OCR
1527 DEsi DERI Po ER CAS MT 1528 facit morbo; orbitate, aut alia quavis immiffa calamitate , nonnunquam miniſterio verbi ; Nonnullos prodigiis aut fpeCtris , aut infomniis; Er fepe velut ex infidiis venatur hominem ad falatem per eas res quibus maxime capitur, velut uxorios per uxorem, & divum Hubert4m cepit in venatu , & amantes ftudiorum per litteras; Nonnullos trahit fecreto fibilo Spiritus. Nec ftatim bonum propofitum fic dicitur bonum, ut reddat hominem beatum. Quifquis enim vere propofitum bonum habet , is juſtus elt per gratiam , fed hic bonum appellatur, quod accedit ad aliquam boni imaginem, & aliquo gradu recedit à malo: Nifi forte nobis placet Stoicorum opinio, qui faciebant omnia pec- | B cata paria, docentes hominem repente , aut ſumme bonum effe, aut fumme malum. Quod etiam juxta rationém aliquam verum elfet, tamen quoniam fermo abhofrret à ſenſu communi, & à conſuetudine facrarum Litterarum, repudiandus eft. Adferunt illi fimile de homine collapfo in aqua, negantque referre, utrim multis cubitis abfit à fümma aqua , an duobus digitis, modo fabmerfus pereat. Axguſtino magis placet collatio de luce ac tenebris. Non parum enim intereft inter eum qui verfatur in denfiffimis tenebris, ut nihil omnino cernat, & inter eum qui procul affulgente luce quamvis exigua, per tenebras cernit aliquid licet incerto, & inter eum qui viciria luce clare perfpi- |C cit omnia. Atque iifdem, opinor, gradibusà clara luce pervenitur ad denfiffimas tenebras. Utriu(que rei exemplum prabet mons ille, per quem perfoflum 4 Bajis Neapolim adeuntibus iter eft : ingredientem comitatur aliquamdiu lumen , ob teftudinis fublimitatem, fed mox paulatim deficiens, donec ventum eft ad denfiffimas tenebras, quales effe dicuntur apud inferos. Id | teedium effet intolerabile, fi diuturnum effet, fed ali- | quantulum progreflis apparet fubluftre quiddam. Id luminis ex dorfo montis perfoflo venit fuperne, eftque minimum & anceps, quo cito reliéto reditur ‘ad profündam caliginem ; in qua progreffis aliquandiu , | procul apparet ceu minutiffima quæpiam ftellula Ea D lux quo propius accedis, hoc fit major & evidentior, | donec clariflime cernas omnia. llud non congruit in | hac fimilitudine , quod àd illam lucem nos accedimus , | cum gratia lumen magis accedat ad nos: quemadmodum Sol paulatim difcutiens noétis caliginem ad nos venit. Magis autem congrueret, fi lumen effet, quod viciflim accederet ad propius accedentes: Sicuti gratia appropinquat appropinquanu. Ut igitur non ftatim peripicit qui primo diluculo videt ambigua luce , ita non ftatim bonus eft, quem afflavit aliqua lux grati, quanquam longius abelt è profunda caligine , qua nihil omnino cernebat, & tamen fi ab hac luce non averterit octilos, fed quantum poteft intenderit , dignus et cui | E fe major lux oftendat. Quoniam autem hæc hominis mutatio , renafcentia dicitur., conferenda et & hac fimilitado: Non ftatim eft homo quod heefit in matrice, paulatim fingitur à natura coagulum, & augefcit More plantarum ac fungorum : deinde ſentit etiam, tandem abfolutus naturæ artificio foetus prodit : animal effe vides , at quantum eft temporis, priufquam fefe explicet anima rationalis, fed tamen iis gradibus paulatim fit homo perfeétus, nec infunderetur id per quod fit homo, nifi materia prius præparata. Fingamus enim docendi gratia, primum effe liquorem feminalem, mox coagulum, deinde plantam, mox animal, deinde hominem, fed rudem & imperfeétum , tandem vere F hominem. Ut igitur nafcimur fic renafcimur: Scinper excipio Dei potentiam abfolutam, qua fubito facit alios quos vult. De iis, que plerunque facit , loquor. Rurfus quando peccatum morbus dicitur, & Chriftus Medicus, conferamus & hance fimilitudinem. Quot gradibus Medicus pervenit ad fanitatem æprotantis ? Incidit venas, ne prefens exitiam opprimat laborantem, fubjicit cibum , pharmacis inavit corpus, mox aliter purgat, artem femper accOmmodans natura: vi gnant cum hofte morbo, & ad fanitatem anhelant, & has ars viciflim adjuvar. Tandem recipiente fefe na| tura, pharmacis corroborantibus erigit, donce plena fit faniras. Ur autem eft& in ægroto naturæ vis quædam abhorrens à morbo, & appetens fanitatis, quam tamen in gravi morbo non poteft aflequi fine medentis opera, nee 4 Medico juvabitar nifi fe Medico prabeat, fed gravabitur potius: Ut ineft homini nativa cernen= di vis, quam ramen habet fruſtra , nifi ſe offerat lamen, ne lumen quidem prodeft, fi averterit aut clauferit oculos: nec quod oportet videt, nifi ad id quod opottet intenderit oculos: ita gratia naturan caligantem & æprotantem paulatim excitat s donec veniat ad illud donum , quo: beati reddimur in hac duntaxat vita. Beatus enim eſt quifquis liber 4 peccatis, donatus eft jaftitia. Sed ut eft bonitas, imo bonitates po: tius, non proprie di&=; fed tamen progrefius quidam: ad illam fufficientem gratiam , quam recentiores appellant gratum facientem : ita fuor & juftitiarum gradus, per quos homo paulatim fingitur ad veram juttitiam, in quibus tamen nihil homo poteft arrogare fibi. Nam finge mihi quempiam ex fubita morte neceflariorum concepifle metum gehenne , ac divini judicii , noñdum juftus eft, fedtamen aliquod initium fapicatiæ eft timor Domini. Hoe ipfam, quod inhorrefeit, cui deber? An nature? Nequaquam ; inquies, Sed pulfanti gratie, quam fi ample&itur per liberum arbitrium , congruit ut divina bonitas addar uberiorem gratiami. Sin averfatur ac rejicit qualecunque donum , voluntatis proprie vitio perfeverat in improbitate. Jam fi concuflus metu , levius ac timidius peccar , definens exfultare in rebus peffimis ; aliquo ufque profecit ad juftitiam: fi jam peccare defiit, acceffit propius: fi pari ſtudio ſemet exercet piis operibus, quoantea fervierat vitiis, habet veram juftitiam. Nec tamen Deus tam morofus eft, ut femel rejicientem gratiam protinus fuo relinguat arbitrio , imo rion definit ufque ad mortem undique objicere refipifcendi occafiones. Eos excipio, qui ob infignem malitiam traduntur in reprobum fenſum. Verum eft igitur, quod ait A#gaffines, bonum propofitum hominis non adjuvari à gratia; fed dari per gratiam, fi ſentit, ut opinor, de bona hominis voluntate , pet quam juftificatur. Verùm ut ineft homini nature proclivitas ad vitia , per quam Satanas perpetuo follicitat ad peccandum, ita ineft in homine naturalis appetitus honefti, licet imperfe&us. Hunc Dei gratia pulfans mille modis follicitat ad juftitiam, excitans quod in homine latebat invalidum. Hunc nature nifum ad virturem ac pietatem, fi quis bonum propofitum appellet , nihil, ut arbitror, abfurdi dixerit. Quod ramen ipſum debemus excitanti gratie, & adjuvanti, demum perficienti, nifi gratiam negligimus. Mihi fane nihil hic videtur, eur vereamur, ne gratia non fit gratia, cum hic natura nifus invalidus fit abla que gratia, & aflentiri grari% præparvanti , ñon promereatur gratiam juftificantem , fed tantum excludat hominis indignitatem : quemadmodum ægrotus non ideo minus debet Medico, quod monitus ab illo, ſeſe commiferit illius arti , fed effugit ne fieret indignus quem Medicus curandum fufciperet. Et qui confilio amici fervacus eft, fatetur fe debere vitam illi, cum inutile fuiffet amici confilium , ni parere voluifet, & integrüm erat moncntém negligere, Jam fi fingulas oceafiones, per quas peccator admonetur ut réfipifcat, libeat appellare pulfantem gratiatn, nonadmodum repugnarim. Et tamen in his quoque non prorfus otioſum eft liberum arbitrium, dūm ocċcafioni veluti monenti prebemus aures, &affentimur, qued certe poffumus nature viribus: de affenfa loquor,nof qui juftificat , fed qui præparat aliquo modo, Jam donemus hujufmodi motus animi , licet imperfectos fine gratia, ex ipfis (catere nature viribus, num periclitabitur Dei gratia? Non opinor. Qui fic? Quoniam hoc ipſum, |qued ip nobis relistum ef boni, & totum hoc quod pot