Page 67 [67]
OCR
An, 1209 EPISTOLAÉ, primum per caduceatorem, mox per literas denunciaConfiliarium , {e brevi adfururum , ac diligentius de toto negotio velle cognofcere. Aliquanto poft exemtus è carcere , fervatus eft in aula fatis commoda 5 nihilominus fub cuftodia, Tandem fuæ libertati redditus eft , quo poffet facilius fuze caufe confulere. Tbi diétu mirum , quantum fiducia conceperit animo: non enim ſolum promittebat fibi-abfolutionem , vetum etiam victoriam , & quidem {peciofam. Ajebat victoriam ef in manibus , fed malle ferius aliquanto finiri caufam, quo magnificentius triumpharet. Jamque mutatis vicibus y ipfam facultatem facratiffimam , Monachos & Beddaicos reos peragebat impietatis: nam quædam arcana deprehenderat in illorum ais. Quo magis fibi placebat, eo magis timebam homini. Proinde crebris epiftolis hortatus fum, ut vel arte quapiam {emet extricaret à caufa , puta curarent amici, ut prætextu regiæ Legationis longius proficifceretur : fortaflis Theologos pafluros, ut caufa tempore evanefceret, nunquam paffùros, ut impietatis crimen, quod illis objiciebat, agnofcerent. Etiam atque etiam cogitaret , qualis excetra effet Bedda, quotque capitibus ef flaret venenum : tum expenderet fibi cum immortali adverfaria rem cfle; facultas enim non moritur: fimul illud cogitaret, qui cum tribus Monachis belligeratur, eum cum multis phalangibus habere rem , non {olum opulentis ac potentibus, verum etiam improbiffimis , & in omni malarum artium genere inftru&tis. Tllos non conquieturos, donec ci procuraffent exitium , ctiamfi caufam haberet meliorem quam habuit ChriSus, neque plus fatis fideret Regis præfidio : Principum enim favores effe temporarios , ac delatorum artibus facile in diverfum trahi illorum affectus. Poftremo, ut nihil horum accidat, magnos etiam Principes vel delaflari talium improbitate , vel metu nonnunquam cogi, ut cedant , præfertim cum Francifem Rex, ipfe quidem humaniflimus , parum fecundis fortune flatibus uteretur : non efle tutum quamvis imbecillem hoftem contemnere , nedum tam multos ac tam potentes. Obteftatus fum, ut fi fuam incolumitatem pro nihilo duceret , vir do&us ac bonus, cette fe fervaret ftudiis & amicis, quibus intolerabilem excitaret invidiam, fi quid fecus quam vellemus accidiffet. Quod fi nihil horum moveret illius animum, certe fuam caufam ageret feorfum ; me neque cum Monachorum agminibus, neque cum Thcologica facultate velle habere diffidium, fi modo liceat. Quæris quid profecerim? Tot modis deterrens , addidi animum. Interim veteris Comæœædiæ licentia ferebatur in Monachos ac Theologos, præfertim in Syndicum Beddam, ac propemodum mes © vinns tyrwpiov peragebat. Mox impetratum eft à Rege , ut Bedda libros in Fabram ac me {criptos diftrahi vetaret. Ad hac impetrata funt Regis ad Theologicam facultatem litere, ut duodecim articulos, qui in Bedde libris viderentur habere manifeftam impietatem, atque adeo blafphemiam, aut damnatent omnium fuffragiis , aut facrarum Scripturarum teftimoniis comprobarent. Hec quuni illi polliCerentur certam viétoriam , ego refpondi nihil aliud effe quam irritamenta hoftium , qui ſua fponte plus fatis infanirent: nam frigidum Regis ediétum obfuit ctiam Fabri meæque caufæ : co fiquidem factum eft, ut liber clam diftractus non nifi in hoftium manibus verfaretur; ac, ne quid haberet detrimenti typographus, ‘in Germaniam & Angliam deportaretur. Ipſum autem vehementer errare , fi crederet talibus nugis adverfarios opprimi poffe. Nihil profeci monitor > nifi Lat illi magis ac magis accrevit fiducia. Interea pro ny edi&um Gymnafiarchæ, ne magiftri Pecan its fcipulis prælegerent mea Colloquia. Hic ibi pollicebatur futurum , ut tanta contumelia pi ovocatus, caufam opera communi capefferem 5 ac fubornavit SE dam, qui me véhementibus literis Sod provocaret , vi&oriam eMle in manibus, nec defutura magnatum A B F Epift. MLX.MLXI. 1210 auxilia. Nunc elle tempus , ut Theologis in pofterum omnis detraheretur audtoritas. Ambobus refpondi, me demirari illorum animos , qui crederent me, reliétis omnibus negotiis, per omnem vitam velle cum Theologica facultate contendere; imo fic potius animatum elfe, ut citius paffarus fim meos libros præter zequum ab illis damnari, quam hac ætate, quæ flagitaret quicAn. 1529» malle efficere, ut omnes plurimum tribuerent Theologorum auctoritati , quam ut nemo quicquam illis crederet. Omnibus epiftolis inculcavi, meum animum mihi nihil lætum præfagire , utcunque ille fibi plauderet , animadvertere fpes illi adeffe mire pertinaces, fed mifere timere ne fallaciflimas : fiduciam adeffe {trenuam, fed mendaciffimam. Obteftabar ut fibi confuleret , fi ſibi charus effet: profugeret potius aliquo, vel in Germaniam , ubi nulli faceffitur negotium ob hujufmodi articulos, ne apud orthodoxos quidem, nifi fi quis palam profiteatur , populumque commoveat. Addebam, me jamdudum pigere noftra amicitia , qué mihi plus mali conciliafet, quam multorum capitales inimicitie. Hic totics occinens nihil profeci. Poft hæc tamen rarius ac frigidius ad me feripfit , præfentiens , opinor non omnia preclaris iftis {pebus refponfura. Equidem dolebam hominis fatum , quem arbitror, {i quid erravit (caufam enim, ut dixi , non tiovi) perſuaſione erraffe , non malitia. Sed quid facias homini, ultro morti devoto , & fuo jumento , quod ajunt, fibi exitium accerfenti ? Impoſuit illi ſua fiducia , nocuit ingenuitas, negue minus nocuerunt quo= ründam inepti tumultus, qui ad quamvis occafionem geftiunt ac triumphant. Ut igitur his coercendis profuerit mors Bergxini , ita periculum eft ne Bed4s ſua fponte plus fatis infanientibus nimium accedat animorum. Inter errores & hærefes varia funt diferimi+ na; neque parum intereft inter eum qui perfuafione feduétus eſt, & cum qui malitiofa pertinacia tuetur impium dogma. Rurfus refert, fimpliciterne quis erret, an colligenda factione turbet publicam tranquillitatem. plum eft, ac miror unde petitum. Gallorum tamen réligiolam mentem vehementer approbarem, fi quantum nunc propendet ad fuperftitionem, tantum valeret judicio fpirituali. Certe ha@enus fe preeftiterunt Romano Pontifici frugi mancipia. Digni Principibus optiMais, qui qualefcungue contigerunt, bona fide fervitht. Et tamen fortaflis in hanc partem peccare præftat, quam effrenem licentiam moliri , quam in aliquot Germania civitatibus exoriri videmus , in quibus Pontifex eft Antichriftas, Cardinales creature Antichrifti, Epifcopi larva, Sacerdotes porci, Monafteria conventicula Satan, Principes tyranni. Summa rerum eft penes plebem Euangelicam, fed armatam , & ad pugnandum quam ad difputandum inftruétiorem. Tantum habui, quod de Berquino {criberem , qui fi deceflit cum bona confcientia, quod admodum ſpero , quid co fëlicius? Dammnari, diffécari, fufpendi, exuri, decollari, piis cum impiis funt communia. Damnare, diffecarc, in crucem agere , exurere, decollare, bonis Judicibus cum piratis ac tyrannis communia funt. Varia funt hominum judicia. Ille felix, qui Judice Deo abfolvitur. Bene vale. Datum apud Fribergum Brifgog r.Julii, Anno 1529. BpistoLa MNT Iluaftrifimo Principi Guilielmo , Duci Clivienfi, Jaliacenfi, Montenfi, Comiti Marchia, & in Ravenfpurg, &c. Erafmus Rot. S. ONRADVS Heresbachius, vir ad unguem factus ; C qui magno Reipublicæ bono , puéritiæ tuæ foreruditioni pariter ac pietati natam ita mihi fuis literis frequenter depinxit, ut fi complures menfes tecum domefticam habuiflem confuetudinem , non effe pofles notior, Idem pro fingulari quodam erga te amore, Gg gg 3 quem
