1233 EPISTOLAE. Epift. MLXXVI.--MLXXVIII. 2234 |
An, eft: fed coepimus , quod nobis deeft, deferibere. De |A
1529. Codice ne fis follicitus , erit domino {uo incolumis.
Fortafle curabimus excudendum exemplar noftrum.
Plura fcribere in præfentia non vacabat: nam & urget
tempus, & autumnus me gravifimo dentium apolte¬
mate „non fine febri, parum humaniter falutavit. Cu¬
pio te quam optime valere , patrone & amice incom¬
parabilis. Friburgo Brifgoie 7. Septembris, Anno 1529.
Eristora MLXXVIL
Erafinus Rot. Guilielmo Mentjoio S.
S ERENISSIMAE Regine munus mihi fuit longe gra¬
tifimam, quanquam illius animus mihi fine ullo mu¬
nere abunde fufficiebat. Sic enim amo infignem illius
foemina pietatem & eruditionem , nobis ignaviàm ac
mores corruptos exprobrantem , ut mihi beneficium ac¬
cipere videar, fi quid illi queam facere gratum. Habet
ſui fimillimam neptem Mariam, quondam Hungarie
Reginam, cui dedicavimus Viduam Chriftianam, quæ
quanto affectu libellum acceperit, quantoque ftudio
evolverit, intelliges ex epiftola, quam mifi Margarete
filiæ Mori. Si Regis Ferdinandi res effent profperæ, fat
beatus effet Era/mus: nihil enim eft illo vel fincerius 5
vel amicius. Nobis nihil promeritis fic faverex animo,
ut non folum ea libenter præftet quæ rogamus , verum
etiam ultro addat qüæ putat mihi fore commoda. Sed
Tarca fic irrupit in Hungariam , ut Anffriz quoque,
Polonie ; vicinifque regionibus, ac fortaffis 74/52 quo¬
que fit metuendum. Audio coiffe pacem inter Monar¬
chas, utinam maturius. Hujus tamen felicitatis bonam
partem debemus Regi veftro , qui fumma conftantia
parique prudentia non conquievit, donec potentiffimos
totius Exrepe Monarchas inter fe conglutinaret; quod
bonum utinam fuperi nobis perpetuum efe velint. O¬
pinor tuam humanitatem boni confulere , quod 4da¬
orem infcriptionem yolueram tibi tum Carolo filio tuo
quodammodo effe communem : vifum eft enim hoc ad¬
dere calcar adolefcentuli ftudiis excitandis. Donec ſpes
eſſet, continui me Baflee : fublata fpe, commigravi
Friburgum , Ferdinandice ditionis oppidum, ut magno
rei familiaris difpendio , ita fummo valetudinis diferi¬
mine: vix enim {perabam hoc corpufculum adeo quaf¬
ſum, ut ad vini mutationem, aut aliam quamvis levem
occafionem periclitari foleat , tantam rerum mutatio¬
nem laturum. Malui tamen in capitis difcrimen veni¬
ye, quam que illic gerebantur probare videri. Omnia
fant hic cariffima, ac multis commodis, que mihi fe¬
rebat officina Frobenii , mune carco, tamen hic hyems
peragenda eft. Si valetudo cflet mediocris , nec opes
deeffent, nec dignitas. Verum; ut dicere folebat tua
celfitudo, fortuna nunc cibum offert edentulo. Mifere
metuo ne nobis hic funeftum bellum gignat Euange¬
lium, adeo fubinde procurritur ad arma. Auguftinus
totus prodiit , qui me propemodum confecit. Opra¬
rim Theologis quibufdam meliorem mentem, qui ſuis
tumultibus malum exafperant; dum parum dextre ftu¬
dent mederi. Tædet hujus Herculani fati, perpetuo
cum monftris depugnandum. Opinor ab orbe condito
non fuifle feculum turbulentius , adeo diffidis ubique
fervent omnia. Nunc Ciceroniani moliuntur novam tra¬
goediam de nihilo , quod maluerim bonas literas fona¬
re Chrifium, quam Romulam , quam Jovem optimum |
maximum. Si ferenifima Regina non lepit Viduar |
aliquoties fit mentio , apud quam , te rogo, ut mihi
fis epiftola loco: nunc enim quum maxime cuperem
fcribere, nec per valetudinem , nec per temporis an¬
guftiam licuit. In tantis moleftiis magnam animo per¬
{entio voluptatem , quum audio te, patronorum ve¬
tuftifimum , 8 amicum incomparabilem , rede valere,
Spero Cardinalem Campeginm jampridem difeuflifle nu¬
qui vos omnes fervet incolumes. Datum apud Fribur¬
gum Brifgoie 8, Septembris , Anno 1529.
Erafinus Roterodamus foannt Botzemo ſico S. D.
eovtodidaonize guitum tibi præbeam. Scis hoc tem¬
pore tumultuari præla, ut quum maxime, tamen per¬
lectis curfim aliquot paginis, tribus verbis fignavi ,
quid poffit refponderi & perfpicerem hoc ftudiis con¬
Judices, num re&o confilio fatius exiftimarim obtice¬
{cere, quam in refpondendo magnum laborem mini¬
ejus, qua fpeciem habent human glotix : toties incul¬
cat, quod in celebri Academia facras literas profitetur;
quum fenes etiam deplorare foleant quod ad provin:
(cen viribus majorem, imperio feniorum compelle¬
rentur. Quod fi nihil aliud eft quam gloriæ ftudium;
| quanquam ut in Franciftano parum decorum , tamen ut
[in juvene fanabile malum eft: fin fubeft fucus, morbus
eft immedicabilis. Quanquam infperfa funt quædam;
que fignificant örzaov quiddam; fed folus Deus eft car¬
diognoftes, non eft meum de alieno {piritu judicare¬
Si mihi notus aċ vehementer charus eflet, admonuif=
fem hominem ne tantopere feftinaret ad edenda volu¬
tione inftruxiffet. Nam illum’parum fcire Latine res
ipfa loquitur, Grece tantum legit, quantum ego fane
poſlum animadvertere. Sed nunc guſtum accipe.
In Prafatione, quam prefixit Operi bene loquacem;
multa ftomachatur in cos, quì veterem interpretem
exfecrantur, confpuunt; exfibilant, explodunt pedibus
& conculcant: nos etiam nominatim flagellat in colla¬
tionis exordio, quod opera noftra tam male traétatur
interpres; quæ verba ad me certe non pertinent: nec
adhuc video conculcatam veterem interpretationem 5
quum ubique legatur in templis ac fcholis, nec memi¬
niſſe poteit, quod nos incolumi publica leétione, dedi¬
eſle injuriam, fi quis ſolœciſmum impingar interpreti,
quum fateatur & in Apoſtolorum ſcriptis ineſſe folce=
ciſmos, quos fi referat interpres, non putat admiflumi
folæcifmum. At videtur non intelligere, aut certe non
perpendere, fermonem Apoftolorum, quo prodiderunt
Euangelicam doétrinam , non fuifle proprium erudito¬
rum , fed vulgarium, futoribus, nautis, textoribus ac
textricibus, atque adeo lenonibus & lenis fuiffe com¬
munem: nam & his fcriptum eft Euangelium. Quod
fi tum lingua Gracorum tam fuiffet corrupta, quam eft
hodie, & fi ea lingua tam late patuifiet, quam hæc tum
patebat, opinor illos ca lingua fuiffe ufuros: quemad¬
loquutus et, nimirum aliarum linguarum commercio
corrupta, Sic & interpres Larinys , quer arbitror fuiffe
primum, ea lingua vertit, que viris, pueris, mulierculis
& infimze plebi tum erat communis, fed que nihilomi¬
nus a doétis intelligeretur, ob ufum publicum. Quod
fi tum lingua Latima tam fuiflet corrupta, quam nunc
eſt apud Gallos, Hiſpanos & Zralos, probabile eft illum
populari lingua licet corrupta fuiffe ufurum : quemad¬
modum hodie qui prædicant Euangelium Gallice ,aùt t¬
fpanice , aut Iralice , corruprifima lingua utuntur , fi con¬
feras ad linguam Latinam. Nonigiturmiram fi foleeci{=
fat interpres apud emendate loquentes , quum ab idiotis
pugnabant Euangelio. Jam foloecum videri non vult,
quoties ob piam catifam aliquis negligit te6te loquendi
rationem. Hocantehac nunquam audivi. Non tamen in¬
ficior ob piam caufam excufari foloecifmum ; fed qui ex¬
cufat folæcifmum, fatetur admiffum. Neque protinus
caret foleeci{mo quod legitur apud Auguftinum , Cypria~
num aut Ambrofiem , prefertim qaum Scripture verbis
utuntur. Ad hunc modum frequenter & nos foleeciffa¬
tus, Colligit aliquot loca, qua fic habentur in Editione
Tom, Il, Teas Vuls