Page 52 [52]
OCR
rao. Caftiget fponfus fponfam fuam fuo arbitratu , novit enim quid illi expediat ; nulla res vel tam blanda, vel tam atrox erit, quæ me diftrahat ab unicæ columbæ confortio. Hominum malitia rem auferre potelt, famam auferre poteft, vitam auferre poteft, pictatem, qua nihil melius, auferre non poteit, nifi prodamus ip& thefaurum noftrum, quem habemus ex fponfi munificentia. Proinde tutifimum arbitror illi medico totos nos committere; novit plaftes ſuum figmentum, novit figulus vafculum luteum , quod deformavit : fingat, refingat, frangat , comminuat , non poteft in æternum perire, quod illius digitis concreditum eft. Sive porrigit amarum abfinthium immiflis triftibus , five blandioribus fovet remediis ; denique five car, five urit, dubium non eft, quin ut fidelis & amicus medicus, noftræ falutis peragat negotium. Ille nimirum folus eft, qui poteft & folet etiam occidendo vivificare; vere juxta Grecoram vetus proverbium Sys 6 c@axdus, id eft 5 benevoles mattator, Hic fortafle me rogabis, num qua titillatio follicitarit aliquando mentem meam, ut in aliquam faétionem concederem. Equidem non gravabor me totum aperire, tam explorate fidei amico, meofque affeétus in tuum finum effundere, Interdum quum meo cum animo reputo, tam perverfam tamque pertinacem quorundam malitiam , tangor interdum humano quodam fenfu , vindicandi cupiditate: fed ea tam leviter perftringit, ut ultra fummam animi cutem nunquam penetret , pungatque tantum, non vulneret. Mox enim carnis affeétum reprehendit fpiritus, hunc in modum. Quid fibi vult tam impia cogitatio ? Fune, ut hominum malitiam vindices, impias manus mittes in matrem Ecclefiam, que te facro lavacro, genuit Chriffo, que verbo Dei pavit , que tot facramentis fovet vegetatque? Tune, ut improbos lædas, ipfe fies improbus: & ut} temporariam injuriam ulcifcaris, animæ tuæ jaéturam facies, nunquam recuperabilem : & dum hofti nocere ftudes, ipfe tibi quovis hofte fies nocentior? Refpice corpufculum tuum, fupputa quantulum vita tibi fuperfit. Quum portum teneas, ultro te in mare pra» cipitabis? Nulla vindiéta fpeciofior, quam ut teipfum quotidie reddas meliorem. Totus hic rumultus temporarius eft, urget quod sternum eft. Hoc, hoc age. Hujufmodi cogitationibus facillime difcutio carnis affectum, qui citra periculum occurrit interdum: fed tamen efficit, ut melius intelligam, quod accipio, Arium, Tertullianum, Wiclevum, aliofque nonnullos, invidia clericorum & improbitate quorundam Monachorum à Chriftiani gregis communione receflifle, privatumque dolorem in publicum Ecclefiæ malum emifile. Ego citius & famam & vitam pofuerim, quam ad facinus tam impium defcendam. Qui fic animatus eft, opinor, non facile prolabitur in hærefim. Atque | utinam liceat his tantis Ecclefiæ malis, hujus vitæ difpendio mederi : nam quod nonnullis fub obtentu zeli mea fcripta falfo criminantibus libere refpondi , non vindiĉtæ cupiditas huc me perpulit , fed pietatis zelus adverfus malitia zelum excitavit, Aliud eft hæreticum errorem tueri, aliud hærefews calumniam depellere. Ad alia convitia obticefcere fortaffe lenitas eft, verum ad impietatis crimen efe mutum impietas eft, fi con{cientiam habeas à crimine liberam. Parim jubet & ore fieri confeffionem ad falutem ,- at negandi genus eft non habere linguam adyerfus intentatam herefim. Nec obfcurum eft quam frivolas ob caufas ifti primum in me coorti fint. Provexi linguas ac politiores literas, magno rei Theologicæ bono , quibus nunc fe fingunt favere, quum annis plus quadraginta nullum non lapidem moverint , ut eas profligarent ac fubolefcentes obruerent. Atque hoc eft hujus Tragædiæ feminarium. Adhortatus fum'Theologos, ut omiflis quæftiunculis, que plus habent oftentationis quam pietatis , conferrent fefe ad ipfos Scripturarum fontes , & ad veteres A effe volui. Hoc, nifi fallor, favere eft, non ledere. Adhortatus fum Monachos, ut vere ftudeant efe quod dicuntur, hoc eft, mundo mortui ; minus fiderent exteris ceremoniis , magis ampleCtarentur veram animi pietatem. Utrum hoc eft odifle Monachos, an bene velle potius? Notavi quofdam qui vota temere {uf cipiunt , item alios qui rudem ætatem artibus in naffam illiciunt : iftos qui fine gravibus caufis, fine Pontificum auétoritate deferunt inftiturum fuum nunquam probavi; imo multos vacillantes vel confolatus ſum, vel confirmavi. Traduxi præpoſtera judicia , unde fcatet præcipua peftis Chriffiane religionis. Hoc, opitifices, Cardinales , & Epifcopos tales , ut in his reluceret Apoftolica pietas ; nunquam mihi venit in mentem quemquam de fuo gradu deturbandum effe. Nunquam contemfi neque contemnendas docui conftitutiones ac ritus Ecclefix , fed prætuli præcepta Dei, & commonttravi 4 ceremontis profeétum ad meliora: & fi quid in hifce rebus irrep{iffet hominum negligentia, indicavi quomodo poflet corrigi, id quod non raro fecit Eccleſia. Nullum Ecclefia facramentum non femper veneratus fum, quanquam de Matrimonio Ve E D E F teres diverfa fenfiffe animadverto. De Confeffione fcramentali nunquam dubitavi , quin eam religiofe , veljut à Chrifli fpiritu traditam , putarim obfervandam 5 nec unquam aufus fum aut auderem ad Chrifti menfam accedere, aut ex hac vita decedere, nifi facerdoti confeflus quæ gravant confcientiam: tantum hæc , qualis nunc in uſu eft, an ab ipfo Chrifto prodita fuerit dubi\tavi , fed ita ut magnopere faveam, fi quis hoc argujmentis irrefutabilibus poffit evincere. De Mifla abroganda nunquam fomniayi. De Euchariftia nullum video argumentandi finem , tamen mihi nunquam perfuaderi potuit, neque poterit „Chriſtum , qui veritas elie qui charitas eft, tamdiu paflurum fuiſſe dileétam fpon= fam fuam herere in errore tam abominando , ut cruftulum farinaceum pro ipfo adoraret. De verbis quibus confecramus aliquando defideravi, fateor, plenius edoceri. Verum in hujufmodi ferupulis facile foleo in Ecclefiæ Catholica judicio acquiefcere. Dogma, quo quidam cuivis tribuunt poteftatem confecrandi, ablolvendi & ordinandi , femper habui pro manifefta infania. A feétis & {chifmatibus unice femper abhorrui, nec ha&enus ulli me addixi factioni, quum eo tot caufæ protruderent ; nec ullos mihi collegi difcipulos, fed fi quos na&us fum, Chriffo tradidi. Illud potiffimum me lædit apud quofdam, quos & nefcire pudet & piget difcere , quod in Annotationibus meis multa indico à doétoribus fuperiorum temporum perperam intelleéta : quod ad alliciendos fegnes ad Chrifiane Philofophiæ ftudium , Novum Teftamentum fermone paulo mundiore explanayi: nam ifti quanquam fibi videntur pulchre Latine , quod vitent folcecifmos manifeftos , (tametfi ne hos quidem ſatis vitant) tamen à linguæ Romane deliciis plurimum abfunt. Non agno{cunt proprietatem & emphafim vocum , non agno & gratiæ addunt orationi. Proinde fæpenumero fit, ut cum idem dicam , quoniam non iifdem verbis dicuntur quibus illi folent , fua probent, mea reprehendant. Utinam autem in {cholatticis illis placitis, ad quæ nunc velut ad gnomones exigunt Scripturarum intelligentiam, inter fe {chola confentiant. Probetur fane illud dicendi genus , {ed in diatribis {cholafticis ubi qualibufcunque verbis rerum fubtilitas explicanda eſt : in concionibus & in his libris, qui parantur non folum ad docendum, verum etiam ad excitandos affeGus, diétu mirum, quam illa frigcant ; apud eos vefo, qui munditiem orationis requirunt , rifui funt et= iam ac naufex. Quod fi civiliter amplexi fuiffent linguas & politiores literas, & ipforum ftudia reétius haberent nec his Trageediis fuiflet concuflus orbis, Por10,
