Page 50 [50]
OCR
1175 _ resgeritur, nobis nihil eft loci, nifi forte peragendum fit martyrium , quod ego non detrectarim > fi res ita poftulet. Hoc ne gloriofius diétum videatur, accipe quod rideas, fed tamen vero verius. Leviora puto palfum Stephanum lapidibus femel obrutum, aut Sebaftianum femel jaculis confoflum, quam me, qui tot annis corum linguis confodior, qui venenum afpidum habent fub labiis , qui lapidor undique convitiis. Tot contumeliis citius diftraherer ab orthodoxorum fæœdere , fi ullis rationibus avelli poffem è fide, quam femel dedi Chriſti ſponſæ Eccleſiæ. Quo in ftatu nunc res hic ſint , non dubito quin multo celerius rumor ad vos pertulerit , quam hæ perventuræ fint litere. Mihi vertendum folum, quod non abfque fummo vita diferimine ſcio me faGurum. Tot annis huic afluevi nido, fed de eventu viderit Ghriffus. Nos quod homine orthodoxo dignum ef faciemus, ut potior fit pietatis quam incolpmiratis ratio; quandoquidem hic manere, ubi nec facrificare licet, nec corpus Domini conficere, nihil aliud fit quam profiteri quod ifti profitentur. Occolampadins obtinet omnes Ecclefias. Monachi Monachæque jubentur alio demigrare, aut facram veltem ponere. Idem ft in multis aliis civitatibus. In templis nihil folitum geritur, nifi quod in nonnullis femel concionatur hujus profeflionis Ecclefiaftes : dein pueri cum mulierculis canunt Pfalmum Germanicis rhythmis compofitum. Hac funt procemia. Ego mifere metuo ne Phariſaiſmo fuccedat Paganifmus. Latherus habet aliguot civitates, quæ de Euchariftia propemodum fentunt cum Ecclefia: fed altera pars habet plures, quæ huc re&a tendere videtur, ut totum facerdotium, ac Monachifmum funditus aboleant. Anabaptiftæ , rametfi magno funt ubique numero , tamen nufquam obtinuerunt propriam Ecclefiam. Hi vitæ innocentia præ cæteris commendantur , fed à reliquis quoque feĉtis opprimuntur, non folum ab orthodoxis. Subolet mihi multos his tumultibus admifceri 7udeos ac Paganos, quorum alteri Chriffum oderunt , alteri nihil omnino credunt. Auguror illos meditari novam quandam democratiam, totaque res agitur callidiffimis quorundam confiliis, quorum auétores nullus adhuc fatis agnofcit : ‘atque ita fuccedit, ut dicas voluntatem Numinis geri, cujus æterna providentia folet interdum malorum improbitate ad {uorum emendationem abuti; Id quoties fit, nullum præfentius remedium , quam agnofcere manum Dei provocantis ad poenitentiam, & commutata in melius vita, iram illius vertere in mifericordiam. Sint illi locuta, fint rane, fint cyniphes, fint puftule , tantum ne nos fimus Pharaones & eEgyptis. De ignotis non eft meum judicare , hic nec inter facerdotes, nec inter Monachos quemquam vidi, quem tanta rerum tempeftas reddiderit pilo caftigatiorem. Tantum inhiamus vindicte , quafi fit humanum quod agitur. Porro, quod dogmata feparas 4 corruptis moribus, agnofco prudentiam yere Chriftzanam. Id enim ni fiat, nulla erit opinionum conftantia, quando nunquam tam bene cum rebus humanis aétum fuit, nec agetur , ut non juftiffima querela futura fit de plurimorum moribus. Mutare rerum ftatum proclive eft, mutare in melius difficillimum. Quis autem non exofculetur iftam fingularem vereque piam modeftiam, qui nec tui ordinis hominum mores taxari recufes, & emendari, modo qui corruptis dogmatibus defciverunt ab Ecclefia contubernio , refipifcant , & ad fanam mentem redeant. De Epifcopis non ita magna eft querimonia , de Romano Pontifice , deque his qui ſub illius titulo regnant, longe major eft ; de Monachis præfertim Mendicantibus graviſſima. Jam cor Regum in manu Dei eft, quod ille flectet ad pacatiota confilia , fimul atque nos illius mifericordiam promeruerimus. Interim nos humiles, quod unum poflumus, affiduis votis precibufque fatigabimus Domini clementiam, ut hos inconditos rerum tumultus vertat in letiorem exitum; nec tamen interim ceflabit induftria noftra, fi quid Dominus per nos omnium infiA E E ERASMI 1176 mos agere dignabitur. In hac caufa mihi necefte fuit reticere quæ propemodum ſunt precipua 5 fed tamen arbitrabar hoc ele mei officii, tam amico Prafuli, meum hac in re confilium , aliqua ex parte approbare: pofthac efficiam, ut omnes intelligant mihi finceram mentem, ac propenfam animi voluntatem non defuifle. Munus, quod tua benignitas ultro voluit Auguftino venafcenti largiri, cum his partiar, qui conferendis exemplaribus (quo labore nihil moleftius) noftram induftriam nonnihil adjuverunt. Dominus te nobis {fervet incolumem. Datum Bajilea 25. Martii, Anno 1529. Eprsroza MXXXIV. Erafinus Rot. clariffimo Anglie Baroni Guilbelmo Montjoio in regia Anglia S.P. RNATISSIME Aecenas, fi fingulæ fpectentur Obi nanovito, fi univerfe, quas in omnes mundi plagas cogor mittere, plufquam Afaticas fum. Hic tolerabili in ftatu fumus , excepta incredibili rerum caritate ; tantum liceat effugere bellum , quod ut liceat vereor, prout haétenus habent hujus fabulze exordia. Sed in manu Domini funt omnia noftra. Utinam optimis votis seque per omnia refpondeat fortuna; atque illius benignitas meis abunde refpondit. Apud Regem Ferdinandum habebam patronum incomparabibelnodio, fe fubduxit ab aula, offenfus , ut arbitror, his li præludiis, cujus quando fimus habituri finem , vit Deus. Quibus agatur confiliis Cafar, nefcio. Amifa Hungaria, miferis modis vaftata Aufiria, & rurfus imminente TJzrea, nonnullis videtur nimium diu herere in /talia. Nec pauci mirantur , qualis fit illa pax inter Cafarem & Gallam, quum duo filii nihilo minus detineantur in Hifpania. Rex Ferdinandus habet inviétum animum, {ednovus Princeps deftituitur nervis belli. Quod fi Czfar vi Lutheranos agereditur 3 hic prorfus de nobis aétum fuerit. Quod optimi Regis veftri pictas femper molita eft inter Cafarem & Gal lum, hoc Rex Polonie Sigifmandas magno ftudio mo= litus eft inter Ferdinandum & Joannem, regni competitorem. Sed fata fuperant hominum confilia. Officium meum erga Carolum tuum tibi non ingratum fuifie > mihi fuit gratiffimum , cujus indolem feliciffimam precor ut Dominus Yefzs tum feryare, tum ufque in majus meliufque provehere dignetur. Nefcio quem mihi fortuna cibum offerat edentulo; certe Petrus Barbivive fic mihi adamatus , fic à me literis celcbratus , me penfione Cartracenfi {poliavit inaudita perfidia. Et audio Cantuarienfem deficere,cui fi quid acciderit, nihil eft quod {perem de penfionibus. Mihi fat animi ef, fi carnificem meum calculum queam excutere. Quanquam apud Gallos exoritur Budaica factio, ftolidis mo« dis in me velitans. Nec ipfi fciunt, quamobrem mihi fuccenfeant. Thome Moro nihil gratulor , ne ftudiis quidem admodum ; ifti regno gratulor > cui non potuit fan&ior meliorque Judex contingere. Confolaris me de tumultu obtrectatorum , at tu vix nofti decimam partem eorum , que in me ex infidiis diabolicis artibus moliuntur quidam feclerofi , fub Euangelii titulo latitantes. Scribam filio & Præceptori, quorum utrumque tibi gratulor, fi patietur valetudo: nam ine ter cpiftolarum tumultus, cœpit effe vehementer molefta, nec poflum fufpicari caufam, nifi ficcitatem inteftinorum. Ignofce, Mecænas, non vacabat hæc reles gere. Apud Friburgum 28. Martii, Anno 1529. | Agnofte manum tui veteris Chentiss Eristora MXXXyY. Eraſmas Rot. Lodovico Bero S, D; MICORYM in Chriſto finceriffime , tibi quidem ex animo gratulamur > cui licet Dominicam Refurre€tionem fpiritualibus, ut par eft , celebrare gaudis,
