N récanduit in me preter exfpecta¬
) tionem Martini Lutheri Fuuds dyivao.
u X emifit enim Epiftolam, quæ tota Ipi¬
N Tat parricidiale quoddam odium, cum
SÌ Va cgo poft eum confliftum , qui mihi
Ms fuit pro Diatriba adverſus illius Ser- |
4 vum Arbitriam, nufquam in {criptis
meis odiofius vel ipfum yel doétrinam ejus attigerim,
nimirum femper hoc agens ac fperans fore, quod fpe¬
rant, ni fallor, omnes Chriftiana mente preediti , uti
fummus ille rerum humanarum mòderator hos Eccle¬
fiæ tumultus aliquando verteret in bonum exitum:
Tantum autem abelt ut ipfum calamo lacefliverim, ut
quorundam privatis Epiftolis admoncar, aliorum libel¬
lis editis exprobretur mihi, quod Lutheranzsin quibul
dam patrociner atque excufem. Famofos Dialogos,
Pi&turam fepticipirem, fimiliaque irritamenta femper |.
improbavi, quin & foannem Cochleum àtam acri con¬
tentione revocare conatus fum. Videtur res effe levis
momenti, que ifti camino tantum adjecit olei, aut, ut
melius dicam, quae admoto fulphure fcintillas cinere
opertas excitavit. Georgi quidam Vincelias olim in¬
figniter addiétus Zatbero, poſt nefcio quibus de caufis
ab'co defcivit. Is femel atque iterum ad me fcripfit,
non diffimulans fe male cogitare de Ze:bero. Cujus ta¬
men litteris non refpondi, pattim quia non Vacabat,
partim quia fcribebat è locis procul femotis & obfcu¬
ris, cum hoc quod ipfe mihi fic erat ignotus ut nemo
magis. Quod fi fuiffer {cribendi oportunitas, admo¬
nuifflem hominem, ut aut ne lacefleret Latherzm, aut
certe ftomacho ne indulgeret , quem fatis exulceratum
iplus litteræ præ fe ferebant. Hic Vrncelias, ut appa¬
ret, nunc nefcio quid libellorum evulgavit, adverlus
quedam Luther? placita. De quibus quoniamnon vidi,
non eft quod pronuntiem. Acceffit quidam Wécolaus
Amfdorfins, qui plauftrum fuapte fpônte pronum com¬
mode perculit, admonens ut contemto Vracelio Era¬
[mus impeteretur, ac fuis randem depingeretur coloris
bus, qui funt, ut ait, infcitia & malitia. Summam
enim mea dottrina hanc efe, utar verbis illius: Do¬
Grina Lutheri barefis eft quia damnata a Cafare © Pa¬
pa, [ea vero efè Orthodoxa, qaia Epifcopi © Cardina¬
les, Principes G Reges mittunt @ donant et aurea pocu¬
la, &c. Si alind eft in fnis libris, moriar. Atque hoc
hominis de me judicium Marrinss non {folum appro¬
bat, verumeriam miratur , cum fit & abſurdum , &
manifeftæ vanitatis. Neque enim confiftit, eidem ho¬
mini tribuere infcitiam & malitiam. Siquidem ubi pec¬
catur per ignorantiam, Crror eft, non malitia. Dein
nu(quam in feriptis meisappello Lesberi do&rinam hæ¬
refim. Quod fi facerem, haudquaquam primus aut fo¬
lus facerem. Nec ufquam utor hac ratiocinandi for¬
ma, mea doétrina fana eft, quia Principes mittunt mu¬
nera. Sed hoc argumento confolor amicos, qui dolent
me undique linguis ac libellis furiofis lancinati. Horum
odiis oppono bonorum favorem, inter quos multi funt
& dignitate præcellentes, & pietate venerandi, & erù¬
ditione celebres. Horum judicium interdum allego, &
adverſus eos qui me clamant privata audacia admovifle
manus Novo feftamento. Hie nihiileft quod ad Larpe¬
ri doétrinam pertinet, neque quifquam Principum mi¬
fit mihi aurea pocula, quidam me honorarunt muner¬
bus, fed ultro nec ambientem nec exfpcétantem a
accipiat Lutherus, mea nihil refert. Cum igitur nu "|
quam fit in feripris meis quod hic-alleverat , tamen
icipfum devovet, fi quicquam aliud reperiatur in feri¬
ptis meis: Moriar, inquit. Ego non tantum illi pre¬
cabor mali, fed potius ut in ceo moriatur vanitas, &
vivat Veritas. Tale eft hujus fabulæ proœmium, cui
pulchre quadrat Epiftola Letberi, tota undique {catens
impotentibus ne dicam furiofis convitiis, ac malitiofis
mendaciis. Malediétis non admodum offendot. Quid
[enim mirum fi in me fic indulget ftomacho, cum in
jReges & Principes fimili petulantia debacchetur quo¬
(e collibuir. Itaque non regeram contumelias, fed
pro mea qualicunque portiuncula imitabor Dominuni
ac preeceptorem meum , quicutn audiflet, Samarstanus,
Deemoniacus, ac prafidio Beelzebub ejiciens Dzemo¬
‘Dia, ad Samaritani convitium obticuit. Ineptum eft
(cnim cuiquam objicere patriam, quam nemo fibi deli¬
git, aut aliud quod ab homine præftari non poteft : re¬
ligua duo convitia non retorquet in maledicos, fed
argumentis depellit, quoniam fic expediebat Euange¬
lio. Ignorare, oblivifci, dormitare, falli, labi, hu¬
manæ nature vitia funt, in quibus quoniam nos nihil
aliud quam homines effe meminimus , facile veniam
petimufque damufque vicilim. Sed quod Martini ob¬
Jicit adeo nonefthumanum, ut fit plufquam daemonia¬
cum. Conatur enim hoc Orbi perſuadere, Eraſizunz
non ſolum nihil credere de rebus divinis, verum etiam
illud jam ‘olim dolis, infidiis, totifque viribus agere, uc
univerfam Religionem Chriflianam Jabefactatam tan¬
dem det precipitem, proque hac Paganifmum in Mun¬
dum revocet. Non vereor autem ne tam atrox & impo¬
tens convitium, nihil enim aliud eft, in me hæreat apud
cos, qui vel legerunt meas Lucubrationes, vel domefti¬
ica confuetudine propius infpexerunt mores & iugenium
meum. Illis fatisfaciendum ett qui cum nec me norint nec
meos libros evolyerint, fic Lutherofunt addi&ti , ut ora¬
culum exiftiment quicquid dixerit. Utinam invita tam
obtemperaffem divinis praeceptis, quam de his que {unt
fidei liberam & quietam habeo confeiéntiam apud Deum.
Quod ad mores attinet, quotidie cum fulpiriis ac do¬
lore cordis interpello Domini mifericordiam , quem
tamen nolim mihi unquam fieri propitium, fi diaboli¬
ci facinoris unquam vel leviflima cogitatio pupugit ani¬
mum meum, non dicam ut univerfam Chri/ts gloriam
obfcurarem, fed ut ipfe a fide catholica refilirem. Ac¬
que utinam hujus corpniculi jaftura queam hoc Eccle¬
fra diffidium confopire! Quam lubens & gaudens eam
mortem fulciperem. Interim aduiifforum quidem ve¬
niam noéturnis diumifgue precibus à Domino poftulo,
fidem autem oro, nonut det, fed ut datam confirmet
augeatque. Hac coram Deo loquor ex animo, fumat
extemplo de me poenas fiquid mentior, Czeterum nun¬
quam adducar, ut credam, Latherwm hoc de me fufpi¬
cari, quod aliis perfuadere conatur , fed impotens o*
dium, regnandi libido, & inftigantium faces huc ho¬
minem tranfverfum perpellunt. Id fiet perfpicunm, fi
recitavero voces quafdam , è quibus ille viderì vult hanc
de me perfuafionem fufcepiffe.
Piimum indigniatur Catechifmo meo, in quo quo¬
niam commemoro Varios veterum hareticorum errores,
caufatur me nibil aliud agere, quam ur Catechumenis
fidei dogmata reddam fufpecta, dum protinus in prin»
cipio omiffis folidis fundamentis , tantum illis objicio
heerefes & {candala opinionum, quibus Ecclefia in ini¬
tio vexata eft, ut pene definiam nihil unguam fuiffe certi
in Religione Chriſtiana. Etaddit, #/frs vero exemples Gt
periculofis queffsonibusanimus imperitas ffatim tn principio’
Tom. IX. Ee cee obras