angelio, & hac opera Larherus concedit fieri viribus
| liberi arbitrii, falfum eft quod colligit liberum arbi¬
trium nihil prorfus efe : Rurfus G concedit gratiam
| non dari invitis, & per liberum arbitrium poflumus
| nos avertere A gratia, & dum non avertimus nos, pre
bemus nos gratia , conftat & hîc elle aliquem ulum
liberi arbitrii. Ridiculum eft autem quod interpreta¬
Y tur, fine Lege, id eſt, fine omnibus quæ poteft libe¬
-rüm arbitrium. Fatemur liberum arbitrium ex fuis
viribus non pervenire ad Dei juftitiam fine gratia, nec
tamen ideo nullum eft liberum arbitrium. Poftremo
non difpuramus hic quid Deus poffic, fed quid ordina¬
te faciat, quidque nobis in Scripturis fperandum often¬
| derit.
| 224. Habes admirabile fulmen : fed audi admirabilius
i! Paulus ait juftitiam Dei valere in omnes @ fuper omnes
gui credant in Chriftum. Quod Apoftolus dixit mans¬
feftat, hic vertit in valere, quo magis ferviat dogma¬
| ti. ©mnibus revelata eft Dei juftitia, cur non valuit
| 5 apud omnes? Utique valuiffer apud omnes, fi nullum
il effet liberum arbitrium. Quod ad gratiam oblatam
| attinet , nulla erat diſtin&ió Judæi & Græci : quod
| ad voluntatem pronam aut averfam, plurimum erat dif¬
| criminis. Sed Paalws, inquit, untverfum hominum ge¬
nus dividit in duo, in credentes & non credentes, cre¬
| dentibus tribuit jaftitiam, non credentibus aufert. Aft
aliad quiddam eft liberam drbitriam quam fides. Quid
ni? Non enim idem eft oculus quod lumen. Sed Pau¬
lus ait quicquid efè extra fidem non effe jaftam coram
Deo. Sinon jufium, injaflum igitur: fi injaftum , pec¬
| catum fit oporter. Hic ne objicerentur media, pronun¬
| tiat apud Deum nihil effe medium, fed quicquid eft
Il i aut bonum efle aut malum. Atqui fuperius concefle¬
| rat effe quædam media , quales volebat efle ritus Legis
il Mofaice; qui non juftificant quenquam, nec commen¬
| dant quenquam Deo, & tamen qui cos obfervabat ni¬
hil faciebat illicitum. Nec tergiverfari poteft quod
illic fenferit de mediis apud homines, cum palam agat
de his que nos commendant Deo, aut fecus. Lege
finem Cap.223. Vertim hoc lemma prius dilutum eft:
ut eft fides rudis & imperfecta, ita eft & juftitia im¬
perfeéta, qualis erat Cornelis Centurionis. Nam & fi¬
dem perfectam accepit ex doétrina Petri, & juftitiam
| ex facramento ac Spirita Sanéto. Jam da mihi quem¬
! piam Paganum , qui non audierit myfteria fidei, nec
| per eum fteterit'quo minus audierit, hoc tamen ani¬
mo, ut cupiat quod optimum -eft difcere , vivatque
quantum poteft pro naturæ dutu innocenter, non ar¬
|| bitror effe peccatum, quicquid ille fecerit, vel amans
uxorem ac liberos cafte educans, vel Reipublicæ bene
confulens pro viribus. Sed hujus benefacta non con¬
ferunt juftitiam Euangelicam, fateor, fed invitant Dei
benignitatem, ut de {uo addat quod deeft natura vi¬
ribus.
En aliud fulmen, Omnes peccaverant & egent gloria
Dei De quo jam fuperius differtum eft è nobis. Hic
| vociferatur : Obfecro quid clarius dici poſſit © Da opera¬
i Tinm liberi arbitrii an conata illo fuo peccet? Si non pec¬
cat, cur Paulus non excepit ? Certe qui omnes dict , ne¬
| minem vllo loco, nilo tempore, nllo opere , uilo ftudio ex¬
cipit. Si enim ullius ftadii aut opere hominem excepe=
ris, falfam Paulum feceris, & cætera, que. Lutherus
fortiter quidem, fed magna detonat impudentia. Ni¬
hilo enim pudentius dicitur, omnes qui egent gloria
| Dei, omnibus fuis a€tionibus ac viribus peccare, quam
fi quis dicat , omnes qui egent ope Medici, omnibus
| coïporis partibus ægrotare. Atque hic quo locus ma¬
j gis ferviat dogmati, faciunt juftitiam paffivam & adti¬
| vam, gloriam aĉtivam & paffivam, & accerfitur He¬
| braifmus , & interpretatur eos egere gloria Dei, qui
i non' habent de quo glorientur ‘apud Deum. Si glo¬
| riari eft cum gaudio agnofcere donum Dei, etiam li¬
| berum arbitrium habet quod glorietur apud Deum Si
i gloriari eft fibi tribuere quod habet; ne jufti quidem
habent quod glorientur'apud Deum. Quod autem pro¬
A|vocat omnes, ut prodeat fi quis ex animo poffit dicere
de re quapiam, quam per liberi arbitrii vires peregit,
hanc fcio placere Deo: ego proferam , qui cum fint
in affeétu peccandi, odioque habentes morbum animi
fui, tamen eleemofynis, aliifque piis ftudiis ambientes
gratiam Spiritus, poflint dicere ,Bona fpe ducor fore,
ut Deus mifertus mei, fua gratia juvet conatus meos.
Favet autem opinor qui refpicit & adjuvat. Verùm
exigit, ut certo pronuntiet ea placere Deo: Quod ni
faciat, incredulitatis fignum interpretatur , dubitare
de favore Dei. Haud fcio an quilquam juftus certo
pronuntiare poflit, hoc aut illud quod egit acceptum
elle Deo, etiamfi in genere certo credit, Deum non
defuturum fuis. Quod fi juftoram etiam fiducia cum
tremore conjunéta eft, id quod ante confeflus eft Zg¬
therus, docens ex neceflitate nafci timorem, ex incer¬
titudine fiduciam, certo credimus hominem per fidem
& cariratem juitificari: Verùm an hic aut ille habeat
verum donum fidei & caritatis, arbitror certo fciri
non poffe, nifi fi cui Deus fingulari patefecerit afflaru,
quod accidit Pawlo, quì dicit, Sezo cei credidi & cer¬
tas fam, &c. Atego novi pios homines qui fibi dif¬
plicebant, quod per omnem vitam nunquam fenfiffent
conlolationem internam Spiritus, tantoque magis in¬
itabant precibus ac piis operibus, fi quando Deus di¬
gnaretur infundere gratiam. Hos opinor Lutherus da¬
mnabit incredulitatis. Hac cum fic habeant , falfo
concludit Larheras, liberum arbitrium cum vacet hac
gloria perpetuo incredulitatis crimine reum efle, cum
omnibus viribus, ftudiis & conatibus fuis.
Prodit aliud fulmen. fuftificati gratis per gratiam
ipfius. Hic exfultat. Quid efè hoc gratis? Quid eff
per gratiam ipfius ? Sé funi merita , nbi gratis donata
juftitia 2? Ubi nanc funt tratores liberi arbitrii è Rurfus
accufatur mifera Diatriba , quae perpetuo fic caufata fit:
Si non eft libertas arbitrii, nbi meritis loom? Si meritis
non eft locus, ubi pramsiis locus eft? Hatenus non omni¬
no mentitur Luther, nifi quod ubi Diatriba fic lo¬
quitur, Si nulla eff arbitris libertas, hic recitat, Lbe¬
rum arbitrium ,quafi fentiam fimpliciter liberum. De¬
inde ubi Diatriba fatetur-aligxod effe genus merito¬
rum, fed quæ homo fibi non poffit imputare, velquia
minimi momenti {unt , collata ad gratiam , vel quia
fumma rerum ex Deo proficifcitur , hic fic recenfet,
quafi fentiam merita, quibus ex pari debentur premia.
Cxterum quod annedtit, Cas cmputabitur fi quis jufti¬
ficetar fine meritis, nufquam eft apud Diatribam , fed
Lutherus ex fuo liberrimo arbitrio addidit , nifi malit
dici fervum illi qui pater eft mendacii. Imo Diatriba
tora difputatione vitat hoc, ne falus meritis imputetur
humanis, fed totum gratia. De damnatis rogat, cui
debeat imputari pernicies, fi nulla eft arbitrii libertas,
fed mera neceflitate fiunt omnia. Quod fi meritum
congruum accipiamus pro indignitate quadam homi¬
nis, quam Dei benignitas acceptat, ex qualicunque
nifù virium noftrarum , & meritum condignum pro
officiis utcunque præftitis auxiliante gratia, non pu¬
gnat cum meriti vocabulo gratis donata juftitia , & gra¬
tis donata falus. Pone mibi duos egenos quorum alter
ferox fit & intemperans in ipfa etam inopia, alter fo¬
brius & quicquid nancifci poteft bene collocans, Rex
hune ditat, illum relinquit inegeftate: cui dedit, uti¬
que gratis dedit, & digno dedit, licet non promerito:
& cui non dedit, non fine caufa non dedit. Dignus
enim beneficio dicitur qui alacriter accipit, qui bene
utitur , qui meminit, qui gratias agit. Hoc illi pro
meritis imputatur. Quod fi verum 'prædicat Larherus
nullum effe prorfus meritum, multa funt in facris Scri¬
pturis mendacia , cam illic toties probentur merita pio¬
rum,’ & impiis exprobrentur mérita malefaétorum.
Nam quod Lytheras merita vertit in promifla, riden¬
dum eft potius quam confurandum. Servas Buangeli¬
cus, gui lucratus eft quinque talenta, totum lucrum de¬
bet Domino qui fortem dederat. Haétenus dignitas