Page 80 [80]
OCR
H | 1§291235 tacet ea quæ fecus habentur quam ille docuit. Sed potuit, inquit, fieri ut poft nactus fit emendatiores codices, unde queedam reftituerit. Atqui dixerat priorem | illam caftigationem efle ex afflatu Spiritus. An delirat & Spiritus. Quid autem opus erat codicibus, fi res prodigiofo afflatu agebatur ? Vehementer nec fine caufa } ftomachatur in cos, qui faftidiunt facra Volumina Peri abfint lenocinia, phalere, verba fefquipedalia, bullae & ampulle verborum: eofdem & nos damnamus, neque nos aliud moliti fumus, quam quod legitur inGre- | cis codicibus fermone mundiore , fimplici tamen magis-| que dilucido, reddere. Miris laudibus effert interpretem, virum optimum, fanétifimum, prudentifimum , eruditiflimum , Spiritu Sancto afflatum praedicans; & poteft fieri ut talis fuerit. Atqui fi quis urgeat hunc laudatorem, non polt nobis expedire, adem ne fuerit, an Ethnicus, an Chriffianus , heereticus an orthodoxus, futor an miles, juvenis an fenex, vir an mulier. Et fi Paganus nobis dedifer Novum Teftamentum , hoc plus haberet apud nos ponderis, quod alienus ab Euangelio vertifict: nec eftadmodum metuendus interpres, guum exdtent fontes, Ecclefia rem approbavit , auctorem non: novit. At nemo poteft reĉteinterpretari Scripturas, nifi afflatus codem Spiritu, qui Scripturarum eft auétor. Sed aliter interpretatur, qui de lingua transfert in linguam, aliter qui exponit fenfum. myfticum. El item duplex afflatus : affatum illum, quo primum prodita eft Scriptura divina „nulli certo tribuimus , nifi primis auétoribus. Quanguam ut libros Philofophorum nemo facile verfuxus eft recte, nift re mediocriter cognita; ita in Vetere Leftamento vertendo fortafle requirebatur aliquis afflatus: in Novo Teftamento tanta eft {ermonis fimpliCitas, ut quivis è vulgo potuerit ad, hunc modum transferre, quemadmodum hic tranftulit. Nos credimus omonibus, probatis Ecclefia. Do&oribus adfuifle Spiritus affatum ,juxta modum aliquem: & tamennon raro labuntur ctiam in hæreticos errores. Divus Hieronymus vertit & interpretatus eft Prophetas, & tamen frequenter fatetur fe non affequi fenfum. Poteft igitur aliquis vertere quod ad plenum. non intelligit : minus-eft enim vertere, quam exponere. Quod fi non eft fas, ut hic ait , interpreti vel à fchematibus ac tropis primogeniæ linguæ difcedere, impius eft Hieronymas , qui in Vetere Teftamento tropos Hebraicos fere omnes au-| dater fuftulit, fruftra reclamante Auguftino, Et fi totum eft ex afflatu Spiritus , quod fecit inferpres , ne verba quidem oportuit ab Æeronymo mutari. Atqui id non veritus elt facere. Illud feftivum , quod quoties Hicronymss palam adverfus ipfum facit , refpondet illum, rhetoricari. Nec protinus erit humana feriptura , fi interpres humanis ingenii viribus vertit quod legit : in fenfibus enim eit {criptura, non in verbis, & fi in verbis eft, eorum integritas manet in lingua primitiva, non in translatone. Quod fivult omnia fermonis incommoda depravatoribus imputare , per me quidem licebit , (ed vereor , ne meminem, qui hoc credat, inveniat. Hactenus de illius:Præfatione. In collationibus forfitan alius reprehenderet, quod mortuos & vivos mifcet colloquio : nam quod: nos fuo.more loquentes facit, facile negligo. PorT0, quod juvenis agit yegovrodiddenæncv ,Unus.in tres fehes cenforem agens , nonnunquam & fevere cumque auctoritate caftigans ac flagellans, fateor & olim in Daniele juvene Spiritum Sanétum fuam vim explicuiffe, nec me pudeat vel a puero difcere , quod utile fit coguitu. Quædamapprobat, quxdam conccdit, condonatque, quædam rejicit ac damnat, non fine jurgio. Atqui res egregias adferat juvenis oportet , qui adverfus tres grandævos, ac me fortaflis excepto non vulgariter, eruditos, fumit ferulam. Illud fatis juvenile, pollicetur, concordiam, fi nos velimus ele amici veritatis, quafi non poflit & ipfe falli, Certe librum fuum reddidiffet vendibiliorem , fi majore compendio remegiflet, Nunc dum recenfet quid dixerit. Laurentins » quid Facobus ERAS ME 1236 Faber, quid Defiderias, dum cadem fuis verbis explalegerit Cyprianus, Ambrofius , Hieronymus, Anguftings, Sedulins & Hefjchins, quod nibil adverfus nos faciebat, qui Greca expendimus, & de fermonis puritate difputamus, dum praefatur, dum interloquitur, dum coro» nide profert collationem, dum multa admiſcet , quæ nec pro interprete faciunt, negue contra nos pugnant, Lectorem vehementer onerat. Ex Epiftola ad Romanos. Qui factu eft ci. Quod Falla mavult, gezitæs aut na~ tus quam fatias y aio 5 me nec probare, nec improbare. Sed probas, inquit, quia fic vertis. Quum utrunque recte legatur , diverfam vocem pofùi: partim ut Le&or admoneretur & fic poſſe legi, & intelligeret non quovis, modo faétum, fed. nativitate: partim ut vitarem duritiem fermonis, fatus ex femine Dauid: poteft cnim fieri qui non nafcatur , quemadmodum Adam: fed nemo nafcitur juxta carnem, quin fiat , aut certe | factus fit. Fruftra autem hic mecumidifputat , Chriftum reéte dici faétum, quum, in Annotatione idem. doceam quod ipfe docet. Quo. minus autem refellerem Valla fententiam, in. caufa tuit, quod 44 Talleas Plaronis fentenr tiam, 2xas@- judy voy evra povoy YÉVOVEY) fic reddidit, Nema | noftrum fibi natus eff. Seneca durius , Nemo fire contigite [Ex quo apparet & yes rete verti polle, natas: eft, | Qui fattus eff es. att Admonco ei, non effe in Gracis. Erat, inquit, for= | taffis in vetuftis codicibus. Hoc eft plane divinare, | quam nullus exftet codex, in quo hoc reperiatur. Lanrentizs, inquit , hoc non admonuit. Si pecco, quoties admoneo quod pratermifit Laurentizs, fubinde pecco. Mox multis verbis docet re&c dici, natus eſ Abzaba filius. Quis hoc negat, quoties indicatur pater? Hic preceflerat, de Filio fuo : aC MOX fequitur,, qui praden flinatus eft Filius Dei. Nec tamen. hic reprehendituy interpres, fed aio illum de fuo addidifle Pronomen,, UL EX | cluderet abfurditatem fermonis, fadas effi ei, ex. ſeines | Qui predeftinatus eff. Probat meam Annotationem , fed. ita, ut putet alte, rum quoque confiftere. Atqui paulo ante prafcripfit nobis legem , ne interpres recedat.à. verbis, feriptura principalis. Verum, hic conftat Panian {cripiiffe deraye z@, quod non poteft verti predeftinatas , nifi recedatur à verbo Apoſtoli. Hoc ut excuſet , facit nobis, duplicem deftinationem, futuri temporis & præſentis. Mater infantem nondum natum prædeftinat literis, & eundem quum tradit præceptori, deftinat. Hoc abfurdifimum eft, nifi accipias deftinare pro mittere. nec inficior quof= dam ita loqui , fed præter reéte loquentium, confuetu| dinem, Fruftra vero. tot verbis probat, Filium Dei reéte dici prædeftinatum juxta naturam humanam , quod nes mo negabat:acindicavi, five legas deftinatus, five pra» deftinatus, male coharere Filius Dei, Sic enim di&us eft deftinatus Filius Det,ac fi diceres, deficnatus e[t Con fil, ut Filius Dez, a tergo adhæreat Participio predeffsnatus eft, non à fronte. At nolter hic yegosrodiddorgA Gy invertit ordinem,ita legens,que Filius Dei pradeftinatus eff er fecundum carnem, &c. ex femine David: atqui, paula ante preeceflit de Filo fo, cui dure fubjicitur , qx Filius Dei: dure coherent & illa, qui Filias Dei pradeffinatus ef? Deo ex femine David. Durius etiam ea, que fequuns tur pradeftinatus eff ex femine David fecundum carnem, in virtute Spiritus ex refurrettione mortuorum, Ad hæc quum hic fermonis ordo, quem comminifcitur, durus fit apud nos, apud Grecos prorfum abfurdus eft, ubi Parti, cipio præponitur Articulus, Filio Dei non præponitur, TË dessstr@ ji Ož. Poltremo, quum. hunc locum Ecclefiæ probarifimi Doétores magno confenfu producunt adverfus Arianos, ut evincant in Chriffo fuille geminam naturam divinam & humanam , perit totum hoc teftimonium, fi fequimur hujus interpretationem, Cæterum quod ex Auguftini verbis colligit , hunc los cum fic accipi poffe , quemadmodum ipfe-torfit, refpondere poffem, illum aliter loquuturum fuifle li Grecoruns Com< An:
