OCR Output

1517 HYPERASPISTAE

bus fic 4 Deo gubernari , ut humana ratio cogatur ,
aut nullum Deum credere, aut credere injuftum, aut
ignarum rerum humanarum, & in teftimonium adfert
jocofum amantis carmen,
Sollicitor nellos (ope putare Deos,

Adferuntur vulgo jaétata proverbia, Quo quilque de¬
terior, hoe fortunatior. Profertur Epicurus & Plinins,
qui crediderint omnia fortuito geri, nulla Deorum
providentia. Profertur Arifforeles, qui dixerit fum¬
mum illud ens efe- felix fui unius contemplatione ,
miferrimum futurum fi viderct tot injurias ac mife¬
rias. Profertur Job cum Prophetis, qui tentantur
ut dubitent de juftitia Dei. Sed hæc omnia quo fpe¬
étant ? Ut oftendat nufquam apparere Dei juftitiam ,
fed tantum efe credendam. Quomodo Deum effe cre¬
dimus? Nonne per fidem? Et tamen ex rebus condi¬
tis Ethnici quoque deprehenderant efe Deum, eum¬
que dixerunt optimum maximumque. Optimus efe
non poteft qui fit injuftus. Fides non repellit omnem
nature cognitionem , fed eam perficit. Quod fi illi
deprehenderunt Dei juftitiam, narrantes apud inferos
extorqueri fcelerum confeffionem, &effe præmia pio¬
rum, tormenta impiorum , cur Lytherzs nou patitar
homines, qui fpiritum habent coeleftem, de juftitia Dei
verba facere? Quid fenferit Demofthenes nefcio, quid
Cicero fenferit, apparet ex ejus Epiftole fragmento,
quam {cripfit ad Odfavixm, jam, ut apparet, deftinans
mori, minitans fefe iturum ad {anGtiflimas animas Brz¬
toram, Deciorum,& Catonum, ac yenuntiaturum que
pateretur Refpublica. Sciebat igitur à morte fupereffe
bonorum animas, fefegue ad illorum quietem migra¬
turum confiderabat. Nec Socrates moriturus potione
cicute queftus eft de injuftitia Deorum, fed fibi gra¬
tulatur, quod evocante Deo commigraturus effet ad
Ariftidem , Phocionem , aliofque laudatiffimos viros ,
qui foluti corpore vitam beatam agerent. Nec Cato
Vticenfis perfpiciens viétoriam cedere Falio, damnavit
Deos injuftitiæ, ſed dixit in rebus Deorum effe fum¬
mam caliginem. Idem nos dicimus, quoties non affe¬
quimur, cur Deus aliqua faciat, quæ nobis videntur
injuſta. Quod fi tota hæc difputatio folvitur eo quod
perfuafum habemus impios hic corporalibus quidem
commodis florere, fed anima perdi, & effe vitam poft
hanc vitam, in qua nihil boni manebit irremuneratum,
nihil {celeris impunitum , utrumque cognitum fuit Erh¬
nicis. Stoici clamabant cum qui vacaret habitu virtu¬
tis miferum, etiamfi regno, opibus, imaginibus, for¬
ma, xtate, valetudine , viribus, ingenio, facundia
floreret, quantum homo poffet. Contra fapientem o¬
mnibus corporis fortunzeque malis obrutum nihilo mi¬
nus efle felicem. Hoc cum conftet effe verum, tamen
Lutherus negat ulla humana ratione potuifle compre¬
hendi. Quid igitur? Num æquo Erhnicos Chriftianis?
Nequaquam. Sed quod tum pauci {ciebant, vel porius
opinabantur, hoc per fidem etiam pueris, idiots, &
mulierculis perfuafiftimum eft, adeo ut mortem oppe¬
tant citius. quam ab hac perfuafione divellantur. Non
eft hujus itftituti caufami Arsfforelis agere, fed tamen
Ariſtoteles non ideo negar Deos abftinere à mundi gu¬
bernatione, ne confpicientes tot injurias ac miſerias fiant
ipfi miferi, fed femel tradita mundi gubernatione, non
opus effe ut illi follicitentur: & tamen quoniam ratio¬
cinatur nihil poſſe felix efe quod nibil agat , colligit
illos effe felices contemplatione fui, quod idem nos de

previdens & gubernans univerfa. ——

Jam perinde quafi perfuaferit nobis Dei que nec
ab Ethnicis per dotes nature , nec è pils per donum

watiz ullo modo poffe comprehendi , profert nobis

cholafticorum diftingtionem , quam practer fuum mo:
rem probat, proponens: ob oculos nobis tria ue
natures, gratiæ & gloria. Juxta primum mai ft or
lubile eft quomodo bonus affligitur, & malus amba
bet. Hoc oftendi non efe infolubile, cum Stoici ne:
gent in his rebus fitam elle felicitatem, & Poets quo¬

Dea TR Bis Eib 1518

A|que docuerint, poft hanc vitam piis & impiis repofita
lua præmia. Quomodo vero Deus ferver immerentes,
& damnet immerentes, quod certe verum eft in infan¬
tibusnon baptizatis, fatis arbitror naturali ratione com¬
prehendi non poffe, quando, fi Luthero credimus, ne tot
quidem Eccleliæ proceres haétenus hoc potuerint afc¬
gui, quod Deus hominem adulrum damnaret immeren¬
tem. Infantes enim ab hac quæftione feparo, quos,
ut arbitror, præftat Dei judicio, relinquere. Quod fi
id facillime perfpicitur per lumen gratia , auc omnes
retro Doétores caruerunt hoc lumine, aut aliud fenfe¬
runt quam fcripferunt. Id fi conceditur , fefellerunt
populum ipfis concreditum. Ego ne per gloriæ qui¬
B|dem lumen arbitror id fore perfpicuum, quod Deus
immerentem conjiciat in ignem æternum. Rurfus vi¬
deat quomodo fibi conftet, -qui ante dixit liberum ar¬
bitrium quantum quantum eft. nihil effe nifi meras te¬
nebras, hic tribuit illi lumen, quo perfpiciar aliquid,
fine Chrifto cognito & amato. Si dixerit, humana
tantum, de divinis nihil, docuimus & de divinis & de
virtute plurima naturæ luce perfpećta fuiffe. Quomo¬
do autem lumine gloria. perfpiciemus Deum punire
immerentes , quod per lumen gratia cerni non pote
cum lux Scripturæ doceat neminem perire nifi fponte
fuague culpa, & impiis in exitium tendentibus expro¬
bratur, quod vocantem audire noluerint, quod falu¬
Cjtem repulerint. Quantumeunque fit gloriæ lumen,
non pugnat cum lumine Scripturarum.

Supereft Epilogus Zørkerane difputationis, cujus ar¬
ticulus primus eft : Sè enim credimus, inquit, verum
eſſe quod Dem prefcit © praordinat omnia, neque falli
neque impediri poffe ipfius prafcientiam ac pradeftinatio~
nem, liberam arbitrinm nihil eft. Ad hoc refponfum
eft, liberum arbitrium non magis impediri præfcientia
Dei, quam hominis vel {cientia vel prafcientia. Often¬
fum eft ne voluntate quidem Dei tolli liberum arbitri¬
um, cum ea, que pendent a mutabili hominis volunta¬
te, velit contingenter: ut nec falli poffit præfcientia,
qua previder quocunque fe flexura aut reflexura fit
D [hominis voluntas: nec impediri voluntas, cum fi ho¬
mo fe flexerit in alveram partem per liberam arbitrium,
|hoc ipfum voliturus fuerit Deus, quod ille elegiffer.
Quanguam mala Deus permittit verius quam vult, &
voluntatem figni , ac voluntatem conditionalem jam
diftinximus. Secundus articulus eft : Sż credimus Sa¬
tanam effe principem mundi, Chrifti regno totis virili
perpetuo infidiantem > & pugnantena ut captivos: homines
non dimittat, nifi divina virtute Spiritus pulfus, iterum
patet nullum poffe efe liberum arbitrium. Ad hunc ref¬
ponfum eft , Lutherzm Satanæ poteftatem & carnis
malitiam in immenfum exaggerare. Et tamen ingenue
fatemur hominem peccatorem nullis naturæ viribus fe
E poffe è Satang tyrannide eximere, fine gratiæ præfi¬
dio, nec ideo fequi nullum effe hominis liberum arbi¬
trium. Non enim ita liberum dicimus, ut ex fe poflit
quicquid velit. Fertius eft: S peccatum originale cre¬
dins nos fic perdidiffe, ut eriava sis gui [pirita aguntury
negotium moleftifimum faciat adverfss bonam lattando,
claram eft, nihil in homine fpiritus inani religaum effe,
quod ad bonum fefe vertene poffit, fed tantum ad malum.
Adi hunc refpondimus, ne nos quidem docere, quod
liberum arbitrium fuis viribus fe poffivefficaciterà ma¬
lo in bonum vertere, nifi per gratiam adjutum , inefle
tamen & malis nativum aliquem- horrorem- turpitudi¬
Finis, & nifum five propenfionem ad honefta, juxta
ſummas animi vires, quas homo vitiatas habet, non ex¬
ftin&as, cafque vires nonnihil agere dum fe prabent
gratia, vel' operanti vel cooperanti, dunque gratiam
non averfantàr. Quartus eft: Sè Judi fia viribus
fettantes jaffiviam in snjaftitiane prornersant, & Gentes
impieratem fettantes, gratis & infperate adi juftisiami per=
venerant: ttidom manifeftum: oft ipfo opere & experientia,
bominem fine gratianihil nifi malum pofe velle. “Ad hune
refponfumi eft , juftitiam hîc non fonare juftitiam, que
refpondet innocentia & opponitur vitio., fed jultiviam

Ju¬

247.