OCR
1521 HYPERASPISTAE me contulifle. Si pro Diatriba vocaflem certifimam Affertionem , fi tali claufula finiflem Opus, Non contali, fed afferui, & affero, nec-penes quenquam volo effe judicinm, fed omnshus ficadeo ur praftent obfequinm , núm ob hoc mea fententia fuiffet pilo certior ? Tandem precatur mihi: ut Dominus, cujus eft 'hæc caufa, illuminet me, & faciat vafculum in honorem & gloriam. Na vafcululum, nimium eft ele vafculam. -Malim enim malim Samiam falillum eſſe in domo Dei, quam dolium adamantinum in familia, quam nonagno{cit Dominus. Ev interim dum vir pius hac optat mihi, facit me cxcum, & vas in contumeliam & ignomi‘niam, ac mecum univerfam Ecclefiam, haud cogitans quid ego viciflim poffim ipfi precari, f talibus ftrophis delećtarer. Hactenus non fine gravi tedio Ze therane difputationi vel rixz potiusre!pondimus. Nunc de fumma rei pauca perftringemus, ac mox finem imponemus volumini. Primum itaque quod ad vocis caufam attinet , fatemur ut Græcis magnificum cfle nomen +0 avreésoiov, ita La-Ecclefiæ rudimentis è Philofophorum Scholis deflu«xit, qui plurimum tribuebant human rationi, nimirum ignari gratiæ ,cui quoniam nos divinis eruditi Litteris merito plurimum tribuimus, non perinde refpondet magnificentia nominum ad rem quam declarant. Quin & illud fatendum , neque Græcam vocem nec Latinam in canonicis Libris ufquam inveniri. Verùm -de novitate verbi fi movendaerat quæftio, id in primor-diis Ecclefiæ faétum oportuit. Nunc cum hæ voces -ab iis ufurpate fint, qui fuerunt proximi temporibus Apoftolorum, aut ipfos etiam viderunt Apottolos, tan-roque feculorum confenfu in hunc ufque diem ab Ecclefiæ proceribus receptæ fint, citra gratiæ injuriam , alienum fit 4 modeftia Chriftiana, nunc fuper his movere tragcediam: prafertim cum tot nomina, quæ nufquam in facris Libris inveniuntur, ufque adeo recepta fint, ut hæreticus fit qui nolit agnofcere, qualia funt homufion, & perpetua Mariæ virginitas, & tres Perfona, ana efentia, Cæterum fati neceſſitatiſgue vocabula ſemper inviſa fuerunt apud cordatiores Philofophos, fed invifiora apud Chriftianos : duabus enim „vocibus res eadem fignificatur. Quod enim Græci vocant váyxiy, Latini ſæpenumero vertunt fata. Nec alio nomine fuit exfecrabilior A4anichexs, quam quod commentus duo principia, alteram partem hominis faciebat irreparabiliter malam, alteram neceflario bonam, geminam inducens neceffiratem in uno homine. Unde Falianus Pelagiani dogmatis inftaurator objiciebac Aaguffino quod cum MManicheo fentiret, fic exaggerans peccatum innatum, fic extenuans liberi arbitrii _vires, & omnia tribuens gratia. Sed hanc calumniam ftrenue depellit dagu/tenus in librisad Bonifaciam. Gæterum quî id poffit Lerberzs non video, quiro nima hominem ctiam juxta præcipuas illius partes facit car den & in hac regnantem Satanam , etiam poft infofum a ritum, gui fic attollit crimen originis, & E ho: minis vitiatam, qui negat ullo pacto in homine fitum effe, ut vel recipiat gratiam , Vel amittat, Eon agi a Deo, quemadmodum a fabro oe erra. Hic -igitur vides bis peccatum 5 primum quod cum cape novitas habet offenfionem , & voces receptiflimas n tollere moliuntur , & novas ac jam pridem explo as revocare contendunt , fruftra reclamante Panlo, qui Timotheum jubet devitare feu rejicere EE novitates. Si pium eft rejicere occurrentes, e jam olim explofas revocare. Ferre non PE Se -arbitrii nomen a Philofophis profectum , fe l à ve tuftiMimis Orthodoxis receptum 5 & USE ati E ceffiratifque vocabulum. Unde E ià ao nethliacis. A quibus ufurpatum £ a thnicis a tis, fed ab Orthodoxis omnibus femper E tum. Tantum de vocabulis : nunc de re confi emus. i H u i Priufquam hec de gratia & libero arbitrio contenDraTRIBES. Lib. IL 1522 À tio incruduiffer, Orthodoxi paulo plus tribuebant ho. minis viribus, quam poftea tributum elt: In quibus aliguando fucrat & Axguffiaus, qui fidem & velle bonum tribuebat naturæ viribus, quorum prius excufat, alterum palinodia damnat exorto Pelagio. Quod fi quis expendat quam exile fir, quod hic vir, & hunc {equuti Bernardus, & quifquis {cripfit duos libros de vecatione Gentium , Ambrofz titulo, item Libros bypognofti con, Auguftini nomine , relinquunt libero arbitrioy fatebitur liberi arbitrii nomen affertam potias, quam rem probatam. D. enim Bernardas; qui quicquid tractat fuper hoc argumento , haube videtur ex Anguflint libris, eriamfi id fedulo diflimular , confictis etiam ftudio novis vocabulis , hue in modum definit, Liberum arbitrium eft habitas animi liber fa. Hæc fi quis audiat, exiftimet illum magnifice {entire de libero arbitrio. Rurfus voluntatem ita finit , Voluntas eff motus rationalis, & fenfai prafidens & appetitui.: huic tantum tribuit, utillirationem addat veluti pedifequani. Er interim negat illic effe poffe neceflitatem, ubi fit voluntas , addens nec bonum nec malum imputari poſſe ubi regnat neceffitas. Hac jam {plendida ſunt preludia, caterum ubi vencum eft ad rem, ac divifit hominis negotium in tria , in naturam, confilium & complacitum:; Confilium appellans efficacem affenfam erga g:atiam oblatam , ibi nihil omnino tribuit hominis vinbus, quemadmodum nec -duguftinys, Complacitum appellat humane felicitatis conlummationem; » | que liberat nos non folum à peccatis, verum eriam à miferiis omnibus. Ponit itaque tres libertates} naturz, confilii & complaciti: nam his novis vocibus apparet illum dele¢tatum. In duabus pofterioribus nihil tribuit homini": {unt enim liberariones potius quam libertates, quas in nobis agit Deus fine nobis. Loquot autem de gratia juſtificante concipienda, in qua volunt hominem nihil agere, licet cum gratia jam coepta fimul agat humana voluntas , & de futuri feculi felicitate. Reftat natura libertas , quam non aliam tribuit homini peccatis obnoxio, quam qualem tribuit Spiritibus impiis: habent enim velle, non bonum ac malum , fedtantum velle. Idem ſentire videtur Auguftinus, qui Pharaont quoque tribuit liberam voluntatem, quod volens id faceret quod faciebat ; etiamfi ad benefaciendum nulla crat libertas. Et aliquoties repetit voluntatem hominis femper cfe liberam; at non femper effe bonam. Hæc certe libertas , quam tribuunt paturæ vitiatæ, profecto mifera eft, & indigna tam fplendido vocabulo. Quod autem argutatur Bernardzs yolunratem non poſſe cogi, fi cogatur, definere efle voluntatem, mihi, ut cum pace tanti viri dicam, pene fophifticum videtur; necad hanc quæftionem explicandam pertinere, nec verifimile eft Prifcos, hoc elt, Ireneum, Tertullianum, Orzgenem , Hilartum , qui tribuunt homini liberum arbitrium , hoc fenfiffe quod ifti interpretantur. Nihilo magis ad rem facit, quod quidam ‘impiis hominibus, ac damnatis Spiritibus haétenus tribuunt liberam voluntatem, ut poflint hoc aut illud agere, non utpoflintbene agere feu velle. Quanquam hoc ipfum adhuc in controverfo eft inter Scholalticos, an Deus poffit violenta etiam coactione cogere Dæmonum voluntatem. Vertim ut miffis ambagibus rem agamus, haétenus pro Luthero faciunt ifta, quod nemo nondum renatus, per liberum arbitrium poteft velle bonum, & hinc fequitur laliqua neceflitas, quam Latherus appellat immutabilitaF tis, fed que poni poffir, & in Angelis bonis & in Deo, propterea quod Deus non poteft mutare naturam fuam, nec Angeli pii poffunt in malum degenerare. Verùm ab hoc inviſo vocabulo erat temperandum initio , potiuf quam poft excitatum tumultum proferenda nova diftinétio neceflitatis. Quanquam in re illud de fuo addit Lutherus, quod ficut homo peccator non poteft fe fuis viribus fleétere ad bonum, ita renatus Spiritu non poteft fe flectere ad malum, nifi fe fponte fubtrahat gratia, quod negar ullo hominis merito ficri, quemadmodam B ) C D |nullo hominis merito fefe offert. Patentur &illud, Ub; 9 Tom, IX. Dd dd d non