1491 DESIDERI
ad finem. Et Origenes dubitat, an fermo pertincat etiam | A
ad Angelos, tantum abeft ut quenquam excludat homi¬
nem. Rurfum fi ad univerfos pertinet, an etiam in
pueros hærebunt illa, Venenum afpidum fab labiis eo¬
rum, & qui fari per etatem non poffunt , dicentur
habere os malediétione plenum , & qui ingredi non¬
dum poffunt , habent veloces pedes ad effundendum
-fanguinem? Quanquam quid loquor de pueris? Quis
fuit unquamapud Ethnicos populus tam {celerofus, ut
in univerſos hac omnia competerent , que Lutherus
vult in univerfos & fingulos homines congruere?
Dices, quorfum hic tendit fermo? An ut vel Scri¬
ptura mentiatur, vel Pauls mala fide citarit Scriptu¬
ram? Abft. Sed ut Lurheri telum, quod exiftimat ef¬
fe certiflimum, repellam. Hic {ermo generalis ad uni¬
verlos homines pertinet, excepto uno Chriſto, & fili¬
bet, diva Virgine, ut flius & mater pro uno nume¬
rentur: Hoc ideo dico , quod quidam, 4/gxe ad unum,
interpretantur, ufque ad Chrif umut accipiamus Chri¬
fam exceptum : Quanquam mea fententia germanus
Prophetæ fenfus eft; ut 4/gue ad anumas perinde valeat,
quali dixiffer, ne unus quidem: & ne unas quidem idem
fonet quod #zlles, Quanquam hæc particula, #fgue ad
snam, non additur in hoc Pfalmo, qui ex xni, aut
Lu. Fateor igitur hunc fermonem ad omnes pertinere,
juxta rationes quas ante propofuimus, quarum una eft,
ut generalis fermonis veritas con{tet, eviamfi pauci fint,
in quos iſta non quadrent. Altera eft, fi generalis enun¬
tiatio non referatur ad fingulos homines, fed ad gene¬
ra fingulorum : ut intelligamus nullam fuiffe {ub cœlo
nationem, que non maxima ex parte fuerit corrupta
talibus vitiis, aut &milibus: quo tropo dicimus totam
civitatem infe&am, in qua nulla pars eft à pefte libe¬
ra, aut in qua perpauci funt non infeéti. Quod § quis
velit hujuimodi ſermones urgere ad exactam Dialećti¬
ces yationem , audict , Summum jus , [amma ijuria
eff: & cogetur alios multos ad eandem exigere regu¬
lam, quod cum nullo modo poterit, velit nolit con¬
cedet nobis, ut hunc fermonem juxta fenfum commu¬
nem interpretemur, duntaxat quantum ad aliquot hu- p
jus fermonis particulas. Addam illud, hunc fermonem |
non effe ditum nif in cos, qui talium criminum ca¬
paces ſunt, hoc eft , non in infantes, fed in adultos.
Poftremo fumma quidem fcelerum cadit in univerfam
hominum genus, at non fingule particula quadrantin
fingulos: Veluti fi quis diceret univerfos Winsustas el
fe fceleribus variis contaminatos, adulteriis , veneficiis,
rapinis & homicidiis, non fignificaret fingulos illorum
effe tales, fed inter illos multos effe tales. Proinde La¬
thers impudenter facit, qui quod in his eft atrocifti¬
mum, torquet ad fingulos homines, Omnes peccave~
runt, @ egent gloria Dei: Verum eft, fed omnes di¬
cunt in corde fuo, non ef Dem, X omnes habent vene¬
nun afpidum fub labiis, de fingulis dici non poteft,
ne de Gentibus quidem. Porro quod ait, Non eff gui
faciat bonum, aut per hyperbolen cft diâtum, aur nul¬
lus facere dicitur , quod a pauciflimis fic: Aut non
quodyis bonum intelligamus , fed illud bonum, ad quod
conditi fumus, & quod redditur beatis, quod folus il¬
le largitur, qui folus eft vere bonus. Jam fi Latherus
hyperbolis fuis exaggerans in immenfum omnia, cla¬
met in praitantiffima bominis parte, videlicet ratione,
fummam, eflfe Dei ignorantiam, in proxima, volunta¬
te, fummum Dei contemtum & odium, non animad¬
vertit, quod dum hæc in immenfum attollit intentus
viétoria, Pazlum facit fecum eodem in loco pugnan¬
tem. Qui convenit enim, ut nunc fentiat Apoftolus,
cos extrema veri, honefti, Deique teneri ignorantia,
de quibus-paulo ante fcripferat , Saper omnem injufti¬
tiam hominam, qai veritatem in injuftitia derinent: ac
rurlus, Qui cam juftiiam Dei cognoviffent , quod qui
talia agunt, digni funt morte, non ſolum ea faciunt,
uerum etiam afentiuntur facientibus, Hoc de cogni¬
tione honefti. De cognitione Dei, fic illis teftimo¬
cut Deum glorificaverunt : adeo non tribuens illis ex¬
tremam ignorantiam Dei, ut exprobret illis quod ex
rebus cognitis intellexerint invifibilem Dei naturam,
fempiternamque yirtutem , poftremo ipfam Deita¬
tem, Quantum abſunt hæc verba Panl à Lerbera¬
nis hyperbolis? Cxterum quod ad voluntatem atti¬
net, alibi Parts fub perfona peccatoris loquitur ,
Felle adjacet mihi , perficere autem bonnm non inue¬
nio. Item, Cam enim Gentes qua legen non habent,
naturaliter ea qua lecis fant faciunt, &c. His verbis
non folum tribuit illis velle bonum, fed etiam facere
bonum. Ac mox in Gentibus inducit confcientiz
dixasyorv , cogitationibus {€ viciflim accufantibus aut
defendentibus. Hæc non conftant cum Lutherane ex¬
aggerata rerum omnium ignorantia. Similiter exag¬
gerat illud, Simal inutiles facki funt, id eft , prorfus
inutiles. Non erat illi fatis, inutiles ad innocentiam
(Eiaeia. Item, Non eff qui faciat bonum, at¬
tollit, nihil omnino boni poflunt omnibus fuis viribus,
fed extremæ malitiæ plena funt omnia, quæ fapiunt
& faciunt. :
Haétenus pro Gentibus refpondimus. Nunc venia¬
mus ad judæos, ad quos hæc proprie pertinere teftatur
ipſe Panlm. In horum præftantiflimis partibus erat
{fumma ignorantia Dei. Quid igitur fibi volunt illa,
St autem fedens cognominaris, & requieſcis in Lege > Ca
gloriaris in Deo, & nofti voluntatem, & probas utiliora
inftruîtus per Legem, &c. Audis-ne profundiflimam
rerum omnium ignorantiam ? Atqui hæc dicuntur in
Judæos improbos. “Id arguunt quæ fequuntur , Quê
alinm doces, teipfum non èdoces, Qui pradicas non f=
randum , furaris. Apoftolus accufat utrofque, Gentes,
quod Deum, natura viribus cognitum, non ut Deum
glorificaverunt , Judaos , quod per Legem inftructi
fcientia fugiendorum & expetendorum , alio deflexe¬
runt animum. Non enim poterat jufte accufare vo¬
luntatem, nifi tribuiffet illis fcientiam. At Latherus
utrumque prorfusadimenshomini, merito fatetur Deum
immerentes & fervare & perdere, cum Paulus eodem
in loco {cribat; en eft acceptio perfonarum apnd Denm.
Quod fi nullo refpeétu meritorum nulloque momento
in libero arbitrio pofito, quofdam fervat, quofdam
damnat, quî convenit apad Deum nullum cffe diferi¬
men perfonarum? Hos nodos ubi diffolverit, tum per¬
gat exaggerationibus plus quam tragicis fingula quan¬
{tum volet attollere ; nam his aliquot occupat Capi¬
ta. Nunc quo magis exaggerat, hoc magis Apoftolus
fecum ipfe pugnat. His cognitis per fe cuivis liquet,
quam illa fint frigida, quae word reaqinas intonabat
Ergo Chriftus nor redersit nifî vilifimam hominis para
tem, praftantifima parte (si redenstor fait. Hos fumos
fi procul cernas, putes aliquid effe, fi propius admo¬
veas oculos, mera Judibria funt. An Diatriba non in¬
genue profeſſa eft, & rationem & voluntatem hominis
fuiſſe vitiatam peccato 4de, fed multo magis noftro.
Sed nihil refidere boni, nec in ratione, necin volun¬
tate, non folum præter fenfum communem , verum et¬
lam: impium diétu eft, cum Paz/m tantum boni tribuat
Philofophis Ethnicis & Judæis fceleratis, Verùm impo¬
nit nobis paralogifmis vocabulorum, quoties bonumidi¬
cimus,ille interpretatur unicum illud bonum, quo bea¬
mur, cum intelligere dicimus, interpretatur perfectam
cognitionem, cum velle, voluntatem interpretatur effi¬
cacem ad juftitiam abfque gratia. Atque interim multa _
impudentiffime colligit, Si conatus, inquit, religuus eff
bonus, falfum ef, quod cos ſub peccato effe dicit.Quidego
audio? Cum nos doceat etiam juftificatos effe in opere
quovis fub peccato, imo fub regno Satang, miratur
fi conatus aliquis bonus dici poflit in homine nondum
renato. Bonum accipio non abfolute bonum, fed quod
aliquem habeat gradum ad bonum, quemadmodum di-.
cimus feracem terram, non quee fert multam fegetem,
fed que culta poft ferre, ejufque rei jam fponte
prodat aliquod fpecimen, velut invitans agricolarum
induftriam, Ratiocinazur & hunc in modum: In hoc
totus