OCR
1529 poflumus aut fumus, Dei donum eft. Undecunque igitur incipias receflum a.vitiis ac progreflum ad virtutem, à gratia eft exordium noni ex nobis. Nec obfiat, quod nunguam non occinit Auguftinus, Quid' babes quod non accepiftr, & faccepifti, gnid gloriaris quaf non acceperis? Idem occini poteft de divitiis, forma, Viribus, generis claritate, profpera valetudine, ingenii dexteritate , rerum fucceflu glorianti; Denique fi non accepiftiè Hic igitur fermo 2e4/ non excludit linon agnofcentis fe ex dono Dei effe, quicquid et, fi) quid omnino boni eft. dtinguens has voces à nobis, & ex nobis. Non fams, inquit , fufficientes cogitare aliquid æ hobis gaaf ex nobis, fed omnis fafficcentia noftra ex Deo eff. Eriam illa, | qua poffumus nature viribus, fic a nobis oriuntur,ut tamen ex Deo fint, 2 quo fonte promanant omnia. Subinde recinit & illa 4aguftanus, A Domino preparater volentas, quod tamen ex quo Scriptura loce hauferit nondum comperi, fed idem illud adducit ex Proverbiorum xv1, ni fallor, Hominis eff animam prapara- | re, de quo dictum eft alias. Ex his duobus diétis fe- | quitur voluntatem fimul & à Deo & ab homine præ- | parari: & quemadmodum in bono opere fimul agunt voluntas hominis & gratia, itidem & in concipienda | gratia fimul agunt: non quod homo quiequam agat ad | creandam gratiam, fed quod fe gratia capacem præ- | beat, pro fua portione. fam cum preparare hoc loco nihil aliud fit quam adjuvare, dzguftinus adjuvandi verbum horret, praparand: verbum amplectitur: & adjxtoris vocabulum non accipit , /argétorss recipit, quafi} non largiatur bonam voluntatem 3. qui imbecillem ad- | juvat, ut vere fit bona, quam quifquis habet, beatusi eft. Nam Asgaffinas, ur diétum eft, fentit de voluntate fufficiente, five perfecta. At alter loquebatur de bono propofito , fed imperfeéto , quod per auxilium divine gratia redderetur fufficiens. Poflunt autem imperfecta cognitionis, & imperfect voluntatis | efe multi gradus , quandoquidem neque nottra fides, ac voluntas, per quam juftificamur, perfecta eft in hac vita, & tamen dicitur bona voluntas. i Quod fi quis dicat in homine nondum {piritu renato, nullam effe fidem aut cognitionem corum quæ pertinent ad pietatem, nullam bonam voluntatem, nullam juftitiam , nullam virtutem, quamvis imperfectam, rem adfert omnibus Stoicorum paradoxis apadoforieay, cum in Ethnicorum Hiftoriis legamus ejufmodi virtutum exempla, ut merito nos Chriftianos aliquoties pudefaciant , in Philofophorum libris ejufmodi reperiamus precepta, ut quidam conentur docere, ca fuifie de Prophetarum haufta voluminibus , adeo confentiunt dogmata. Ex his fontibus nafcebantur apud illos quædam bona opera, que fateor nec promerebantur, nec gignebant gratiam juftificantem , fed tamen reddebant animam gratia capaciorem , nifi intervenifler vel hypocrifis, vel reprobus fenfus, quemadmodum & Philofophi dicunt, per formas quafdam one materiam reddi capacem formæ principalis. Quod fi quis hac quoque quae Gentes vel cognoverunt ; a ies ititerunt, velit adfcribere gratia Dei, non refragabor, fic ur fateantur hominis liberum arbitrium: ey gratiam adjutum huc pervenifle, in quibus fi ee = fent, per eandem gratiam affequi poterant siamp alutem. Quanquam enim Hieronymus ad Crefiphontem {entire videtur omnes interifie, aa quos Lex paires non pervenit , tamen mihi probavilius videtmi, quo {cribit ille, quifquis fuit; in Libris de vocatione Ba Gentium, nulli erati, nulli hominum generi nee providentiam defuifle. Siquidem ante proditam a of Legem conftat in Jege nature multos fuifle fanétos. EFZA C D E F Lex autem Zofi quoniam uni tantum populo une eft, nec jula elt prædicari per univerſum. Orbem, ie | ut Euangelium, fed tantum pofteris ejus nationis, et(quibus erat tradita , aut qui eam fponte fuiflenc proHeft. Quin potius in Huangelio. taxantur Phanilei , (qUi peragrabant, mare ac terian, ut facerent unum, profelytum,, bis futanum gebenne filium. Quemadmodum iraque lex naturæ non Juftificabar ,, fed; ad ju» {titiam preparabat, itai Mofi Lex tametfi non conferebar perfectam juftitiam:, ramen ad cam præparabat , vel hoc nomine, quod Judæos metu coercebat ye pro= laberentur ad extremara impietatem. Sanabilior enim cht, qui metu moderatur malefa®a, quam qui excuffo omni Dei timore & hominum pudore , gloriatur & exfultat in rebus pefimis.. Hoc apinor fignificans Pate lis dicit fe plus omnibus laborafle. Judaos enim Lex prespararat Chriffa «quanguam non conferebat juftiviana,, Jam enim cognoverant unum efie Deum, Gentium: Deos cfle Demonia generi humano inimica: non elle falutem nifi ex Deo. His aliifque. plurimis facti funt capaciores Euangelii., At Pazim duriorem fufceperat provinciam erudiendi Gentes, quarum aliæ credebant nullum effeDeum, alice non curare res mortalium ,alit de Diis peffime fentiebant, exiftimantes cos elle. tales, quales deferibunt fabula , plerique putabant à rogo nihil hominis fuperefle. Et ramen in his fanabiliores reperit,, qui levius peccarant, hoe eft, in quibus minus erat perverfi animi, quod idem accidit in Judæis. Perverfitas autem non nature eft ,, fed liberi arbitritAliud enim eft peryerfitas , aliud error : aliud vacare juftitia, aliud effe impium. At Lerherws fic exaggerat naturam vitiatam , wt eam æquet malitiæ Satanicæ , rarum, Et, Non eft in illis medicamentum exterminit y ant inferorum regnum in terra, fafiitia enim perperna eft & immortalis: injuftitia autem martis acquifitio, Tips pit autem manibus & verbis accerfierunt illam. Quod autem hie loquitur de peccato voluntatis non originisy declarant que fequuntur, Dixersunt enins impii cogitantes apud fe non rette, &c. Proinde quemadmodum fa-temur naturam hominis , protoplaftorum peccato vis tiatam , ita conftat in eadem effe reliéta ſemina non mediocria virtutum ac pietatis. Quod fi ideo facimus hominem totum impium , quia talis natus eft , facias mus eundem totum pium, ob infita pietatis feminaria. Quod autem plures fe flectunt ad vitia quam advirta tem, non tam nature vitium in caufa cft, quam praz va educatio, convictus improbus: præterca quod vitia praefens habent auctoramentum & illecebram ;, Virtus circa difficillima ac molefta verfatur, nec ftatim habet paratam illecebram. Hinc plerique proniores {unt ad mala. Jam ut fatemur per 4 Legem plenius cognofci peccatum, ita negari non poreft Gentium leges, que: complures Afofen prseecflerunt, multa eadem punire que punit Lex Mef. Oftendit igitur & natura lex peccatum , & hac cognitio gignit horrorem peccati. Id effe verum declarant ca gua Gentium Poeta feribunt de cruciatu confcientie, deque Diris ultricibus. Quod fi Mofi Lex tantum valet ,, ut intelle@o peccato confugiamus ad implorandam opem Dei, quid verat , quo minus codem impellat lex nature , jozta fuum modulum ? Et fi precatio nas præparat gratiæ diving, quod fatetur & Latherus, qui minus huic nos preparent opera moraliter bona; inter qua opinor & precationem efle? Nihil hic moror illa Stoica, guecungue fiunt extra gratiam , eque damnabilia efe, ut Socratis tolerantia nihilo levius crimen fuerit apud Deum, quam Neronis crudelitas. Urt vere bona non fint, quæ geruntur abfque dano fidei & caritatis, quxque non referuntur in Deum, tamen aliquo modo bo= na dici poflunt, quæ non pugnant cum fide & caritate, & huc velut accedunt.. Interim pone mihi fidci gradus, & caritatis gradus qui nondum attingant fidem efficacem, quam folus Deus dat. Pone mihi Ethni cum Philofophum, qui fciat unicam effe mentem conditricem & gubernatricem omnium, qua nihil meliys aut majus efle poflit, & unde profluit omne, bonum, & dd d.3 un