tacet ea quæ fecus habentur quam ille docuit. Sed po¬
tuit, inquit, fieri ut poft nactus fit emendatiores co¬
dices, unde queedam reftituerit. Atqui dixerat priorem |
illam caftigationem efle ex afflatu Spiritus. An delirat
& Spiritus. Quid autem opus erat codicibus, fi res pro¬
digiofo afflatu agebatur ? Vehementer nec fine caufa }
ftomachatur in cos, qui faftidiunt facra Volumina Peri
abfint lenocinia, phalere, verba fefquipedalia, bullae
& ampulle verborum: eofdem & nos damnamus, ne¬
que nos aliud moliti fumus, quam quod legitur inGre- |
cis codicibus fermone mundiore , fimplici tamen magis-|
que dilucido, reddere. Miris laudibus effert interpretem,
virum optimum, fanétifimum, prudentifimum , erudi¬
tiflimum , Spiritu Sancto afflatum praedicans; & poteft
fieri ut talis fuerit. Atqui fi quis urgeat hunc laudato¬
rem, non polt nobis expedire, adem ne fuerit, an
Ethnicus, an Chriffianus , heereticus an orthodoxus,
futor an miles, juvenis an fenex, vir an mulier. Et fi
Paganus nobis dedifer Novum Teftamentum , hoc plus
haberet apud nos ponderis, quod alienus ab Euangelio
vertifict: nec eftadmodum metuendus interpres, guum
exdtent fontes, Ecclefia rem approbavit , auctorem non:
novit. At nemo poteft reĉteinterpretari Scripturas, nifi
afflatus codem Spiritu, qui Scripturarum eft auétor. Sed
aliter interpretatur, qui de lingua transfert in linguam,
aliter qui exponit fenfum. myfticum. El item duplex
afflatus : affatum illum, quo primum prodita eft Scriptu¬
ra divina „nulli certo tribuimus , nifi primis auétoribus.
Quanguam ut libros Philofophorum nemo facile verfu¬
xus eft recte, nift re mediocriter cognita; ita in Vete¬
re Leftamento vertendo fortafle requirebatur aliquis af¬
flatus: in Novo Teftamento tanta eft {ermonis fimpli¬
Citas, ut quivis è vulgo potuerit ad, hunc modum trans¬
ferre, quemadmodum hic tranftulit. Nos credimus o¬
monibus, probatis Ecclefia. Do&oribus adfuifle Spiritus
affatum ,juxta modum aliquem: & tamennon raro la¬
buntur ctiam in hæreticos errores. Divus Hieronymus
vertit & interpretatus eft Prophetas, & tamen frequen¬
ter fatetur fe non affequi fenfum. Poteft igitur aliquis
vertere quod ad plenum. non intelligit : minus-eft enim
vertere, quam exponere. Quod fi non eft fas, ut hic
ait , interpreti vel à fchematibus ac tropis primoge¬
niæ linguæ difcedere, impius eft Hieronymas , qui in
Vetere Teftamento tropos Hebraicos fere omnes au-|
dater fuftulit, fruftra reclamante Auguftino, Et fi to¬
tum eft ex afflatu Spiritus , quod fecit inferpres , ne
verba quidem oportuit ab Æeronymo mutari. Atqui id
non veritus elt facere. Illud feftivum , quod quoties
Hicronymss palam adverfus ipfum facit , refpondet il¬
lum, rhetoricari.
Nec protinus erit humana feriptura , fi interpres hu¬
manis ingenii viribus vertit quod legit : in fenfibus enim
eit {criptura, non in verbis, & fi in verbis eft, eorum
integritas manet in lingua primitiva, non in transla¬
tone. Quod fivult omnia fermonis incommoda depra¬
vatoribus imputare , per me quidem licebit , (ed vereor ,
ne meminem, qui hoc credat, inveniat. Hactenus de il¬
lius:Præfatione. In collationibus forfitan alius reprehen¬
deret, quod mortuos & vivos mifcet colloquio : nam
quod: nos fuo.more loquentes facit, facile negligo. Por¬
T0, quod juvenis agit yegovrodiddenæncv ,Unus.in tres fe¬
hes cenforem agens , nonnunquam & fevere cumque
auctoritate caftigans ac flagellans, fateor & olim in Da¬
niele juvene Spiritum Sanétum fuam vim explicuiffe,
nec me pudeat vel a puero difcere , quod utile fit co¬
guitu. Quædamapprobat, quxdam conccdit, condonat¬
que, quædam rejicit ac damnat, non fine jurgio. At¬
qui res egregias adferat juvenis oportet , qui adverfus
tres grandævos, ac me fortaflis excepto non vulgariter,
eruditos, fumit ferulam. Illud fatis juvenile, pollicetur,
concordiam, fi nos velimus ele amici veritatis, quafi
non poflit & ipfe falli, Certe librum fuum reddidiffet
vendibiliorem , fi majore compendio remegiflet, Nunc
dum recenfet quid dixerit. Laurentins » quid Facobus
ERAS ME 1236
Faber, quid Defiderias, dum cadem fuis verbis expla¬
legerit Cyprianus, Ambrofius , Hieronymus, Anguftings,
Sedulins & Hefjchins, quod nibil adverfus nos faciebat,
qui Greca expendimus, & de fermonis puritate difpu¬
tamus, dum praefatur, dum interloquitur, dum coro»
nide profert collationem, dum multa admiſcet , quæ
nec pro interprete faciunt, negue contra nos pugnant,
Lectorem vehementer onerat.
Ex Epiftola ad Romanos.
Qui factu eft ci. Quod Falla mavult, gezitæs aut na~
tus quam fatias y aio 5 me nec probare, nec improbare.
Sed probas, inquit, quia fic vertis. Quum utrunque
recte legatur , diverfam vocem pofùi: partim ut Le¬
&or admoneretur & fic poſſe legi, & intelligeret non
quovis, modo faétum, fed. nativitate: partim ut vitarem
duritiem fermonis, fatus ex femine Dauid: poteft c¬
nim fieri qui non nafcatur , quemadmodum Adam:
fed nemo nafcitur juxta carnem, quin fiat , aut certe
| factus fit. Fruftra autem hic mecumidifputat , Chriftum
reéte dici faétum, quum, in Annotatione idem. doceam
quod ipfe docet. Quo. minus autem refellerem Valla fen¬
tentiam, in. caufa tuit, quod 44 Talleas Plaronis fentenr
tiam, 2xas@- judy voy evra povoy YÉVOVEY) fic reddidit, Nema
| noftrum fibi natus eff. Seneca durius , Nemo fire contigite
[Ex quo apparet & yes rete verti polle, natas: eft,
| Qui fattus eff es. att
Admonco ei, non effe in Gracis. Erat, inquit, for=
| taffis in vetuftis codicibus. Hoc eft plane divinare,
| quam nullus exftet codex, in quo hoc reperiatur. Lan¬
rentizs, inquit , hoc non admonuit. Si pecco, quoties
admoneo quod pratermifit Laurentizs, fubinde pecco.
Mox multis verbis docet re&c dici, natus eſ Abzaba
filius. Quis hoc negat, quoties indicatur pater? Hic
preceflerat, de Filio fuo : aC MOX fequitur,, qui praden
flinatus eft Filius Dei. Nec tamen. hic reprehendituy
interpres, fed aio illum de fuo addidifle Pronomen,, UL EX
| cluderet abfurditatem fermonis, fadas effi ei, ex. ſeines
| Qui predeftinatus eff.
Probat meam Annotationem , fed. ita, ut putet alte,
rum quoque confiftere. Atqui paulo ante prafcripfit
nobis legem , ne interpres recedat.à. verbis, feriptura
principalis. Verum, hic conftat Panian {cripiiffe deraye
z@, quod non poteft verti predeftinatas , nifi recedatur
à verbo Apoſtoli. Hoc ut excuſet , facit nobis, duplicem
deftinationem, futuri temporis & præſentis. Mater in¬
fantem nondum natum prædeftinat literis, & eundem
quum tradit præceptori, deftinat. Hoc abfurdifimum
eft, nifi accipias deftinare pro mittere. nec inficior quof=
dam ita loqui , fed præter reéte loquentium, confuetu¬
| dinem, Fruftra vero. tot verbis probat, Filium Dei reéte
dici prædeftinatum juxta naturam humanam , quod nes
mo negabat:acindicavi, five legas deftinatus, five pra»
deftinatus, male coharere Filius Dei, Sic enim di&us
eft deftinatus Filius Det,ac fi diceres, deficnatus e[t Con
fil, ut Filius Dez, a tergo adhæreat Participio predeffs¬
natus eft, non à fronte. At nolter hic yegosrodiddorgA Gy
invertit ordinem,ita legens,que Filius Dei pradeftinatus eff
er fecundum carnem, &c. ex femine David: atqui, paula
ante preeceflit de Filo fo, cui dure fubjicitur , qx Filius
Dei: dure coherent & illa, qui Filias Dei pradeffinatus
ef? Deo ex femine David. Durius etiam ea, que fequuns
tur pradeftinatus eff ex femine David fecundum carnem,
in virtute Spiritus ex refurrettione mortuorum, Ad hæc
quum hic fermonis ordo, quem comminifcitur, durus fit
apud nos, apud Grecos prorfum abfurdus eft, ubi Parti,
cipio præponitur Articulus, Filio Dei non præponitur,
TË dessstr@ ji Ož. Poltremo, quum. hunc locum
Ecclefiæ probarifimi Doétores magno confenfu produ¬
cunt adverfus Arianos, ut evincant in Chriffo fuille ge¬
minam naturam divinam & humanam , perit totum
hoc teftimonium, fi fequimur hujus interpretationem,
Cæterum quod ex Auguftini verbis colligit , hunc los
cum fic accipi poffe , quemadmodum ipfe-torfit, refpon¬
dere poffem, illum aliter loquuturum fuifle li Grecoruns
Com<