Page 81 [81]
OCR
1237 EPISTOLAE. Nec tamen Auguftinus ) ec Prædeftinationem refert ad fuperiora , fed fentit Chriftam Filium Dei ut hominem, in hoc predeftinatum, ut fit caput Ecclefie, Verum, 4g#/fines hoc in loco non poterit melius excufari , quam quod humanum quiddam paffas fit. Ert hic eft ille triumphalis locus > quem tam magnifice promifit in prologo , quo noftram coargueret temeritatem s & interpretem defenderet è calumnia. Atqui mea Annotatio non taxat interpretem, tantum quærit exitum difficultatis. s Ex reſurrettione mortuoruzz. Nec hic interpretem mea taxat Annotatio. Tantum oftendo , quot fenfus pariat Graca lectio, nec ullam improbo. Verum , mca, inquit, verfio exclufit aliquam partem foecunditatis. Eft fcecunditas Scripturæ , que nobis uberem copiam fententiarum gignit, dum idem locus nune accommodatur ad caput Écclefiæ, nunc ad corpus, nunc junétim ad utrumque , nunc ad unumquenque noftrum , nunc ad certos hominum ordines, nunc ad cœleſtem illam Hierarchiam: hanc fœcunditatem vidco laudatam à facris Doctoribus, at fenfuum turbam „quam gignit fermonis ambiguitas, aut obfcuritas, aut hyperbaton , adeo non laudant, ut tollant etiam pro fua quidem virili. Bona eft fæcunditas, fed molefta eft diverfitas. Non optime res habet , quum Jureconfulti dicunt, vel dic, vel dic, vel dic. Unico modo verti, quia non aliter licuit , fed verfioni addidi Annotationem. Per quem accepimus gratiam & Apoftolatum. Apoffolatus vox eft ufitata quidem Chriftianis, fed improbata reéte loquentibus: Apoffole Greci nota, fed nobis inaudita. Itaque verti, accepimus Apoftolici muneris funttionem. Verum, hic mavult Apoftolicum munm, quod munus fit unicum, fun&iones varia. Atqui fcire debebat , apud eruditos hæc verbalia non {emper {onare actionem, fed officium: quemadmodum procuratoris multæ funt procurationes , fed unica tamen eft procuratio , quemadmodum agricultura : & procurationem habet etiam is , qui fuum negligit officium. Sicuti difpenfator eft qui non difpentat. Sed fingat funtlionem accipi pro adminiftratione | num exeluditur auctoritas ? Non opinor. Sed indicatur officium potius quam titulus. Poftremo, quemadmodum Gracis xoan fignificat fettionem , ita Apoffole fonat Legationem, nomen æque verbale, atque eft illud funéto. Pro nomine ejus. Hic mavult ambiguum interpretis fermonem. At cum nemo illi eripit, & Annotatio fatis indicat non optandam amphibologiz fœcunditatem > quæ comitatur & infcitiam. Quod mihi vifum eft optimum , expref. 21 E Cui ſervio in ſpirit meo. h Pro, cuz fervio, verteram z quer colo. Sed interpres, inquit, cuina uni Deo debitum , fere vertit ferviratem : idem ego non nego, fed nemo Latinorum Des eultum appellavit fervitutem 3 contra cultum appellat frequenter & Hieronymus in Veteri Teſtamento & hic interpres in Novo. Sed multiplex eft colendi fignificatio; Colimus quem obfervamus, quem frequenter adimus; Colimus agrum agricole, Colent coclum coelicolæ. Fateor. Sed itidem domino [ervit mancipium , avarus fervit fuis commodis , ambitiofus fame, luxuriofus ventri , fuperftitiofus interpres ſervir literæ NS prudens fervit tempori : poftremo , Hercules fervivit Omphale. Quin & Grace voces ambigue funt, Agresio & dsrda & vweedeada , nec hoc proprie fignificant , ad quod à Gracis Theologis docendi gratia funt accommodatæ , quemadmodum aliud apud Jureconfultos fonat conftitutio, aliud apud Rhetores. a Memoriam veftri faciens. Ait memoriam facere rette dici : fateor , fed nemo Latine emendate loquens fic loquutus eft. At interpres fic loquitur. Verum, quia fic tum vulgo loquebantur cx imitatione Grecorum y qui dicunt prday mower, A € F Epift. MLXXVIIL. 1238 quanquam pyée magis fonat mentionem , quam memotiam, id quod declarat pwjun. Sed mentionem, inquit, facimus ejus de quo loquimur abfente: verum, fed mea Annotatio admonuit precationem nihil aliud effe quam cum Deo colloquium , ne cui fermo videretur durior. Hoc ifte difimulat, ut expleret paginain. In voluntate Dei. Ex Origene docet nos, aliud efle in voluntate Det a aliud volente Deo. Tales Annotationes multas habet Origenes, haud magni ponderis: certe hæc non eft tanti ponderis, ut non liceat diffentire. Quemadmodum in Scripturis ſæpenumero Deus zelle dicitur quod permittit, ita voluntas pro permiffz ponitur. Ot aliquid impartsar vobis gratia. Ait gratiam Latine pofitam pro dono. Id probat, quia Grace eft yders, & fic loquuntur facri Doctores : fateor, Chriſtiane quidem, fed male Latine: & tamen tum ita loquebatur vulgus femi-Grecum X femi-Latinam. Si candem yocem, inquit, varie reddere vitium eft, tu plus centies peccas. Non varie reddere vitium eft, optime juvenis; fed bene Greca male Latinis reddere vitium eft apud Grammaticos, & inepta eft varietatis affeĉtatio , ubi nulla invitat utilitas. Sed magnum putat convitium, quod interpres, vir tantus & afflatus Spiritu, dictus eft /udere copia: quicquid citra neceffitatem animi gratia fit, /udere dicimus, ne putet non effe ludum nifi alee. Non eft contumeliofum vocabulum /zdere. Et in hoc interprete tam infignis cft affeétatio varietatis, ut qui de fingulis velit commentitiis reddere caufas, nihil aliud videatur quam ineptire & vere ludere. Ad confirmandos vos, id eft, fimul confolari. Ait, 7&0 és obftare, quo minus interpres verterit alterum infinitum: imo, potius cogit ad vertendum, nifi forte fic recte loquemur hunc in modum , Ls tandum eft Muhis , hoc eft, animum applicare ad lite= ras, pro corquod crat , animus applicandus ad literas. Aut, capidus es illagueandi nos, hoc cft, dolo circumvenire, pro dolo cireumventendi. Indicaram cvuækaxan= x tim citans Theophylattum & Origenem. Hic arguit me mendacii , quod facri Dottores verbum hoc non ad Paulus, fed ad utrofque referant. Quid? an ego negavi ad utrofque referri poffe? Sed Pronomen sugs obftabat,, quo minus pofterius verbum ad 244/272 quoque referri poffet, nifi fubaudiretur aliud Pronomen: hoc igitur ago, ut ad 244/472 quoque pertineat. Quid igitur mentitus fum, ô bone juvenis ? Verum, illam mutuam confolationem non exprimit ipfum verbum, fed conjunétio cw. At ipfa mea Annotationis verba, quæ citat, indicant me idem {entire , quod interpretantur hi, quos mihi objicit. Grecanica, inquam, fcholia pofterius verbum referunt & ad Paulam. An nefcit quam vim habeat addita conjunétio #7? Ac mox, Pau lam autem folatinm mutunm accepturum. An ignorat quid fit mutuum ? Hic tamen mecum dimicat, quafi voluerim vel ad folos Romanos , vel ad folum Panlam referri, comareaxrndivey , quum ipfa præpofitio obftet , quo minus ad alteros tantum pertineat. Deinde ratiocinatur, interpretem recte reliquiffe infinitum , ut vel ad Romanos, vel ad Paulam referri pofiit, quum,ut indicatum eft, non poffit non nifi ad utrofque referri. Sic autem agit, quafi ad alteros tantum pertineret, fi verbum infinitum verfum fuiffet in aliam formam. Verum , id ridiculum eft: five referas ad perfonam primam, ut, ego mutuam confolationem accipiam in vobis: five ad fecundam, ut , ves mecum confolationem accipiatis, ad utrofque refertur. Hac quum perſpicua ſint , tamen in fine queritatur: Védete, inquit, g#omodo juffus ac fix delis, tamen reprehenditur interpres, Xc. Proinde fi fingula coner refellere, quid fructus redibit ad LeStorem? Incompofitos. Hic nobis perfuadere conatur , Latine dici incompoftos , quibus non convenit cum ceteris hominibus, quum inter omnes homines fit naturalis quædam focieTom. II, Ti ii 2 tas: Ano 1529
