho¬
minum interceffio mitigaret, prefertim ubi manifetta
pænitentiæ figna fpem, vitæ corretioris præberent.
Nee enim ideo non eft: juſta lex, quæ jubet homici¬
. dam
An.
15296
s