OCR
1519 10) 3 BA III Judaicam in obfervatione ceremoniarum & operum externorum fitam. Hanc feétando Jadei carnales affixi littere, non pervenerunt ad veram jultitiam fpiritua| lem, que per Euangelium patefacta cft: & Gentes aliene è Legis obfervatione, hoc eft, non féétantes | Judaicam juftitiam, dum obtemperant Euangelio pollicenti gratuitam criminum remiffionem , ad veram juftitiam pervenerunt. Donum non datur nif volenti. | Nec ideo gratuitum non eft, fi qui fe per liberam ar| bitrium prabet oblato dono, ideo judicatur a benigno | in omnes Deo, dignus qui accipiat, quod per oon | invitatus ut accipiat, obtemperat, nec avertit fele. Si | bonum intelligit, quod reddit hominem beatum, fa| -temur ad id hiberum arbitrium fibi non fufficere, vel | expetendum , vel affequendum , quando qui bonum | vere vult, is habet quod vult, fed ponimus quædam | bona non juſtificantia quidem , ſed ad juftificationem preparantia, & ad juftitiam retinendam augendamque conducentia ; in his juxta quofdam agit aliquid liberum arbitrium: alii malunt & his adeffe gratiam praparantem,ac fidem etiam nonnullam licet imperfectam nec adhuc idoneam ad juftificationem fpiritus. Hanc autem gratiam Dei benignitas non patitur cuiquam mor| talium deefe. Quintus eft: Si credimus Chriftum redemife homines per fanguinem ſuum , totum hominem fa| teri cogimur perditum , aliogui Chriſtum faciemus vel | fuperfinum vel partis villfima redemtorem. Nihiligitur liberum arbitrium. Huic refpondentes oftendimus , nullam hominis partem in totum fuiffe fanam, in fummis tamen animi partibus refedifle nonnullam honefti cognitionem , & ad recta nifum five propenfionem, fed ob peccati tyrannidem imparem ad confequendam Euangelicam gratiam, ZLather&s autem fic ratiocinans quafi fummas hominis partes totas fecerim fanas & integras, nihilo melius colligit, Chrifam fuiffe ſupervacaneum , aut vilifima partis redemtorem:, quam fi quis diceret Medicum ei fupervacaneum, qui {anis ilibus è capite ftomachoque laboraret: aut tonforem ei fuperfluum , qui per pituitam quafdam rerum umbras cerneret. 243$. Tandem imponit tragoedize Comicam cataftrophen. Î i Diceres hominem loqui fraterna caritate de proximi il falute follicitum. Audio, zi Eraſme. Obteftatur | per Chriftum ut accedam caule meliori, Prædicor magnis, ac multis iifque nobilifimis dotibus à Deo orna| tus, cum aliis; tum præcipue ingenio, eruditione, facundia, fe dejicit, ut mhil effe fateatur, nifi quod | fe prope glovietur efle Chriftianum. Vehementer lauf dor, quod unus omnium cauſæ caput aggreſlus fim, unus jugulum petiverim, quo nomine mihi ex animo | gratias agit , iratus iis qui ipfum alienis quæftionibus vexarant, & aliis qui nunc novos fpiritus novafque re-velationes jactant, qui fi meum exemplum fuiffent fequuti, plus pacis & concordiz nunc haberet Orbis Chriftianus. Hac oratione quid placidius aut amantius? -Sed quî convenit prioribus operis partibus, in quibus aliis pingor coloribus ? Hîc nimium tribuit, illic nihil non adimit, nufquam æquus, nec interim fibi confans. Preeftabat in tota difpuratione fervare moderai tum dicendi genus, &.in eo conftare fibi. Hoc pato j ſimul & fidem meruiffet , & Chriftiani difputatoris for| mam exhibuiffet. Quod fi amicum errantem meliora ocere cupiebat, tot falibus, ronchis, fannis, convitis etiam docilem & attentum poterat alienare , quibus & caufam per fe perplexam magis involvit, & bonam fidei partem fibimet abrogavit Mirum autem fi i mihi ex animo gratias agit, quod folus omnium hoc | argumentum fim aggrefus, cum præter alios Joannes Fifcherus Bpifcopus! Roffenfs edito volumine, liberum | arbitrium adverfus ipfius affertionem defenderit, quod illum fcio non laruiffe. Hoc nomine potius mihi de| bebat gratias agere, quod unus omnium ab{que.con| tumelia cujufquam perfone perpetua civilitate traCtavi caulam. Idque falrem imitari debuerat. Nunc ab aliis dure tra€tatus, in me bilem omnem. eyomuit, exifti < hoe SIR ATEO 1520 Al mans fore, ut me fævis diĉtis protelaret : Poft, ut conjicio, monentibus amicis, præter naturam ftylum temperavit. Quod fi illi pax & concordia populi Chriftiani tantopere cure fuit, quam vult videri, multa non tentafler, totam fabulam aliter egiffet. Quod fi Gneero fpiritu Chri/fi negorium tractaflet ac pictati collapfa moderatione, qua decuit, fuccurriffet, me nec laudibus, (quas five ex animo tribuit five fiéte, mihi certe invidiofe funt) nec fannis aut convitiis potuifler alienare. Rogat autem ut fi non queam dexterius hanc caufam agere quam feci in Diatriba ; meo dono contentus pergam Linguis ac bonis litteris provehendis operam dare , quod haétenus fumma cum laude, magnoque fru&u feci, quo nomine & ipfe quoque me {utpicir, ac veneratur ,fateturque fe non parum meæ debere induftriæ. Si me videbat imparem fufceptæ caufæ, cur mihi refpondit potius quamaliis?ù Nam quod prætexit auétoritatem , oftendi frivolum efe Jemma. Negat effe mirum fi Deus Adofen per Zesbro, aut Pazlum per Ananiam erudiat. Nova modeftia, fed hac cantio multum diffonat ab illis qua precedunt. Ego vel à puero non grayer rem cognitu neceflariam difcere. Verum an fic erudiit Zerbro Adofen, aut Ananias Paulum, quemadmodum hic Erafmum docet Lutherus? Simili petulantia ne litterator quidem erudit puerum elementarium. Porro quod optat mihi, ur Deus me tanto faciat in hac caufa fuperiorem, quantum in aliis omnibus antecello, equidem non optem effe fuperior in errore. Certe ha&enus mihi non perfualit Laiherus quod fummis ingenii viribus conatus eft, adeo ut nunc aliquanto plus tribuam libero arbitrio, quam prius tribuebam. Quoniam autem Lutherm ad amicum quendam fcriplerat , Difcat Erafmus Chriltum, & valere jubeat humanam prudentiam, hac nullus intelligit, nijs qui Spiritum habet Dei! Ad hac alludens in calce Diatribes refpondeo: Si nondam intelligo guid fit Chriſtus, nimirum hathenus procul aberratum eft 4 (copo. Quanquam illud lubens didicero quem Spiritem habuerint tot Dolores ac popeli Chriſtiani. Ad id reſpondens ille , 4rbitror , inguit , teipfum videre , quale fit , fignificans infignite cujufdam impudentiz effe, quod ha&enus putarim me noffe Chriffum , hoc eft, efle Chriftianum: nihil enimaliud fenf. Neque enim mihi vindico fcientiam arcanorum Chriffi, fed tantum de illo cognitionis, quantum ad falutem fatis eft. Catetum quod addit, Neque enim ideo omnes errabant, fi tu aut ego erramm , quid fibi velit non fatis intelligo. Si dubitat |an erret cur mox ita loquitur, Non contuli, fed aferai, © afero, ac penes nullum volo efe judicium , fed omnibm fuadeo, nt preftent obfequiam. Verùm hoc dicet modeftiz caufa diétum cfe, non ex animo. Atqui quomodo me opponit omnibus, cum errem cum omnibus, fi erro > Magis conveniebat ita loqui, Nec ideo [non erras, quia cum tot Ecclefiz Doétoribus ac populis Chriftianis erras, Jam hac verba que fubjicit, Deus eft qui mirabilis in fanttis (sis predicatur, ut fanétos putemus qui longiffime funt a fantitate. Hoc elogio decorat omnes Ecclefia Do&ores, & univerfas Nationes Chritianorum ab Apoftolorum temporibus, ad hanc ufque ætatem, excepto Manicheo & Wiclevo. Veriffimum autem eft quod iubjicit: Negue dificile eff, ut homo cum fisy, Scripturas ant Patrum ditta, quibus ducibus te credis (copum tenere, negne recle intelligas, neque diligenter. fatis obferves : fed hoc totidem verbis in ipfum retorquere licet. Sed quæ funt ifta Patrum diéta, cum ipfe fareatur univerfos Ecclefiæ Dottores afferere liberum arbitrium, exceptoMiclevo? NiG forte id fubindicat , eos aliud fenfifle , quam feriptis loquuntur. Sed unde colligit indiligentiam meam & infcitiam? Quia non profiteor me aflerere, fed tantum contulifle. Ste, inquit , non ferbit , gui rem penitus perfpicit, & rette intelligie. mo videmus nullos vehementius affeverare, quam qui rem minime intelligunt. Efe liberum arbitrium afferui quid agat, & quatenus, quoniam yariant Orthodoxorum fententiæ, dixi B C