OCR Output

1535

1536

malitiam hominum, in quam fefe per liberum arbitri¬
um præcipitaverant, quam in naturam cx Ade peccato
vitiatam, ne videamur afentiri Manicheis. Jam fi cui
placet illorum fententia, qui minimum abfunt à foffa
Manicheorum, cavere debet ne longius progreflus cor¬
ruat in barathrum, atque ita tribuat gratiæ totam ho¬
minis falutem, ut meminerit hominis voluntatem jam
liberatam fimul agere cum agente gratia , & agendo
- promoveri, non ut debeatur gratia, fed ne indigno fub¬
trahatur. Meminerit item in hominis che poteftate
gratia pulfanti_preebere fefe , hoc eft, non avertere.
Et hoc ipſum Dei bonitas fic acceptat , ut exiftimer
eum hominem effe dignum uberiore gratia. Memine¬
fit in hominis arbitrio, effe perfeverare in gratia , aut
decidere è gratia. Hæc qui fatebitur , non recipiet
abfolutam omnium rerum neceffitatem. Poftremo me¬
minerit & naturæ dotes efle Dei gratiam, ut nihil fit
de quo poffit homo gloriari, quaii quicquam boni ex
fefe pararit abfque Dei gratia: excutiat autem imagi¬
nationem de luto, ferra & fecuri, qua parabole non
in hoc adduétæ funt , ut excludant hominis liberum
arbitrium, fed ut oftendant totum hominem in manu
Dei effe, fi Deus velit illum vel in nihilum redigere,
Rurfus quibus placet recentiorum opinio, quoniam mi¬
nimum abfunt a fofla Pelagianorum, cavere debent ne)

B

vandis ac damnandis hominibus, nec ftatim hoc in o=¬
mnibus facere , quod in hoc aut in illo pro difperifa¬
tione fecife legitur. Veluti cum dicitur decepifie Pro¬
phetam, aut feduxifle populum, aut inflexiffe cor im¬
pii Regis ad hoc aut illud. Quod enim Deus aliquan¬
do fuggerit impia voluntati peccandi occafionem , aut
piæ voluntati benefaciendi materiam, non impedit li¬
berum arbitrium nihilo magis quam admonitor indi¬
cans quid fit agendum. Ita Pax/o meditanti proficiſci
in Bithyniam, obititit Spiritus, jubens alio deflectere.
Ira loguitur & Paulus 2. Corinth. vitr. Gratias ago Deo,
qui candem follicitadinem pro vobis dedit in corde Titi.
Aderat enim Tito generalis ad bona voluntas, cui Deus
oftendit in eo negotio quid effer agendum. Nec ideo
neceffe erit, ut exiſtimemus hominem ex fe nunquam
poſſe diſcernere quid fit agendum. Simile eſt quod
legimus Eſdræu. Beneditlw Dominus Deus patram no¬
firoram, qus dedit hanc voluntatem in cor Regis, cla¬
rificare domum [fuam in Hiernfalem. Opinor Artaxer¬
xem non fuiffe in fpiritu, & tamen Deus inflexit cor
illius, ut fineret inftaurari remplum. Huc pertinet il¬

lud de Semei, cui preceperat Dominus ut malediceret
David, mala hominis voluntate abutens in jufti cor¬
reptionem. Hac, que peculiares habent caufas, non
oportet ad generalem pertrahere fententiam. Rurfum

ciabile fit apud Deum hominem fuis niti viribus, at¬
que in fefe gloriari, cum quifquis gloriatur , eum opor¬
teat Non in alio quam in Domino gloriari, Memine¬
rint fe etiam pro his que praeftari poffunt natura vi¬
ribus debere gratias Deo. & fi quid talium operum ac¬
ceptat Deus non effe juftitiæ, fed immenfæ bonitatis,
qui boni confulit imperfectionem noftram. Poftremo
meminerint etiam illas naturæ vires 4 Deo jufte eripi, fi
quis vel abutatur, vel fbi velit arrogare. Nec feipfos
fallant libertatis, meriti, digni, condigni, congrui , de¬
bitique vocabulis, cum fumma totius negotii debeatur
gratuite Dei benignitati , fed tanto diligentius ambiant
gratiam, quanto plus virium in hoc à Deo datum ar¬
bitrantur, tantoque ftudiofius contendant ad opera pie¬
tatis. Porro fi quis erit , cui & Aagaftinus videatur
iniquior libero arbitrio, & recentiores: plus æquo lar¬
gi, inter utramque viam tuto incedat , credatque etiam
in illis gradibus, quibus, ut dixi, præparamur ad gra¬
tam, non deefe gratiam peculiarem, fic ut pro mo¬
dulo profe&us noftri cuique in omnibus & liberum ar¬
bitrium gratiæ , & gratia libero arbitrio cooperetur,
In fumma magis in hoc incumbamus, ut Dei gratiam
adipifeamur , quam ut curioſe difputemus quomodo
gratia in nobis operetur. Nam hujufmodi nimium fub¬
ulibus logomachiis citius amiferimus Dei gratiam,
quam affequamur quibus modis gratia operetur in no¬
bis, prafertim cum Deus ubique imperveftigabilis tam
variis modis exferat vim fuam in rebus conditis. Jam
ut fatcor juftis caufis permotos, qui gratia vim exag¬
gerantes, Mature vires extenuarunt : ita non leviori¬
bus caufis commoti funt, qui non pafli funt quenquam
fervari aut interire , nifi ex qualibufcunque meritis:
quorum fententias licet diffidentes, tamen quoniam ex
eodem pietatis fonte manant , commode decet inter¬
pretari , non exagitare , & in concordiam redigere,
vel in hoc interim concordes inter nos, in quo illi non
difcordant. Confentiunt enim in his, hominem miferi¬
corditer fervari, neminem autem injufte damnari, ne¬
mini deefle gratiam Dei, fumma Vi præftandum ho¬
mini quod in ipfo fitum eft: quicquid tamen in nobis
et boni, totum divina bonitati adfcribendum. Por¬
to Scripturas, quæ juxta fpeciem inter fe pugnare vi¬
dentur „haud maguo negotio redigemusin concordiam,

D

E

fi diftinguamus yoces, quemadmodum oftendimus: &

LIBRI

uti Panlum y ex his non eſt conftituendum univerlale
dogma. Alios yocat ex profunda ignorantia, gravique
{celerum lerna;alios diu patitur veluti ambire divinum
munus. Quod fi non poflumus omnino ratione con¬
fequi quatenus, quibus modis, quibufque gradibus ope¬
retur in nobis , certe loquamur more Seripturatam 5
more fanétorum Patrum, Quid vero loquitur Scriptu¬
ra? Non dicit, inanis eft omnis conatus hominis, ni¬
hil refert quomodo vivas, Deus aut fervabit fi ftatuit;
aut perdet fi decrevit, fed ita loquitur: Convertimint
ad me, & ego convertar ad vos; & convertimini ad
correptionem meam. Venite ad me omnes, conten¬
dite intrare per anguftam portam, fobrii eftote & vi¬
gilate. Preevaricatores redite ad cor. Date eleemofy¬
nam. Remittite & remirtetur vobis, judicate pupil¬
lo, fubvenite inopi. Hujufmodi fermonibus nos invi¬
cem exhortemur ad poenitentiam & caritatem mutuam,
omiflis malis colloquiis , que corrumpunt bonos mo¬
res: frater fratri dicat, Diligamus invicem, emende¬
mus in melius quæ ignoranter peccavimus , piis ope¬
ribus ambiamus Domini. gratiam; privatim autem ac¬
commodemus & (cripturam & vocem noftram ad pro¬
ximi neceflitatem. Aliter enim loquendum elato, fe¬
roci, fibique placenti , & ereétam cervicem gerenti
adverfus Deum: aliter pufillanimi & defperationi pro¬
ximo. Illi proferamus teftimonia Scripturarum, qua
docent quam homo nihil poflit fuis viribus, quantum¬
que difcrimen fit hominem fuis fidere præfidiis. Alte¬
ri proferamus teftimonia, quæ doceant quantum homo

fibi quoque præftare poffit , fi velit adniti: quamque

illos, juxta qualitatem eorum quibus loquitur, inter¬
pretanda eft. Alioqui fecum ipfa multis in locis pu¬

Ut finem voluminis faciam, non

um , quemadmodum fecit Lurherus , fed quicquid A

ratus corrigere, fi quid excidit à veritate difcrepans.
Porro Chriftus illuminet nos omnes una cum Lathe¬
ro, Ut omnes uno ore, eadem mente, eademque fen¬
tentia preedicemus communem omnium Dominum ,
cui gloria in ævum, Amen.

SECVNDI FINTS.