OCR
1535 1536 malitiam hominum, in quam fefe per liberum arbitrium præcipitaverant, quam in naturam cx Ade peccato vitiatam, ne videamur afentiri Manicheis. Jam fi cui placet illorum fententia, qui minimum abfunt à foffa Manicheorum, cavere debet ne longius progreflus corruat in barathrum, atque ita tribuat gratiæ totam hominis falutem, ut meminerit hominis voluntatem jam liberatam fimul agere cum agente gratia , & agendo - promoveri, non ut debeatur gratia, fed ne indigno fubtrahatur. Meminerit item in hominis che poteftate gratia pulfanti_preebere fefe , hoc eft, non avertere. Et hoc ipſum Dei bonitas fic acceptat , ut exiftimer eum hominem effe dignum uberiore gratia. Meminefit in hominis arbitrio, effe perfeverare in gratia , aut decidere è gratia. Hæc qui fatebitur , non recipiet abfolutam omnium rerum neceffitatem. Poftremo meminerit & naturæ dotes efle Dei gratiam, ut nihil fit de quo poffit homo gloriari, quaii quicquam boni ex fefe pararit abfque Dei gratia: excutiat autem imaginationem de luto, ferra & fecuri, qua parabole non in hoc adduétæ funt , ut excludant hominis liberum arbitrium, fed ut oftendant totum hominem in manu Dei effe, fi Deus velit illum vel in nihilum redigere, Rurfus quibus placet recentiorum opinio, quoniam minimum abfunt a fofla Pelagianorum, cavere debent ne) B vandis ac damnandis hominibus, nec ftatim hoc in o=mnibus facere , quod in hoc aut in illo pro difperifatione fecife legitur. Veluti cum dicitur decepifie Prophetam, aut feduxifle populum, aut inflexiffe cor impii Regis ad hoc aut illud. Quod enim Deus aliquando fuggerit impia voluntati peccandi occafionem , aut piæ voluntati benefaciendi materiam, non impedit liberum arbitrium nihilo magis quam admonitor indicans quid fit agendum. Ita Pax/o meditanti proficiſci in Bithyniam, obititit Spiritus, jubens alio deflectere. Ira loguitur & Paulus 2. Corinth. vitr. Gratias ago Deo, qui candem follicitadinem pro vobis dedit in corde Titi. Aderat enim Tito generalis ad bona voluntas, cui Deus oftendit in eo negotio quid effer agendum. Nec ideo neceffe erit, ut exiſtimemus hominem ex fe nunquam poſſe diſcernere quid fit agendum. Simile eſt quod legimus Eſdræu. Beneditlw Dominus Deus patram nofiroram, qus dedit hanc voluntatem in cor Regis, clarificare domum [fuam in Hiernfalem. Opinor Artaxerxem non fuiffe in fpiritu, & tamen Deus inflexit cor illius, ut fineret inftaurari remplum. Huc pertinet il lud de Semei, cui preceperat Dominus ut malediceret David, mala hominis voluntate abutens in jufti correptionem. Hac, que peculiares habent caufas, non oportet ad generalem pertrahere fententiam. Rurfum ciabile fit apud Deum hominem fuis niti viribus, atque in fefe gloriari, cum quifquis gloriatur , eum oporteat Non in alio quam in Domino gloriari, Meminerint fe etiam pro his que praeftari poffunt natura viribus debere gratias Deo. & fi quid talium operum acceptat Deus non effe juftitiæ, fed immenfæ bonitatis, qui boni confulit imperfectionem noftram. Poftremo meminerint etiam illas naturæ vires 4 Deo jufte eripi, fi quis vel abutatur, vel fbi velit arrogare. Nec feipfos fallant libertatis, meriti, digni, condigni, congrui , debitique vocabulis, cum fumma totius negotii debeatur gratuite Dei benignitati , fed tanto diligentius ambiant gratiam, quanto plus virium in hoc à Deo datum arbitrantur, tantoque ftudiofius contendant ad opera pietatis. Porro fi quis erit , cui & Aagaftinus videatur iniquior libero arbitrio, & recentiores: plus æquo largi, inter utramque viam tuto incedat , credatque etiam in illis gradibus, quibus, ut dixi, præparamur ad gratam, non deefe gratiam peculiarem, fic ut pro modulo profe&us noftri cuique in omnibus & liberum arbitrium gratiæ , & gratia libero arbitrio cooperetur, In fumma magis in hoc incumbamus, ut Dei gratiam adipifeamur , quam ut curioſe difputemus quomodo gratia in nobis operetur. Nam hujufmodi nimium fubulibus logomachiis citius amiferimus Dei gratiam, quam affequamur quibus modis gratia operetur in nobis, prafertim cum Deus ubique imperveftigabilis tam variis modis exferat vim fuam in rebus conditis. Jam ut fatcor juftis caufis permotos, qui gratia vim exaggerantes, Mature vires extenuarunt : ita non levioribus caufis commoti funt, qui non pafli funt quenquam fervari aut interire , nifi ex qualibufcunque meritis: quorum fententias licet diffidentes, tamen quoniam ex eodem pietatis fonte manant , commode decet interpretari , non exagitare , & in concordiam redigere, vel in hoc interim concordes inter nos, in quo illi non difcordant. Confentiunt enim in his, hominem mifericorditer fervari, neminem autem injufte damnari, nemini deefle gratiam Dei, fumma Vi præftandum homini quod in ipfo fitum eft: quicquid tamen in nobis et boni, totum divina bonitati adfcribendum. Porto Scripturas, quæ juxta fpeciem inter fe pugnare videntur „haud maguo negotio redigemusin concordiam, D E fi diftinguamus yoces, quemadmodum oftendimus: & LIBRI uti Panlum y ex his non eſt conftituendum univerlale dogma. Alios yocat ex profunda ignorantia, gravique {celerum lerna;alios diu patitur veluti ambire divinum munus. Quod fi non poflumus omnino ratione confequi quatenus, quibus modis, quibufque gradibus operetur in nobis , certe loquamur more Seripturatam 5 more fanétorum Patrum, Quid vero loquitur Scriptura? Non dicit, inanis eft omnis conatus hominis, nihil refert quomodo vivas, Deus aut fervabit fi ftatuit; aut perdet fi decrevit, fed ita loquitur: Convertimint ad me, & ego convertar ad vos; & convertimini ad correptionem meam. Venite ad me omnes, contendite intrare per anguftam portam, fobrii eftote & vigilate. Preevaricatores redite ad cor. Date eleemofynam. Remittite & remirtetur vobis, judicate pupillo, fubvenite inopi. Hujufmodi fermonibus nos invicem exhortemur ad poenitentiam & caritatem mutuam, omiflis malis colloquiis , que corrumpunt bonos mores: frater fratri dicat, Diligamus invicem, emendemus in melius quæ ignoranter peccavimus , piis operibus ambiamus Domini. gratiam; privatim autem accommodemus & (cripturam & vocem noftram ad proximi neceflitatem. Aliter enim loquendum elato, feroci, fibique placenti , & ereétam cervicem gerenti adverfus Deum: aliter pufillanimi & defperationi proximo. Illi proferamus teftimonia Scripturarum, qua docent quam homo nihil poflit fuis viribus, quantumque difcrimen fit hominem fuis fidere præfidiis. Alteri proferamus teftimonia, quæ doceant quantum homo fibi quoque præftare poffit , fi velit adniti: quamque illos, juxta qualitatem eorum quibus loquitur, interpretanda eft. Alioqui fecum ipfa multis in locis puUt finem voluminis faciam, non um , quemadmodum fecit Lurherus , fed quicquid A ratus corrigere, fi quid excidit à veritate difcrepans. Porro Chriftus illuminet nos omnes una cum Lathero, Ut omnes uno ore, eadem mente, eademque fententia preedicemus communem omnium Dominum , cui gloria in ævum, Amen. SECVNDI FINTS.