OCR
1491 DESIDERI ad finem. Et Origenes dubitat, an fermo pertincat etiam | A ad Angelos, tantum abeft ut quenquam excludat hominem. Rurfum fi ad univerfos pertinet, an etiam in pueros hærebunt illa, Venenum afpidum fab labiis eorum, & qui fari per etatem non poffunt , dicentur habere os malediétione plenum , & qui ingredi nondum poffunt , habent veloces pedes ad effundendum -fanguinem? Quanquam quid loquor de pueris? Quis fuit unquamapud Ethnicos populus tam {celerofus, ut in univerſos hac omnia competerent , que Lutherus vult in univerfos & fingulos homines congruere? Dices, quorfum hic tendit fermo? An ut vel Scriptura mentiatur, vel Pauls mala fide citarit Scripturam? Abft. Sed ut Lurheri telum, quod exiftimat effe certiflimum, repellam. Hic {ermo generalis ad univerlos homines pertinet, excepto uno Chriſto, & filibet, diva Virgine, ut flius & mater pro uno numerentur: Hoc ideo dico , quod quidam, 4/gxe ad unum, interpretantur, ufque ad Chrif umut accipiamus Chrifam exceptum : Quanquam mea fententia germanus Prophetæ fenfus eft; ut 4/gue ad anumas perinde valeat, quali dixiffer, ne unus quidem: & ne unas quidem idem fonet quod #zlles, Quanquam hæc particula, #fgue ad snam, non additur in hoc Pfalmo, qui ex xni, aut Lu. Fateor igitur hunc fermonem ad omnes pertinere, juxta rationes quas ante propofuimus, quarum una eft, ut generalis fermonis veritas con{tet, eviamfi pauci fint, in quos iſta non quadrent. Altera eft, fi generalis enuntiatio non referatur ad fingulos homines, fed ad genera fingulorum : ut intelligamus nullam fuiffe {ub cœlo nationem, que non maxima ex parte fuerit corrupta talibus vitiis, aut &milibus: quo tropo dicimus totam civitatem infe&am, in qua nulla pars eft à pefte libera, aut in qua perpauci funt non infeéti. Quod § quis velit hujuimodi ſermones urgere ad exactam Dialećtices yationem , audict , Summum jus , [amma ijuria eff: & cogetur alios multos ad eandem exigere regulam, quod cum nullo modo poterit, velit nolit concedet nobis, ut hunc fermonem juxta fenfum communem interpretemur, duntaxat quantum ad aliquot hu- p jus fermonis particulas. Addam illud, hunc fermonem | non effe ditum nif in cos, qui talium criminum capaces ſunt, hoc eft , non in infantes, fed in adultos. Poftremo fumma quidem fcelerum cadit in univerfam hominum genus, at non fingule particula quadrantin fingulos: Veluti fi quis diceret univerfos Winsustas el fe fceleribus variis contaminatos, adulteriis , veneficiis, rapinis & homicidiis, non fignificaret fingulos illorum effe tales, fed inter illos multos effe tales. Proinde Lathers impudenter facit, qui quod in his eft atrociftimum, torquet ad fingulos homines, Omnes peccave~ runt, @ egent gloria Dei: Verum eft, fed omnes dicunt in corde fuo, non ef Dem, X omnes habent venenun afpidum fub labiis, de fingulis dici non poteft, ne de Gentibus quidem. Porro quod ait, Non eff gui faciat bonum, aut per hyperbolen cft diâtum, aur nullus facere dicitur , quod a pauciflimis fic: Aut non quodyis bonum intelligamus , fed illud bonum, ad quod conditi fumus, & quod redditur beatis, quod folus ille largitur, qui folus eft vere bonus. Jam fi Latherus hyperbolis fuis exaggerans in immenfum omnia, clamet in praitantiffima bominis parte, videlicet ratione, fummam, eflfe Dei ignorantiam, in proxima, voluntate, fummum Dei contemtum & odium, non animadvertit, quod dum hæc in immenfum attollit intentus viétoria, Pazlum facit fecum eodem in loco pugnantem. Qui convenit enim, ut nunc fentiat Apoftolus, cos extrema veri, honefti, Deique teneri ignorantia, de quibus-paulo ante fcripferat , Saper omnem injuftitiam hominam, qai veritatem in injuftitia derinent: ac rurlus, Qui cam juftiiam Dei cognoviffent , quod qui talia agunt, digni funt morte, non ſolum ea faciunt, uerum etiam afentiuntur facientibus, Hoc de cognitione honefti. De cognitione Dei, fic illis teftimoB E 1 ERASMI 1492 cut Deum glorificaverunt : adeo non tribuens illis extremam ignorantiam Dei, ut exprobret illis quod ex rebus cognitis intellexerint invifibilem Dei naturam, fempiternamque yirtutem , poftremo ipfam Deitatem, Quantum abſunt hæc verba Panl à Lerberanis hyperbolis? Cxterum quod ad voluntatem attinet, alibi Parts fub perfona peccatoris loquitur , Felle adjacet mihi , perficere autem bonnm non inuenio. Item, Cam enim Gentes qua legen non habent, naturaliter ea qua lecis fant faciunt, &c. His verbis non folum tribuit illis velle bonum, fed etiam facere bonum. Ac mox in Gentibus inducit confcientiz dixasyorv , cogitationibus {€ viciflim accufantibus aut defendentibus. Hæc non conftant cum Lutherane exaggerata rerum omnium ignorantia. Similiter exaggerat illud, Simal inutiles facki funt, id eft , prorfus inutiles. Non erat illi fatis, inutiles ad innocentiam (Eiaeia. Item, Non eff qui faciat bonum, attollit, nihil omnino boni poflunt omnibus fuis viribus, fed extremæ malitiæ plena funt omnia, quæ fapiunt & faciunt. : Haétenus pro Gentibus refpondimus. Nunc veniamus ad judæos, ad quos hæc proprie pertinere teftatur ipſe Panlm. In horum præftantiflimis partibus erat {fumma ignorantia Dei. Quid igitur fibi volunt illa, St autem fedens cognominaris, & requieſcis in Lege > Ca gloriaris in Deo, & nofti voluntatem, & probas utiliora inftruîtus per Legem, &c. Audis-ne profundiflimam rerum omnium ignorantiam ? Atqui hæc dicuntur in Judæos improbos. “Id arguunt quæ fequuntur , Quê alinm doces, teipfum non èdoces, Qui pradicas non f= randum , furaris. Apoftolus accufat utrofque, Gentes, quod Deum, natura viribus cognitum, non ut Deum glorificaverunt , Judaos , quod per Legem inftructi fcientia fugiendorum & expetendorum , alio deflexerunt animum. Non enim poterat jufte accufare voluntatem, nifi tribuiffet illis fcientiam. At Latherus utrumque prorfusadimenshomini, merito fatetur Deum immerentes & fervare & perdere, cum Paulus eodem in loco {cribat; en eft acceptio perfonarum apnd Denm. Quod fi nullo refpeétu meritorum nulloque momento in libero arbitrio pofito, quofdam fervat, quofdam damnat, quî convenit apad Deum nullum cffe diferimen perfonarum? Hos nodos ubi diffolverit, tum pergat exaggerationibus plus quam tragicis fingula quan{tum volet attollere ; nam his aliquot occupat Capita. Nunc quo magis exaggerat, hoc magis Apoftolus fecum ipfe pugnat. His cognitis per fe cuivis liquet, quam illa fint frigida, quae word reaqinas intonabat Ergo Chriftus nor redersit nifî vilifimam hominis para tem, praftantifima parte (si redenstor fait. Hos fumos fi procul cernas, putes aliquid effe, fi propius admoveas oculos, mera Judibria funt. An Diatriba non ingenue profeſſa eft, & rationem & voluntatem hominis fuiſſe vitiatam peccato 4de, fed multo magis noftro. Sed nihil refidere boni, nec in ratione, necin voluntate, non folum præter fenfum communem , verum etlam: impium diétu eft, cum Paz/m tantum boni tribuat Philofophis Ethnicis & Judæis fceleratis, Verùm imponit nobis paralogifmis vocabulorum, quoties bonumidicimus,ille interpretatur unicum illud bonum, quo beamur, cum intelligere dicimus, interpretatur perfectam cognitionem, cum velle, voluntatem interpretatur efficacem ad juftitiam abfque gratia. Atque interim multa _ impudentiffime colligit, Si conatus, inquit, religuus eff bonus, falfum ef, quod cos ſub peccato effe dicit.Quidego audio? Cum nos doceat etiam juftificatos effe in opere quovis fub peccato, imo fub regno Satang, miratur fi conatus aliquis bonus dici poflit in homine nondum renato. Bonum accipio non abfolute bonum, fed quod aliquem habeat gradum ad bonum, quemadmodum di-. cimus feracem terram, non quee fert multam fegetem, fed que culta poft ferre, ejufque rei jam fponte prodat aliquod fpecimen, velut invitans agricolarum induftriam, Ratiocinazur & hunc in modum: In hoc totus