OCR Output

1243

Erisvtora MLXXXIII
Eraſmus Rot. Andree Alciato S. D.

1 inter tot Bellonæ tumultus, incolumis ch præfi¬

dio Mufarum Alciatus, eft quod vehementer gau¬
deam. Lougolizm immatura morte præreptum fane do¬
leo. Cupiebam illum vel ftudiis promovendis fuperef¬
fe, utcunque in nos fuit animatus. Jacit enim in fuis
cpiftolis nefcio quas ftomachi in me fignificationes,
nunc Adoriam taxans, nunc in Butavem oratorem nc¬
{cio quid vzrocxezluv, quafi ipfe natus fuiffet Athenis.
Ego de hominis ingenio femper candidiflime fenfi.
Quum Lovanii nos inviferet, hominem quanta per oc¬
cupationes licuit, humanitate traĉtayi. Nec divinare
poſſum unde hoc ftomachiin me conceperit, nifi quod
conjecto duas fuiffe caufas. Quum expetiflet fecretum
colloquium, dedi. Exorfus prolixam fabulam quomo¬
do Romea in Capitolio caufam dixerit, magno capitis pe¬
iiculo: hic, opinor, vifus fam parum attentus, præfer¬
tim quum ferio vultu fubinde repeteret , admonens
ut cjus facinoris alicubi meminiffem in {criptis meis.
Refpondi, ut foleo in re que mihi leviter eft cordi.
Hoc illum, opinor, male habuit. Deinde nonnihil expo¬
itulavit mecum de epiftola quadam ipfius inter meas
excufa, in qua confert me cum Bsdeo, in qua mihi
placebant omnia præter hoc quod addit juxta calcem
epiftole, Demirari fe cur Rex exterum fuo civi præ¬
ferendum putarit. Verum, hoc quamvisprater caufam
-di&um, non obftitit, quo minus honoris illius gratia
vulgatem epiftolam. Quum oftenderet que perpe¬
ram effent excufa, fic mutavit quædam , ut meliora
fuerint quæ videri volebat depravata. Etin hac re
decreverat totum diem infumere, nifi ego pertæfus,
pro mea fimplicitate fermonem abrupiffem. In tequo¬
que torfit allegoriam fatis mordacem. Sed rem inge¬
niofamfecit, injeéto, quod ajunt, fpiculo fugit. Pror¬
fus in illo defidero candorem. Nam gloriz cupidita¬
tem ignofcerem ætati, nifi fuiffet immodica, fed hoc
vitii vel correxiffet, vel certe mitigaffet ztas. Toto
triduo, quo mecum egit, nunquam vidi hominem vel
leviter fubridentem, ne in conviviis quidem. Qua
res mihi fane non mediocri fuit admirationi. Et tamen
in epiftolis nonnunquam conatur efle feftivus, ne pa¬
rum videatur Ciceronianus , quanquam invita , ficuti
videtur, Adinerva. Exorta eft nova fetta Ciceroniano¬
rum, que mihi videtur non minus fervere ifthic , quam
apud nos Lutheranorum. Pofthac non licebit Epifco¬
pos appellare patres reverendos, nec in calce literarum
{fcribere annum à Chrifto nato, quod id nufquam faciat
Cicero. Quid autem ineptius, quam toto. feculo no¬
vato, religione, imperiis, magiftratibus , locorum vo¬
cabulis, ædificiis, cultu, moribus, non aliter audere
loqui, quam loquutus eft Cicero? Si revivifceret ipfe Ci
cero, rideret hoc Ciceronianorem genus. Verum de his
alias ridebimus. Cupio fcire quid agas, quod, opinor,
ſcribes Bonifacio, tui nominis ftudiofiffimo. Bene yva¬
Je. Datum Baflea, Anno 1529.

EpisroLa MLXXXIV.
PRAEFATIO IN AVGVSTINVM.
Erafmas Rot. Alphenfo Fonfece , Archiepifcopo Ta¬

letano, S. D.

N totus, folitoque nitidior, venit in tuos amplexus,
E Præfulum amplifime, incomparabilis Ecclefiæ Do¬
Gor, & invictus propugnator, divus Aurelius Angu¬
flinus , quem tu non fine caufa fic adamare pre cete¬
ris, fic in deliciis femper habere confuevifti. Quid
enim habet orbis Chriffzanus hoc Scriptore vel magis
aureum, vel auguftius? ut ipfa vocabula nequaquam
fortuito , fed Numinis providentia videantur indita
viro. Auro fapienti nihil preciofius: fulgore eloquen¬
tie cum fapientia conjunéte nihil mirabilius. Sunt
aliis alize dotes , prout vifum eft +4 dweodory Spiritui,

A

B

C

D

E

F

1244

di perfpicuitatem. In Baflio, præter{ubtilitatem, ex¬
ofculamur piam ac mitem fuaviloquentiam. In hujus
fodali Chryfoffomo {ponte profluentem orationis copiam
ampleGtimur. In Cypriano fpiritum veneramur marty¬
rio dignum. In Hilario grandi materiæ parem grandi¬
loquentiam, atque, ut ita loquar, cothurnum admi¬
ramur. In Ambrofo dulces quofdam aculeos, & Epi¬
{copo dignam amamus verecundiam. In Averonymo di¬
vitem Scripturarum penum optimo jure laudamus. In
Gregorio puram nulloque fuco piéturatam fanétimoniam
agnofcimus. Ac, ne longum faciam, habet itidem &
creterorum quifque cx ejufdem Spiritus munificentia
virtutes fuas, quibus fele piorum hominum affcétibus
varie commendant. At non arbitror alium efle Doéto¬
rem, in quem opulentus ille juxta ac benignus Spiri¬
tus dotes {uas omnes largius cffuderit quam in Agga¬
finum, quafi voluerit in una tabula vividum quoddam
exemplar Epifcopi repræfentare 5 omnibus virtutum
numeris abfolutum, quaspoft Chrifum , Epifcoporum
principem, Paules & Petrus requirunt in his, qui pa¬
fcendum Domini gregem fuſceperunt. Cæteris quidem
non imputatur, quales fuerint antequam facro lavacro
renafcerentur: in Epifcopo tamen requirit beatus Pan¬
lus, ut & corum, qui foris funt, teftimonio compro¬
betur. Quid divus Auguftinus? Taliserat , etiam quum
ipfe foris eflet, ut ab his, qui crant intus, vir bonus
haberi poflet, in fuo quidem genere. Adolefcens ha¬
buit concubinam, quod humanæ permittunt leges , &
hac non repudiata , fed erepta, adfcivit alteram. Ve¬
rum utrique fervavit conjugii fidem, quam probitatem
hodie non temere reperias in facerdotibus aut abbatibus.
Tnduétus eft in fectam ALanicheorum, quo quidem ho¬
minum genere vix aliud habuit orbis peftilentius ,adeo
confiétis titulis, prodigiofa ciborum abftinentia, fimu¬
latione paupertatis, falfa continentiæ fpecie, aliifque
prælcriptis immanibus, ac fupra modum rigidis, tum
portentofis fabulis Philofophiæ fuco lenocinioque com¬
mendatis, fumos ac præftigias quafdam offundebant
hominum mentibus, ut poffent vel eleétis imponere.
Ab his hiftrionibus impofitum eft juveni, nondumba¬
ptizato, nondum catechumeno, ſed per omnes rerum
fpecies veritatem velut in fomnis adamatam perfequen=
ti. Affectuserat pius, error fimplex & humanus. Nec
tamen illorum vitiis inquinatus eft, nec diutius hæfit
impio dogmati , & fortaffis ob hoc ipfum Dominus
paffus eft illum ad tempus labi, ut efficacius alios ab
errore peftifero vel arceret, vel revocaret. A catechi¬
{mo vero fic protinus ad Chrifti regulam vitæ rationem
inftituit, perpetuoque tenore femper ad meliora pro¬
ficiens, inftitutum perfequutus eft , ut etiamfi quod
cfimen in illum ab hereticis impingeretur , nequaquam
hereret: & qui intendere funt aufi, nihil aliud quam
impudentiæ lucrifecerint opinionem. Hoc de teftimo¬
nio. Quod ad fobrietatis faudem attinet, quanquam
erat corpore delicato, quemadmodum raro folent in¬
genia,infigniter felicia , robufta fortiri corpora, fic dif
penfante natura , ut quod animi viribus additum e&,
corporis detrahatur, tamen illius menfa fere nihil ha¬
bebat præter olera & legumina, nifi quod interdum
nonnihil eriam carnium admifcebatur, idque vel pro¬
pter hofpites, vel ob imbecilliores, ut agnofcas fobrie¬
tatis ftudium cum humanitate conjunétum. Bibebat
vinum, fed fic ut Timotheus Paul confilio, neminem
prafcriptis adigens, {ed firmiores exemplo fuo provo¬
cans, infirmioribus clementer indulgens, in his dun¬
taxat quæ per fe nec pium faciunt, nec impium, ut
facile perfpicias non Pharifaicam juftitiam, fed vere
Chriftianam pietatem , fummo judicio , fummaque
manfuetudine conditam ac temperatam. Hc eft illa
fobrietas , quam Apoftolus cum primis requirit in Epi¬
{copo, cui comes eft Vigilantia, quam & ipfam fingu¬
larem quandam in hoc mirari licet, Diem totum prc¬

cationibus, facrificio, do&rine, difputationibus, au¬
dien¬