OCR Output

Bye)

non promeruit, & quia non accepit ac fervat ut opor¬
tet. At qui dignus dicitur, non ob id dicitur, quod
ipfius meritis debedtur beneficium, alioqui debiti red¬
ditio fuerit, non beneficii collatio : fed quod femel dun¬
taxat indignus eft, hoc eft, non promeritus,alio modo
dignus apud eum, qui cupit gratis quidem, fed recte
collocare munificentiam luam, hoc eft, conferre , non
perdere. Nihil enim tram perit, ut recte haber prover¬
bium , qzam quod datur ingratis: & juxta Mimum,
Beneficium dando accepit, qui digno dedir. Et ampliore
munificentia dignus dicitur, qui minorem grate acce¬
pit, ac probe elt ufus. Nec hæc dignitas obftat, quo
minus beneficium fit gratuitum, &in folidum debea¬
tur largitori, fed tantum excladit indignitatem : nec
cfficit, ut beneficium vertatur in mercedem operi de¬
bitam , fed ne beneficium detur vel nolenti, vel ingrato,
vel male ufuro. Nam apud homines conjectandum eft
cum non bene ufurum , qui non ficut oportet accepit.
Idem im4ginandum eft in gratia Dci. llle quidem na¬
tura beneficus eft, dives in omnes, nec exhauritur lar¬
giendo, nec eget mutua gratia, non vult tamen mu¬
nificentiam collocare penes adfpernantes, aut ingratos,
aut male utentes. Nam ut non eft beneficium quod
datur vel meritis preteritis, vel fpe redituri fcenoris,
fed illud debiti folutio magis eft, hoc cauponatio verius
quam munificentia : ita non eft beneficentia, fed pro¬
fuflo, imo non beneficium, fed maleficium eft potius,
dare rem accipienti nocituram. Rurfus ficuti merito
dicitur {poliatus gratia, qui ca male eft ufus, ita meri¬
to dicitur auétus gratia, quia * dono Dei bene eft ufus.
Nec tamen hæc vox meriti refpondet debito aut mer¬
cedi, fed excludit indignitatem accipientis aut pofi¬
dentis. Sic in Euangelio negantur fuiſſe digni convi¬
vio, qui vocati excufabant. Quid igitur ? An digni
erant cæci, & claudi, & viles è triviis homines? Ne¬
quaquam, ac fortaflis aliquanto minus quam illi, fi de
meritis loquamur ; quibus debetur præmium, fed ideo

B

digni dicuntur, quia beneficium gratis oblatum, grate
funt amplexi. Ampleéti autem eft affenuri, & in af
fentiendo felicitas hominisincipit. Sic apud Matrhenm
fervus, qui creditum talentum, gnaviter difpenfaverat,
lucro au&us eft, & præficitur majoribus, hoc eft, de¬
cem civitatibus juxta Lacam „& nihilo fecius totum eft
gratuite Domini beneficentiz. Contra fervus, qui uni¬
cum talentum acceptum defoderat 5 fpoliatur co, &
quod ignavo adimitur, additur lucro induftrii „ipſe ve¬
To conjicitur in tenebras extremas , quid paflurus , fi
talentum nequiter profudifier, cum fic Ba qui
talentum acceptum reddidit, ut erat, Domino? Omni
babenti dabitur, & abundabit, es vero gui non babet;
criamid quod habet auferetur ab eo: Is enim non habere
dicitur, qui fic habet, quafi non habeat beneficium,
hoc eft, qui vel fuis meritis adferibit gratiam, vel eee
vtitur ca quam oportet. Quod igitur hic dignitas dici¬
turin bene accipiente & utente, hoc opinor, Theologi
yocant meritum congranm : ea VOX fi recte intelligatur,
non pugnat cum vocabulo gratia > quemadmodum De
mercedis vocabulum aut etiam debiti pugnat cum Be
tia, preefertim fi referas ad Dei promitea m i 18
miffio gratuita eft, & gratuitum eft quicqui ex hoc
fonte promanat, non tamen congruit, ut tanta gratia
conferatur averfantibus aut male PERDO este
Utigitur eft meritum, hope es Ia apt
opera, quæ reſpondent debito , & F eae pugna È
cum gratia: Qualia erant opera Luc aica, de T a
git Paulus ad Romanos rix. Ex operibm Legis non juſtifi¬

E

F

Gabitur omnis caro, Item ad Gal. n. ui non
Juftificatr homo ex operibm Legis sal A fr em Fef
Chrifti. Frivolum autem eft, quod qui am, is arg =
tatur de emphafi hujus vocis nifi, an cop et He pe
hil aliud valere, quam, fed tantummono. È ec elt p

riculum, ne videantur per fidem ate ona ce
cum illic loquarar de operibus Judaicis, que cban
abfque fide & caritate : Operum autem vere bonorum |

* Legendum videtur, gui.

1526
es eft parens , eo quod per dileétionem operatur.
De Judaicis openbus loquitur Paxls Rom.1. Ei vero
qui operatut y merces non imputatur fecundum graliam y
fed fecundum debitam. Idque di&um et ab Apoltolo
non juxta rei veritatem, fed juxta Judæorum arrogan¬
tem perfuafionem, quinon aliter fibi pro operibus ex¬
ternis cxittimabant deberi vitam æternam , quam fa¬
bro lignario pro opere abfoluto debetur merces, que
ni reddatur fit ex lege debiti atio. Rurfus ad Co¬
rinchios |: Sî ex opersbus, jam non eff gratia: fi gratia,
jam non ex operibus. Sed cft aliud operum genus, de.
quibus agit Roman. m, His quidem qui fecundam pa¬
tientiam boni operis, gloriam & honorem & incorruptio¬
nem querentibus vitam eternam. Idem 2z. Corinth. v.
Ur referat unafguifque propria corporis prout geſſi, five
bonam , five malum. Hoc genus operum non officit
gratiæ , fed imputatur dei, que per dileétionem o¬
peratur , quod fides primus fit fons , unde fcatent o¬
mnia que nos vere Deo gratos faciunt : & fides Dei
donum eft gratuitum , nec tamen datur indignis, li¬
cet detur immerentibus. Ad hac quoniam Deo pra¬
fentia funt univerfa, ficuti merito dicitur auferre gra¬
tiam abutentibus donata, ita merito dicetur non dare
gratiam iis , quos feit illa abufuros in fuum ipforum
malum. Unde fit, ut non folum injuftitiz non fir,
verum etiam mifericordize fit, quod nonnullis gratam
fuam, aut omnino non impertit, aut fubtrahit impen¬
fam. Idem dici poteft de varie diftributis Spiritus do¬
nis , aliis largius , aliis parcius. Ut enim homo ju¬
fte meritoque beneficium fuum fubtrahit ci, qui ma¬
le ufus eft acceptis : ita Deus jufte meritoque non
impartit fuam gratiam, quos nihilo minus cerre novit
male ufuros, quam homo novit hominem male uſum.
Hic fi quis objiciat, Deum nulli oportere fuam con¬
ferre gratam, qui male fit ufurus: Refponderi poteſt,

plo fit bonis, terrori malis, omnibufque manifeftum
fit, cos qui pereunt fuo ipforum vitio perire, quando
nulli deeft gratia nifi ipfe defuerit fibi. De adultis
duntaxat loquor. Submovimus igitur fcrupulum, qui
torquebat dugu/finum follicitum, ne quod homo gra¬
tiæ præparanti affentitur, videatur promereri gratiam
jultificantem. Submovendus eft & alter, quo metuit,
ne gratia initium videatur è libero arbitrio proficifci.
Patetur Pelagéanos anathema pronuntiafle, qui fenti¬
rent gratiam fecundum merita dari : Id fi ex animo
pronuntiarunt, haud dubium, quin fenferint merita,
quibus velut ex debito refpondet merces. Unum illud
non tolerat, quod Jaliaazs fcriphiffer, bonum hominis
propofitum à gratia adjuvari. Hinc enim colligit , pro¬
pofitum hominis bonum fuifle fine gratia, fed invali¬
dum, cui junéta gratia opituletur. Quod fi detur, ap¬
paret ex homine gratiam oriri, cum in homine nihil fit
boni , nifi ex gratia. Atqui mea fententia, nihil hic
erat quod metueret Jugu/tinus, fi diftinxiffet boni vo¬
cem, ficut diftinximus meriti mercedifque vocabulum.
Ut enim varii funt gradus gratia, ita vari funt gradus
bonitatis five juftitiæ. Ipſe Angafinus multa nomina
reperit gratiæ juxta gradus effectuum, diftinguens fuf¬
ficientem 2 proficiente, operantem à cooperante , rur¬
fus operantem a preeparante. Et haud fcio an pulfans
diverſa fit à praparante, quod preeparans movet vo¬
luntatem, pulfans aliquando non movet. Jam præpa¬
rantis five pulfantis gratiæ poffunt effe plurimi gradus,
ficut Deus variis modis ac paulatim transformat homi¬
nem, non aliter quam natura paulatim fingit hominem,
aut Medicus paulatim reftituit hominem. Quoties
igitur homo aſſentitur gratiæ operanti, quæ confert
juttitiam , initium gratiz non eft ab homine , fed A
gratia preparante five pulſante , que pracefit ,. per
occafionem excitans hominem ad cam cogitationem,
ut fibi difpliceat , optetque fieri melior. Innumera¬
biles autem formæ funt, quibus id agat Deus: Inter¬
dum per uxorem, fervum, aut amicum fidelem wocat,

Tom. IX. Dd dd d 2% ma¬

i

t Romanos yoluit dicere, cap. x1. 6.