Page 65 [65]
OCR
1205 EPISTOLAE. retur Chriffas ut Spiritus San&tus. Difcimus Chrifi hominis. Aliaque permulta. Utinam Dominus mittat nobis alterum E/dram , qui Templum & Hiero/oram reftituat. Hoc tantum in præfentia licuit. Bene vale. Datum Friburgo Brifgoe 9. Junii, Anno 1529. MLIX. Eraſmus Rot. Chriftophoro a Schydlovierz S. EpisTtoLa V T eventus non refpondeat tuis conatibus, vir egregie, tamen ifti piæ voluntati non deerit apud Chriffam {ua merces. Ego quid meis literis poffim ñon video, qui tot jam annis cano furdis. Non eft meum de Monarcharum animis aut jure pronunciare; hunc orbis Chriftiani ftatum quis non deploret Chriffianus 2 Quam fœdum cxemplum eft duos potentiffimos orbis Monarchas fic implacabilibus odiis inter fe diffidere, idque tot jam annis, nec hic quicquam valere civitatum confenfum, feniorum prudentiam, Abbatum,Epifcoporum, Cardinalium, & fummi Pontificisau&oritatem, præfertim cum habeamus Clementem > qui ipfo nomine pollicetur pacis fludium : alioqui malis Pontificibus nihil minus expedit quam fummos Principes jungi concordia, quorum diflidio non folum Pontifices ſunr, verum etiam RegesRegum? Id quum multis jam feculis res ipfa docuerit, miror à Principibus non intelleétum. Si intelle€tum eft, miror illos non meminiffe. At vereor ne fint quorum oculos occupet ambitio, judicium depravet odium, nec Philofophiæ locum der animus voluptatum quam Reipublicæ ftudiofior. Verum Regibus, fi fapiunt, non vacat ludere: quodque in privatis hominibus luxus & nequitia eft, in Principe impictas eft. Nulla res Principi deberet plus adferre voluptatis, quam Reipublicæ tranquillitas, quam civium emendati mores, quam bonarum legum audtoritas. Hac meditari, hac procurare, hac tueri, Principum eft alea , lufus , venatus, & amores. Et fi vacaret, {ublimior elt Princeps quam qui plebejis iftis ac fordidis voluptatibus caperetur. Annon numinis vice eft inter homines, ad cujus nutum tot hominum millia ftringunt ferum, & in mortem ruunt? A cujus providentia pendent tot urbes, tot regna ? Et huic vacat pernoćtem ludere alcam > ridere Moriones, indulgere furtivis puellarum amoribus, & choreas ducere ? Rex Ferdinands {ciens nullam effe fidam regni focietatem, fortaffis abhorreta foedere, quod, utarbitror, non recufaret, fi Joannes {ua priftina dignitate contentus effet. In conventu Spirenf actum eft de fubfidio pecuniæ, quæ bellorum eft nervus. Verum, diétu mirum quam ea poftulatio non pronisGermanorum auribusexcepta fit, quafi nihil ad nos attineat , fi Tarca occupata Hungaria & Polonia viam fibi ftruat progrediendi quo velit. Sed Germani magis affueverunt accipere quam dare, & mundus toties delufus hujufmodi titulis, ne tum quidem credit, quum maxime eft opus: certe Ferdinandi pietas omnium favorem promeretur. Idco repertum eft Imperatorisnomen, utauctoritate fua cxterorum Principum motus cohibeat. Nunc ditionis amplitudo ad nihilaliud proficit, nifi ut belli calamitas latius fe proferat. Si parum conveniret inter Duces Zotharingum & Sabandum, esiguo fpatio circumferiberetur malum. Nunc dum diffident Cafar & Galliaram Rex, que pars orbis quieta et? Flandria cum adjunétis regionibus florentiffimis primum orba eft ſuo Principe quem genuit, & hactenus tot annis vexata aGelrits, mercia, magno quidem noftro, fed non minore Gallorum ac Britannorum malo. Jam exactiones fupra modum graves, funt omnium communes: nobis autem hoc moleftiores funt, quod pecunia defertur in SARTI & Hifpaniam. Alioquibos, ut ajunt agricole, depaftus gramina, dum viciflim ftercorat agrum , farcit damnum quod attulit. Jam quid Zralia , lorentiffima dudum mundi portione, affliétius? qua tamen ipfa nulli tuto ef A € x E F Epift. MLIX. MLX. 1206 pervia. Quid loquar de Roma, nationum omnium parente? Turevs occupavit preter alia Rhodum. Vexavit Hungartam occifo Rege: rurfus illi imminet; & tot annis litigatur cum Ga/lo. Interim mundus impletur militum gregibus, qui nec amicis parcunt, nec hoftibus: horum magna pars fertur effe vel Latherana, vel Judaica. Ego magis arbitror his indignam cognominibus, que nihil omnino credit. Hujafmodi portentis deditur orbis, deferuntur bona civium, ne quid commemorem de ftudiorum exitio, deque Teligionis interitu. O gravem in nos iram jufti Numinis! & tamen interim nullum omnino mortalem video de commutanda in melius vita cogitantem. Avertatautem clemens Dominus, quod tua prudentia, utinam falfo, vaticinatur, futurum ut Tareas & feétarum tumultus, & Monachorum tyrannidem, & corum audaciam , qui Romani Pontificis nomine faciunt quicquid collibuit, confopiat. Nolim tam immitem medicum, præftat nos incidere in manus Dei, quam in manus hominum. Sed quicquid ferat hæc fatalis tempeftas, non poteft fubverti quifquis in folida petra pedem fzerit. Dominus cf, faciat quod bonum eft in oculis ipfizs: nos enim ne{cimus quid nobis expediat. Lubensrecino tuum votum. Utinam {piritus “Domini repleat orbem terrarum, ac Principes Chrifiani nominis in unitatem fidei congreget. Quod mones ut te redamem, vir clarifime, fim mortalium ingratiffimus ni id faciam; imo, fi velim, non pofium tue benignitatis non meminiffe, quod tuum horologium mihi fempereft inoculis, dimetiens mea ftudia. Hæc ad epiftolam, quam tua fublimitas {eripfit ex civitate Warjchovenfi 6. Febr. An. 1529. Bene vale. Datum apud Friburgune Brifgoe 9. Junii , Anno 1529. EpisroLà MLX. Erafmas Rot. Carolo Vienhovio S. M AGNAM nobis follicitudinem exemit, mi Cas role, qui te nunciavit incolumem pervenifle Patavinm : nam ex quo nos reliquifti, nemo literam abs te reddidit , nihilo plus à Zebridovio. Ex{peS&amus te pofthac & pulchre Crceronianum, & bene Grecum. Jam quo minus te poeniteat iftius profectionis, nosad Idus Apriles tot: commigrayimus Friburgum. Ea res ceflit opinione felicius. Mihi cogitanti quorfum effent evafura illa rerum in dies novatarum piocemia, nihil leti prafagiebat animus; & hic offendi ccelum mire amicum mez valetudini. Poftremo, fi nihilaliud, ef= fugimus 3 opinor, Carcinos & Planodorpios. Lodovi= c4s Berguinw proximis ipfius ad me literis promiferat alias ad te {cripturum. Eas literas ne fruftra ex{pectes: nam decimo Calend. Majas vitam morte commutavit, exuftus Lztetie in Gravia. De caufa nihil certi ha&enus potui cognofcere. Tantum audivi Judicibus duodecim delegatam pronunciandi auétoritatem. Quum inftaret dies, hominem fuiffe traditum carceri. Hoc parum felix augurium. Pronunciatumeft, ut exuttis libellis & abjuratis articulis, lingua illi ferro perfoderetur, mox perpetuo carceri dederetur. Is audita præter ex{pectationem atroci fententia, Regem appellavit & Pontificem; Judices indigne ferentes appellandi verbum: Sinon recipis, inquiunt, hanc fententiam, ef ficiemus, ne pofthac quoquam appelles; & poftridie pronunciarunt illum flammis tradendum. Ajunt primum articulum fuife, quod fcripfiflet in rem eſſe pietatis, ut facri Libri in linguam vulgarem tranflati legerentur è populo, id quod Senatus fieri veruerat. Adhibiti funt fatellites armati fexcenti, qui cohiberent fi quid oriretur tumultus. Hee qui retulit, præterca nihil certi potuit adferre, nifi quod ajebat Grithelmun Budenm, unum, opinor, è Judicum numero , triduo priufquam damnaretur, privatim egile cum Berquino, ut ab infanis, ut ajebat, erroribus refipifceret. Verum hæc audivi tantum, & quidem ab ed, qui multa narrabat audita. Aontins nofter, cujus religiofam nofti fidem, nihil aliud aufus eft fcribere, nifi quod oTom, III. Ggegg 2 cuAti, 1529,
