permanere voluifler : fic homo per gratiam liberatus,
f vult, permanere poteſt in gratia, & fi perſeverat
meretur: Ñi non vult, culpam admittit. Hic certe me¬
riti culpeeque ratio refertur ad liberum arbitrium. Nec
enim arbitror ad hoe inftitutum pertinere , diſcutere
an preter natures donum addita fit Ade gratia, fine
qua non poffet perfeyerare ; & an nature donum fuf¬
feéturum fuerit adverfus omnes tentationes, cum ad
primum Satana affultum illico vi&us fit. Satis eft te¬
nere de Adam qualis fuerit in Paradifo , quod facris
Litteris proditum eft, etiamfi nos non refpondeamus
1534
abfurde quis dixerit, non quod æquet beneficium,
& gratiam vertat in debitam mercedem, fed quod ex¬
cludat indignitatem. At Axguftinw interpreratur de
merito, cui debetur merces. Nam id {entire fe decla¬
rat, cum ait, O omnino laborant quantum pofunt often¬
dere Dei gratiam fecundum merita voftra dari, hoc eft,
gratiam von effe gratiam. Eft enim meriti genus quod
excludit gratiam, & mercedem debitam flagitat, qua¬
le eft operatii, cui pif reddas mercedem , poteft in
Jus vocare. Si reddas , neuter alteri debet gratiam.
Secundum hune fenfum opinor anathema pronuntia¬
. omnibus omnium curiofis quæftionibus. Liberum ar¬
| bitriam igitur, wt ait Auguftinus, ad malum fuficit,|B
ad bonam amem parum valet, nifi adjuvetur ab omni¬
potente bono: parum enim valere dixit, ut refpondeat
ali, fufficit. Et cum meminit omnipotentis boni, fub-|
indicat bonum aliquod bumanum & imbecille , quod
rita hominum dari. Verùm Auguftinus dam nimium De lib;
horret initium gratiæ dare libero arbitrio , fatetur qui- arb. ad
dem præceptis divinis conveniri liberum arbitrium. 7”
Velut cum ait Joannes, Carifimi diligamas invicem. Cæ- SEA
terum hoc negat prodefe, nifi qui præcipit , addat 1.Joan.
aliquid dile&tionis , ut præcepto admonitum liberum 1v.
egeat auxilio gratia. Quod autem illud eft, nifi quod
per nature vires homo poteft affequi, non ut illico fir
beatus, fed ut divine gratia fit præparatior. Qui per
rationem humanam multa intelligit, creditgue de Deo!
que vera funt , qui ex Philofophorum libris imbibit
amorem fapientiæ , qui pro modulo luo, ad habitum
yirtutis enixus eft , aliquanto capacior eft craflo milite,
qui in profunda rerum ignorantia maximifque fceleri¬
bus verfatus , ne cogitavit quidem unquam de Deo.
Habet igitur homo guod non accepit ? Nequaquam.
At non confequiter, chic non accepit dono, fed ex le¬
gato, igitur non accepit. drem non confequitur, hic
accepit illo modo, igitur nullo modo accepit. Quod
fi libeat fophifticari, ne id quidem verum eft, quod
Jiberum arbitrium ad malum {ufficit, Non enim fu
ficeret , fi deftitueretur generali motu prime caufe.
Accipit igitur hoc ipfum quod poteft male velle, ac
fcelus admittere. Cum igitur infit in homine nativa
quædam vis appetens honefti, licet peccato debilitata,
variis occafionibus excitatur , quarum una Lex eft,
que dum invitat præmiis ad recte agendum, fupplicio
deterrens à malefactis, efficit ut homo faum peccatum
agno(cens, fibi difplicear, etiamfi clam eft peccatum.
Contra gaudeat , fi Legi non eft obnoxius. Quod fi
ex parte praeftat lex nature quod lex Dei, & aliquod
bonum exordium tribuitur legi peccatum indicanti,
non abfurde idem tribuitur libero arbitrio. Rurfus fi
diftinétis gratiarum gradibus placet omnem occafionem
ad meliora vocantem appellare gratiam, patiar, mo¬
do patiatur & nature vires dici gratiam. Quem da¬
bis tam efferatum vitiis, fi ferio rogetur num velit effe
purus à vitiis, Deoque carus, quin refponfurus fit, fe
velle? Ef autem, ut Seneca ſcribit, magna pars boni¬
tatis, velle bonum fieri. Ea voluntas MOSS recen
dit ab imperfectione , hoc homo vicinior eft Bravia,
Quod fi demus quantulumeungue velle bonum à na¬
tura proficifci, nonimpie dicitur bonum hominis pre:
pofitum per fe invalidum acceflione EITEAN: pA
ings ex his verbis 2. Par. xy. Dominus vo¬
3 & fi qualieritis enm, inve¬
5 cum; derelinquet vos, de¬
& ad bonum & ad malum.
adverfariis, quod illi dicunt
meritum noftrum in co efle, quod fumus cum Deg
‘ejus autem gratiam fecundum ee pes Ni Le
ipfe nobifcum. [rem meritum no rum ineo si polar
gueerimus cum, & fecundum hoe PUR si iu
gratiam, ut inveniamus cum. Simi ao
RVI. 92 quafieris enm, mmventelZ” tibi: 7 í di te
eum, vepellet ne in perper4am. LLR hoc oe E
-recte colligi liberum arbitrium at non fert eos a
«ponunt meritumhominis, Si quafierissenz, Ul e:
ramium, #7 2 Ù
CIS viderar ex voce potius, Taa ex re. Ree
qui juflus quzrere Dominum, ul antam eee BoA
adfpernatus, illi fuas vires ACSIA THES aad CaN Ca
fe dignum præbet uberiore gratia»
bifcum, (È wos effts Cum €0,
clarari liberum arbitrium
Verùm in hoc diflentit ab
arbitrium quærat Dei donum. Videtur igitur preeter
gratiam precepto pulfanrem requirere gratiam aliquam
inperfeétam, quam infundar Deus , ut hac accepta,
guærat gratiam juftificantem, quod ibi feribit Joannes,
Dilettio ex Deo ef. Sed jam eodem res devolverur.
Etenim qui gratiam habet imperfectam, nondum ju¬
ftus eft. Quomodo igitur quæret , cum liberum ar¬
bitrium nondum ft liberatum? Neque protinus caritas
illa juftificans non eft ex Deo, etiamfi fareamur ho¬
minem ex nature viribus habere qualemcunque cari¬
tarem erga Deum poffe. Idem ad Valent. de correpr.
& grat. Defiderare , inquit, auxiliam gratia, initinm
eft gratie. Quod fi concedimus in hominibus etiam
fcelerofis effe aliquod gratia defiderium ex ipfo na¬
ture fenfu, rurfum caufa periclitabitur, ne gratia
initium fit è libero arbitrio. Quod vehementer abo¬
minandum effet , nifi quicquid poteft liberum arbi¬
trium, ex Dei dono proflueret. Quod fi quis in his
iquoque gradibus, quibus paulatim a vitiofo habitu re¬
ceditur, & ad juftitiam acceditur, velit adjungere gra¬
tiam peculiarem, arbitror piam opinionem. Cæterum
ex his minutiis excitare tragædiam , non arbitror elle
Chriftiana tranquillitatis, praftiterit fortaflis permit¬
tere, ut juxta Panlum hactenus quifque in fuo fenfu
abundet.
Auguftinus adverfus Pelagianos decextans , ftudio gra¬
tiæ tam panum tribuit libero arbitrio, ut nomine tribuat
aliquid verius.quam re. Rurfus cum iifdem dimicans,
qui dicebant infantes nihil damnationis contrahere ex
peccato piimorumparentum, ait illos, fi fine bapti¬
{mo deceflerint, zternis ignibus exurendos. Utram¬
gue ſenrentiam poſteriores Theologi moderati ſunt,
aliquanto plus tribuentes libero arbitrio quam ille tri¬
buebat, ac diftinguentes meritum congruum à merito
condigno: fidem acquifitarn à fide infula, voluntatem
perfectam ab imperfecta. Irem infantium damnatio¬
nem temperantes, diftinguendo poenam damni A poena
fenfus, Joannes autem Gerfon nec defperare videtur
omnino de falute infantis, fi parentum pictas infignis
Dei bonitatem gnaviter follicitarit. Jam quod Theo¬
logis in dugufisn: de libero arbitrio fententia vifum eft
parum, id Lethero videtur nimium, qui neceflitatis vo¬
-cabulum invehit., unde conftanter abftinuit Augufti¬
ave, ac ne illud quidem tribuit libero arbitrio poffe {e
à gratia {abtrahere , quod illi non negat Augefines.
At qui pio quidem animo, ¡ſed tamen incautiore, quo
gratiæ magnitudinem exaggerent, quicquid poflunt,
demunt naturæ viribus, perinde mihi facere videntur,
quali fi quis neget ullos ſalutem adeptos, vel in Lege
Mofi, vel in lege nature, quo magis attollat gloriam
adventus Chrijfiz, adverfus eos qui dicere folent, quid
novi Chriftws attulit? Nec animadvertunt interim hoc
iplum, «quo fervabantur homines ante proditum Euan¬
gelium , fuiffe ex dono Chr: , qui pro fua bonitate
nulli deeft. Quanguam pro, divini confilii difpenfatio¬
ne, pro temporum ac perfonarum varietate aliter ate
que aliter fefe communicat, Et f ufque adeo placebat
n exag¬