Page 66 [66]
OCR
1207 DESIDERI nec ullo corporis getu dedit ullum animi perturbati fpecimen. Dixifles illum in Mufeo de ftudus, aut in templo de rebus cceleftibus cogitare. Ne tum quidem quum carnifex truculenta voce crimen ac fupplicium pronunciaret, quicquam de vultus conftantia mutare vidus eft. Juflusde curru defcendere, nihil cunctatus defcendit alacriter: nec erat tale quicquam in co vel audaciæ, vel ferociæ , quale in maleficis nonnunquam gignit immanitas. Relucebat in co mentis fibi bene confcia tranquillitas. Ante mortem verba fecit ad populum, fed unde nemo quifquam potuit aliquid percipere; tantus erat fatellirum fremitus, quem data opera putant excitatum fuiffe. Quum ad palum præfocaretur, nullus è turba acclamavit nomen Yef#, quod parricidis etiam ac facrilegis acclamari folet. Sic omnium animos in illum excitarant, qui nufquam non adfunt, &nihil non poflunt apud fimplices & imperitos. Eat nunc qui volet, & Phormiones iftos laceffito, Aderat illi Francifcanus quidam, quem adiit Afontius, rem expifcaturus num vel moriens agnovifiet errorem. _ Is ajebat agnovifle, affeverans fe nihil omnino dubitare quin anima illius tranfierit in quietem. At ego Francifeani dictis nihil habeo fide, præfertim quum hoc fit iftis folenne , poft ex{tinctum hominem fpargere rumores, quod in incendio cecinerit palinodiam, quo C fimul & vindicatæ religionis laudem auferant, & multitudinis invidiam calumniæque fufpicionem effugiant. Nam quum Br#xelle primitiasimmolaflent exuftis duobus Monachis duguftinenfibus, tertio in carcerem reducto, &clam interfeéto, quum mira conftantia mortem oppetiflent, que res Judicibus gravem movebat invidiam, fparferunt ridiculam fabulam, unum ex illis apparuifle cuidam Awguffinenf , qui nanciaret animas illorum effe incolumes, quod inextremis refipuiffent, videlicet jam in ipfo incendio. Idque faftum precibus Virginis matris. Nam & pridie Vifitationis exufti funt, & Nicolaus Carmelita magno ftudio facrificium hoc procurarat. Rogatus carnifex, ecquam |D pœnitentiæ vocem edidiflent in rogo, negavit, fed quum ducerentur ad palum, clara voce teftati funt fe mori Chriffianos, & alligati palo admoto igni canere coeperunt Symbolum fidei, mox doxologiam, Te Deum laudamus , donec flamma vocem intercluderet. Habes Berquini conterranei tui fatum , cui mihi natus fuiſſe videtur. De caufa, quoniam mihi prorfus ignota eft, non habeo quod pronunciem. Si non commeruit fupplicium doleo , fi commeruit bis doleo: fatius eft enim innocentem mori quam nocentem. Illud non dubito quin fibi perfuaferit efle pia que defendebat. Hinc illa vultus tranquillitas. Verum, ut fcis , hominem de facie nunquam novi. Ex his, qui pro- | E piorem cum illo habuerunt confuetudinem , diligenter {cifcitatus fum de fingulis. Erant autem alioqui quod ad caufam attinet Berquino parum equi, qui ajebant illum annos natum plus minus quadraginta, Berguinii regionis dominum, cenfu modico, ferme fexcentorum quotannis coronatorum , laicum ac coelibem, fed vitæ adeo pure, ut ne rumufculus quidem impudicitiæ fit unguam in illum exortus; mire benignus in amicos & egenos, conftitutionum ac rituum Ecclefiafticorum obfervantiffimus, puta præfcriptorum jejuniorum, dierùm facrorum , ciborum, miffarum, concionum , & fi qua funt alia , qua cum pietatis fruĉtu recepta funt. Alienifimus ab omni fuco, inge- | F nio libero ac reéto, quod injuriam nec cuiquam facere vellet, neque à quoquam perpeti poflet, duntaxat infignem. Ab inftituto Lutheri plurimum abhorrebat. Quid multis?. Negabant quicquam effe in vita, quod non deceret Chriftianam pievatem. Hoc ajebant in co crimen effe graviflimum, quod ingenue pre fe ferebat odium inmorofos quofdam Theologos, ac Monachos non minus feroces quam ftolidos. In hos palam debacchabatur, nec ſtomachum ſuum diſſimulare po 2 1 E peas a 1208 atus. Mox ex libello, quem opinor ediderat, decerptæ ſunt aliquot ſententiæ, quæ viderentur ad fidei negotium, ac perinde ad Theologorum cognitionem pertinere. Erant quantum memini hujus fere generis, In concionibus incongrue beatam Virginem invocari pro Spiritu San&to, nec apte vocari fontem omnis gratiæ; & in cantico vefpertino , præter Scripturarum confuetudinem, appellari {fpem & vitam noftram , quum hæc magis quadrent in Filium. Ob hujufmodi nænias du&us eft in carcerem, reus hærefeos periclitatus eft. At Judices ubi viderunt caufam effe nullius momenti, abfolverunthominem. Quidetulerant, jaCtabant eum elapfum favore Regis, iple preedicabat fe jure vitorem, & apparabat libellum triumphalem. In hoc articulo rerum mihi primum coepit innotefcere. Scripfit ad me de caufa fua, deque judicio parum equo; quod Quercus & Bedda tuliffent de quibufdam feriptis meis. Èx epiftola vifus eft mihi vir bonus. Admonui tamen amanter ac libere , fi faperet , premeret fuum encomium, fineret crabrones, & fuis fe ftudiis oble&taret. Deinde, ne me involveret fuæ caul, quod utrique noftrorum foret incommodum. Ille ut habebat quiddam cum palma commune, adverfus deterrentem tollebar animos. Eam cantionem femel atque iterum occinui, fed furdo, vaticinansilli futurum quicquid evenit poftea. Tametfi tam atrocem exitum non ex{pectabam, magnum tamen omnino malum exfpe&abam. Prorepferunt interim libelli clam excufi, quibus ex meis verfis interjecerat {ua quædam. Id ubi fenfi, acrius expoftulavi cum homine quod nec prudenter ageret, fibi pariter ac mihi verfiunculis ejufmodi conflans gravem invidiam , nullo fruétu pietatis; nec fatis amice faceret, qui me plus fatis gravatum, pergeret magis etiam aggravare. Si juvaret ipſum ejufmodi confliétatiunculis exerceri, mihi nihil minus eſſe cordi. Proinde fuam caufam ficageret, ne me admifceret, Ille fui fimilis refpondit me tota errare via, quum diceret non alia ratione magis conflatam invidiam pofle opprimi, quam fi vulgus mea legeret : tum enim deprehenfum iri Monachorum quorundam improbiflimam vanitatem, qui fuis fycophantiis, fucis, fufurris, & malis artibus, plurimorum animos in me concitaflent. Addebat exemplum Epifcopi cujufdam, virinon mali quidem, fed illiterati, quem ifti fic inflammarant in me, ut ne nomen quidem Erafmi ferre polit. Huic tradidifle fe Pacis guerimoniam, Gallice loquentem. Ea deleétatum Epifcopum ccepiſſe in nos amico efle animo, & illos delatores vehementer deteftari. Interim Beddaici quidam colle&is pluribus articulis, curarunt hominem rurfus per~trahendum in carcerem. Horum aliquot ad me mifit, fimul cum cenfuris Judicum. Erant, ni fallor, Monachi tres; Prior Cartufianorum , Prior Celeffinorum, tertius nefcio quis. Refponfionem ad illum remifi , declarans quam illic nihil videretur impium. Quum fubinde mitteret nova capita, ad quædam refpondi, que decerpferat è meis libellis, ad ca quae ex fe propofuerat nunquam refpondi. Quid multis? Monachi pronunciarunt in carcere fententiam definitivam, jamque nihil fupererat , nifi ut exuftis libellis, ac peracta palinodia, reciperet præfcriptam fatisfactionem, quæ nunquam non immitis eft à Monachis, aut 5 fi id recufaret, iret ad ignem. Ie vir fortis ne in uno quidem illis cefit, ac perierat, nifi quidam è Senatu cordatiores, perfpicientes rem calidis Monachorum ac Beddaicorum odiis geri, refpondif= fent fe totam caufam à capite ufque ad calcem denuo velle cognofcere, idque non fine fremitu corum qui pronunciarant: hoc enim nihil aliud videbatur, quam illorum fententiam refcindere. Id favore regie matris procuratum autumant. Dum hacaguntur, Rexcommodum reverfus eft ex Hifpania. Is admonitus Berqui= num fuum inter Monachos ac Beddaices periclitari, pri
