rao. Caftiget fponfus fponfam fuam fuo arbitratu ,
novit enim quid illi expediat ; nulla res vel tam blan¬
da, vel tam atrox erit, quæ me diftrahat ab unicæ
columbæ confortio. Hominum malitia rem auferre
potelt, famam auferre poteft, vitam auferre poteft,
pictatem, qua nihil melius, auferre non poteit, nifi
prodamus ip& thefaurum noftrum, quem habemus ex
fponfi munificentia. Proinde tutifimum arbitror illi
medico totos nos committere; novit plaftes ſuum fi¬
gmentum, novit figulus vafculum luteum , quod defor¬
mavit : fingat, refingat, frangat , comminuat , non
poteft in æternum perire, quod illius digitis concre¬
ditum eft. Sive porrigit amarum abfinthium immiflis
triftibus , five blandioribus fovet remediis ; denique
five car, five urit, dubium non eft, quin ut fidelis
& amicus medicus, noftræ falutis peragat negotium.
Ille nimirum folus eft, qui poteft & folet etiam occi¬
dendo vivificare; vere juxta Grecoram vetus prover¬
bium Sys 6 c@axdus, id eft 5 benevoles mattator, Hic
fortafle me rogabis, num qua titillatio follicitarit ali¬
quando mentem meam, ut in aliquam faétionem con¬
cederem. Equidem non gravabor me totum aperire,
tam explorate fidei amico, meofque affeétus in tuum
finum effundere, Interdum quum meo cum animo re¬
puto, tam perverfam tamque pertinacem quorundam
malitiam , tangor interdum humano quodam fenfu ,
vindicandi cupiditate: fed ea tam leviter perftringit,
ut ultra fummam animi cutem nunquam penetret ,
pungatque tantum, non vulneret. Mox enim carnis
affeétum reprehendit fpiritus, hunc in modum. Quid
fibi vult tam impia cogitatio ? Fune, ut hominum ma¬
litiam vindices, impias manus mittes in matrem Ec¬
clefiam, que te facro lavacro, genuit Chriffo, que ver¬
bo Dei pavit , que tot facramentis fovet vegetatque?
Tune, ut improbos lædas, ipfe fies improbus: & ut}
temporariam injuriam ulcifcaris, animæ tuæ jaéturam
facies, nunquam recuperabilem : & dum hofti noce¬
re ftudes, ipfe tibi quovis hofte fies nocentior? Refpi¬
ce corpufculum tuum, fupputa quantulum vita tibi
fuperfit. Quum portum teneas, ultro te in mare pra»
cipitabis? Nulla vindiéta fpeciofior, quam ut teipfum
quotidie reddas meliorem. Totus hic rumultus tem¬
porarius eft, urget quod sternum eft. Hoc, hoc a¬
ge. Hujufmodi cogitationibus facillime difcutio car¬
nis affectum, qui citra periculum occurrit interdum:
fed tamen efficit, ut melius intelligam, quod accipio,
Arium, Tertullianum, Wiclevum, aliofque nonnullos,
invidia clericorum & improbitate quorundam Mona¬
chorum à Chriftiani gregis communione receflifle, pri¬
vatumque dolorem in publicum Ecclefiæ malum emi¬
file. Ego citius & famam & vitam pofuerim, quam
ad facinus tam impium defcendam. Qui fic animatus
eft, opinor, non facile prolabitur in hærefim. Atque |
utinam liceat his tantis Ecclefiæ malis, hujus vitæ dif¬
pendio mederi : nam quod nonnullis fub obtentu zeli
mea fcripta falfo criminantibus libere refpondi , non
vindiĉtæ cupiditas huc me perpulit , fed pietatis zelus
adverfus malitia zelum excitavit, Aliud eft hæreticum
errorem tueri, aliud hærefews calumniam depellere.
Ad alia convitia obticefcere fortaffe lenitas eft, verum
ad impietatis crimen efe mutum impietas eft, fi con¬
{cientiam habeas à crimine liberam. Parim jubet & ore
fieri confeffionem ad falutem ,- at negandi genus eft
non habere linguam adyerfus intentatam herefim.
Nec obfcurum eft quam frivolas ob caufas ifti primum
in me coorti fint. Provexi linguas ac politiores literas,
magno rei Theologicæ bono , quibus nunc fe fingunt
favere, quum annis plus quadraginta nullum non la¬
pidem moverint , ut eas profligarent ac fubolefcentes
obruerent. Atque hoc eft hujus Tragædiæ feminarium.
Adhortatus fum'Theologos, ut omiflis quæftiunculis,
que plus habent oftentationis quam pietatis , confer¬
rent fefe ad ipfos Scripturarum fontes , & ad veteres
effe volui. Hoc, nifi fallor, favere eft, non ledere.
Adhortatus fum Monachos, ut vere ftudeant efe quod
dicuntur, hoc eft, mundo mortui ; minus fiderent
exteris ceremoniis , magis ampleCtarentur veram ani¬
mi pietatem. Utrum hoc eft odifle Monachos, an be¬
ne velle potius? Notavi quofdam qui vota temere {uf
cipiunt , item alios qui rudem ætatem artibus in naf¬
fam illiciunt : iftos qui fine gravibus caufis, fine Pon¬
tificum auétoritate deferunt inftiturum fuum nunquam
probavi; imo multos vacillantes vel confolatus ſum,
vel confirmavi. Traduxi præpoſtera judicia , unde
fcatet præcipua peftis Chriffiane religionis. Hoc, opi¬
tifices, Cardinales , & Epifcopos tales , ut in his re¬
luceret Apoftolica pietas ; nunquam mihi venit in men¬
tem quemquam de fuo gradu deturbandum effe. Nun¬
quam contemfi neque contemnendas docui conftitutio¬
nes ac ritus Ecclefix , fed prætuli præcepta Dei, &
commonttravi 4 ceremontis profeétum ad meliora: &
fi quid in hifce rebus irrep{iffet hominum negligen¬
tia, indicavi quomodo poflet corrigi, id quod non ra¬
ro fecit Eccleſia. Nullum Ecclefia facramentum non
femper veneratus fum, quanquam de Matrimonio Ve¬
teres diverfa fenfiffe animadverto. De Confeffione f¬
cramentali nunquam dubitavi , quin eam religiofe , vel¬
jut à Chrifli fpiritu traditam , putarim obfervandam 5
nec unquam aufus fum aut auderem ad Chrifti menfam
accedere, aut ex hac vita decedere, nifi facerdoti con¬
feflus quæ gravant confcientiam: tantum hæc , qualis
nunc in uſu eft, an ab ipfo Chrifto prodita fuerit dubi¬
\tavi , fed ita ut magnopere faveam, fi quis hoc argu¬
jmentis irrefutabilibus poffit evincere. De Mifla abro¬
ganda nunquam fomniayi. De Euchariftia nullum vi¬
deo argumentandi finem , tamen mihi nunquam per¬
fuaderi potuit, neque poterit „Chriſtum , qui veritas elie
qui charitas eft, tamdiu paflurum fuiſſe dileétam fpon=
fam fuam herere in errore tam abominando , ut cru¬
ftulum farinaceum pro ipfo adoraret. De verbis qui¬
bus confecramus aliquando defideravi, fateor, plenius
edoceri. Verum in hujufmodi ferupulis facile foleo in
Ecclefiæ Catholica judicio acquiefcere. Dogma, quo
quidam cuivis tribuunt poteftatem confecrandi, ablol¬
vendi & ordinandi , femper habui pro manifefta infa¬
nia. A feétis & {chifmatibus unice femper abhorrui,
nec ha&enus ulli me addixi factioni, quum eo tot
caufæ protruderent ; nec ullos mihi collegi difcipu¬
los, fed fi quos na&us fum, Chriffo tradidi. Illud po¬
tiffimum me lædit apud quofdam, quos & nefcire pu¬
det & piget difcere , quod in Annotationibus meis
multa indico à doétoribus fuperiorum temporum per¬
peram intelleéta : quod ad alliciendos fegnes ad Chri¬
fiane Philofophiæ ftudium , Novum Teftamentum
fermone paulo mundiore explanayi: nam ifti quanquam
fibi videntur pulchre Latine , quod vitent folcecifmos
manifeftos , (tametfi ne hos quidem ſatis vitant) tamen
à linguæ Romane deliciis plurimum abfunt. Non agno¬
{cunt proprietatem & emphafim vocum , non agno¬
& gratiæ addunt orationi. Proinde fæpenumero fit,
ut cum idem dicam , quoniam non iifdem verbis di¬
cuntur quibus illi folent , fua probent, mea reprehen¬
dant. Utinam autem in {cholatticis illis placitis, ad
quæ nunc velut ad gnomones exigunt Scripturarum
intelligentiam, inter fe {chola confentiant. Probetur
fane illud dicendi genus , {ed in diatribis {cholafticis
ubi qualibufcunque verbis rerum fubtilitas explicanda
eſt : in concionibus & in his libris, qui parantur non
folum ad docendum, verum etiam ad excitandos affe¬
Gus, diétu mirum, quam illa frigcant ; apud eos ve¬
fo, qui munditiem orationis requirunt , rifui funt et=
iam ac naufex. Quod fi civiliter amplexi fuiffent lin¬
guas & politiores literas, & ipforum ftudia reétius ha¬
berent nec his Trageediis fuiflet concuflus orbis, Por¬
10,