1529
poflumus aut fumus, Dei donum eft. Undecunque
igitur incipias receflum a.vitiis ac progreflum ad vir¬
tutem, à gratia eft exordium noni ex nobis. Nec ob¬
fiat, quod nunguam non occinit Auguftinus, Quid' ba¬
bes quod non accepiftr, & faccepifti, gnid gloriaris qua¬
f non acceperis? Idem occini poteft de divitiis, forma,
Viribus, generis claritate, profpera valetudine, inge¬
nii dexteritate , rerum fucceflu glorianti; Denique fi
non accepiftiè Hic igitur fermo 2e4/ non excludit li¬
non agnofcentis fe ex dono Dei effe, quicquid et, fi)
quid omnino boni eft.
dtinguens has voces à nobis, & ex nobis. Non fams,
inquit , fufficientes cogitare aliquid æ hobis gaaf ex no¬
bis, fed omnis fafficcentia noftra ex Deo eff. Eriam illa,
| qua poffumus nature viribus, fic a nobis oriuntur,ut
tamen ex Deo fint, 2 quo fonte promanant omnia.
Subinde recinit & illa 4aguftanus, A Domino prepara¬
ter volentas, quod tamen ex quo Scriptura loce hau¬
ferit nondum comperi, fed idem illud adducit ex Pro¬
verbiorum xv1, ni fallor, Hominis eff animam prapara- |
re, de quo dictum eft alias. Ex his duobus diétis fe- |
quitur voluntatem fimul & à Deo & ab homine præ- |
parari: & quemadmodum in bono opere fimul agunt
voluntas hominis & gratia, itidem & in concipienda |
gratia fimul agunt: non quod homo quiequam agat ad |
creandam gratiam, fed quod fe gratia capacem præ- |
beat, pro fua portione. fam cum preparare hoc loco
nihil aliud fit quam adjuvare, dzguftinus adjuvandi ver¬
bum horret, praparand: verbum amplectitur: & adjx¬
toris vocabulum non accipit , /argétorss recipit, quafi}
non largiatur bonam voluntatem 3. qui imbecillem ad- |
juvat, ut vere fit bona, quam quifquis habet, beatusi
eft. Nam Asgaffinas, ur diétum eft, fentit de vo¬
luntate fufficiente, five perfecta. At alter loquebatur
de bono propofito , fed imperfeéto , quod per auxi¬
lium divine gratia redderetur fufficiens. Poflunt au¬
tem imperfecta cognitionis, & imperfect voluntatis |
efe multi gradus , quandoquidem neque nottra fides,
ac voluntas, per quam juftificamur, perfecta eft in
hac vita, & tamen dicitur bona voluntas. i
Quod fi quis dicat in homine nondum {piritu rena¬
to, nullam effe fidem aut cognitionem corum quæ per¬
tinent ad pietatem, nullam bonam voluntatem, nul¬
lam juftitiam , nullam virtutem, quamvis imperfectam,
rem adfert omnibus Stoicorum paradoxis apadoforieay,
cum in Ethnicorum Hiftoriis legamus ejufmodi virtu¬
tum exempla, ut merito nos Chriftianos aliquoties pu¬
defaciant , in Philofophorum libris ejufmodi reperia¬
mus precepta, ut quidam conentur docere, ca fuifie
de Prophetarum haufta voluminibus , adeo confentiunt
dogmata. Ex his fontibus nafcebantur apud illos quæ¬
dam bona opera, que fateor nec promerebantur, nec
gignebant gratiam juftificantem , fed tamen reddebant
animam gratia capaciorem , nifi intervenifler vel hy¬
pocrifis, vel reprobus fenfus, quemadmodum & Phi¬
lofophi dicunt, per formas quafdam one ma¬
teriam reddi capacem formæ principalis. Quod fi quis
hac quoque quae Gentes vel cognoverunt ; a ies
ititerunt, velit adfcribere gratia Dei, non refraga¬
bor, fic ur fateantur hominis liberum arbitrium: ey
gratiam adjutum huc pervenifle, in quibus fi ee =
fent, per eandem gratiam affequi poterant siamp a¬
lutem. Quanquam enim Hieronymus ad Crefiphontem
{entire videtur omnes interifie, aa quos Lex paires
non pervenit , tamen mihi probavilius videtmi, quo
{cribit ille, quifquis fuit; in Libris de vocatione Ba
Gentium, nulli erati, nulli hominum generi nee
providentiam defuifle. Siquidem ante proditam a of
Legem conftat in Jege nature multos fuifle fanétos.
Lex autem Zofi quoniam uni tantum populo une
eft, nec jula elt prædicari per univerſum. Orbem, ie |
ut Euangelium, fed tantum pofteris ejus nationis, et¬
(quibus erat tradita , aut qui eam fponte fuiflenc pro¬
Heft. Quin potius in Huangelio. taxantur Phanilei ,
(qUi peragrabant, mare ac terian, ut facerent unum,
profelytum,, bis futanum gebenne filium. Quemad¬
modum iraque lex naturæ non Juftificabar ,, fed; ad ju»
{titiam preparabat, itai Mofi Lex tametfi non confere¬
bar perfectam juftitiam:, ramen ad cam præparabat ,
vel hoc nomine, quod Judæos metu coercebat ye pro=
laberentur ad extremara impietatem. Sanabilior enim
cht, qui metu moderatur malefa®a, quam qui excuffo
omni Dei timore & hominum pudore , gloriatur &
exfultat in rebus pefimis.. Hoc apinor fignificans Pate
lis dicit fe plus omnibus laborafle. Judaos enim Lex
prespararat Chriffa «quanguam non conferebat juftiviana,,
Jam enim cognoverant unum efie Deum, Gentium:
Deos cfle Demonia generi humano inimica: non elle
falutem nifi ex Deo. His aliifque. plurimis facti funt
capaciores Euangelii., At Pazim duriorem fufceperat
provinciam erudiendi Gentes, quarum aliæ credebant
nullum effeDeum, alice non curare res mortalium ,alit
de Diis peffime fentiebant, exiftimantes cos elle. tales,
quales deferibunt fabula , plerique putabant à rogo
nihil hominis fuperefle. Et ramen in his fanabiliores
reperit,, qui levius peccarant, hoe eft, in quibus mi¬
nus erat perverfi animi, quod idem accidit in Judæis.
Perverfitas autem non nature eft ,, fed liberi arbitrit¬
Aliud enim eft peryerfitas , aliud error : aliud vacare
juftitia, aliud effe impium. At Lerherws fic exaggerat
naturam vitiatam , wt eam æquet malitiæ Satanicæ ,
rarum, Et, Non eft in illis medicamentum exterminit y
ant inferorum regnum in terra, fafiitia enim perperna
eft & immortalis: injuftitia autem martis acquifitio, Tips
pit autem manibus & verbis accerfierunt illam. Quod
autem hie loquitur de peccato voluntatis non originisy
declarant que fequuntur, Dixersunt enins impii cogitan¬
tes apud fe non rette, &c. Proinde quemadmodum fa-¬
temur naturam hominis , protoplaftorum peccato vis
tiatam , ita conftat in eadem effe reliéta ſemina non
mediocria virtutum ac pietatis. Quod fi ideo facimus
hominem totum impium , quia talis natus eft , facias
mus eundem totum pium, ob infita pietatis feminaria.
Quod autem plures fe flectunt ad vitia quam advirta
tem, non tam nature vitium in caufa cft, quam praz
va educatio, convictus improbus: præterca quod vitia
praefens habent auctoramentum & illecebram ;, Virtus
circa difficillima ac molefta verfatur, nec ftatim habet
paratam illecebram. Hinc plerique proniores {unt ad
mala. Jam ut fatemur per 4 Legem plenius co¬
gnofci peccatum, ita negari non poreft Gentium leges,
que: complures Afofen prseecflerunt, multa eadem pu¬
nire que punit Lex Mef. Oftendit igitur & natura
lex peccatum , & hac cognitio gignit horrorem pec¬
cati. Id effe verum declarant ca gua Gentium Poeta
feribunt de cruciatu confcientie, deque Diris ultrici¬
bus. Quod fi Mofi Lex tantum valet ,, ut intelle@o
peccato confugiamus ad implorandam opem Dei,
quid verat , quo minus codem impellat lex nature ,
jozta fuum modulum ? Et fi precatio nas præparat gra¬
tiæ diving, quod fatetur & Latherus, qui minus huic
nos preparent opera moraliter bona; inter qua opinor
& precationem efle? Nihil hic moror illa Stoica, gue¬
cungue fiunt extra gratiam , eque damnabilia efe, ut
Socratis tolerantia nihilo levius crimen fuerit apud
Deum, quam Neronis crudelitas. Urt vere bona non
fint, quæ geruntur abfque dano fidei & caritatis, qux¬
que non referuntur in Deum, tamen aliquo modo bo=
na dici poflunt, quæ non pugnant cum fide & carita¬
te, & huc velut accedunt.. Interim pone mihi fidci
gradus, & caritatis gradus qui nondum attingant fidem
efficacem, quam folus Deus dat. Pone mihi Ethni¬
cum Philofophum, qui fciat unicam effe mentem con¬
ditricem & gubernatricem omnium, qua nihil meliys
aut majus efle poflit, & unde profluit omne, bonum, &
dd d.3 un¬