OCR Output

1477 HYPERASPISTAE

cet agente in nobis gratia peculiari, voluntatem ho¬
minis non effe otiofam , id quod negat CarolfPadius ,
cujus opinionem recenfet Diatriba, Quid igirur gua¬
rebatur? An, inquit, jam creari ex nibilo, aliquid nos
factamus vel conemur illo generali motu omnipotenti, ut
paremur ad novam creaturam Spiritus © Hic; inquit,
refpondendum erat, non aho divertendam. Primum
quid appellat creari ex nihilo? Prodire opinor in bunc
mundum: Nif forte , juxta Platonis fententiam , Corpus
malit effe domicilium animi , quam partem hominis:
nam divinandum eft, quid velit hominis fermo pro¬
pheticus. Novam creaturam, nifi fallor, appellat gra¬

ad eam gratiam poffit homo. At quoties ad hoc re¬
{pondit Diatribe? juxta varias opiniones, quarum nul¬
la tamen damnata eft ab Ecclefia, & omnium oblitus
exigit ut refpondeam. Opinio Scholaftica quid tribuat
viribus liberi arbitrii, toties ditum eft; Quid Augu¬
ffinus, modo recenfuimus. Et hoc idem hic agimus
per fimilitudines. Quod igitur diverticulum narrat no¬
bis Lutherus? Non eft fobrius, ut paucis dicam, non
vino fortaffis aut cervifia, fed philautia, & dulcedine
guadam maledicendi, qua nunquam fatiatur, quantum¬
vis fele ingurgitaverit. Audi nunc ipfius refponlum,

DiATRIBES Lib. Il. 1478

Ajagere quo nafcatur ut yerum eft, ita mirum non eft
fi nihil agit qui nondum eft , aut fi infans, in quo fe
pulta eft vis animi, plantule in modum, citra fuam
operam fervatur, preter natura fenfum nihil habens;
fed falfum eft, hominem fimpliciter agere nihil ad fui
Conlervationem, cum cam curam, è natura infitam,
primum omnium, abfolvat ratio , priufquam contingat
honefti & inlionefti diferimen. Nec eft neceffe LES
fi qui ex impio fit pius, dicitur renafci, & juxta Pan¬
lum fieri nova creatura, quoniam per metaphoram di¬
cuntur, per omnia quadret fimilitudo. Tropus enim
indicat vehementem & infignem mutationem, quem¬
admodum vulgo quoque qui moribus fit in diverfum
commutatis , ceum alium hominem fatum dicimus:
ltaque nec renafcimur fine opera noftra, nec recrea¬
mur , nec confervamur : etiamfi fatemur , quod hic
noftrum eft , adeo pufillum effe, ut in fupputatione
fumma , totum Dei gratia fic adfcribendum : præ¬
ſertim cum hoc ipſum fit divinæ beneficentiæ, quod
natura noſtrum eft , aut etiam humana partum indu¬
ftria Homo velit nolit nafcitur, Quis autem dici¬
tur renafci velit nolit ? Qui nafcitur , quatenus licet
vult nafci, dum fe natura vi movet & infle@ir ad exi¬
tum. At in renafcentia adeft voluntas, quæ poteſt

7

quandoquidem quod refpondeat Diatriba non haber.
Sicut homo, inquit, antequam creatur, ut fit homo ni¬
hil facit ant conatur , quo fiat creatura, deinde fattu
aut creatus nihil facit ant conatur, quo perfeveret crea¬
tara, fed utrumaque fit fola voluntate omniporentis virta¬
tis & bonitatis Dei, nos fine nobis creantis & confervan¬
tis: fed non operatur in nobis fine nobis, ut quos ad hoc
creavit & fervavit, ur in nobis operaretar, & nos ei co¬
operaremur, five hoc fiat extra reçnum ſium generali o¬
mnipotentia , five intra regnum ſuum fingulari virtute
Spiritus fui. Hæc ille. Mire fibi placet hoc fophif¬
mate generalis omnipotentix, quod tamen inter eru¬
ditos. non convenit. Deus, juxta quofdam, femel data
vi gignendi & agendi caufæ fecundariæ, videlicet na¬
ture, non agit, nifi cum ex caufis fingularibus impe-|
dit communem naturæ actionem. Vertm ut hac de
ye non contendamus , illud falfum eft quod affumit,
hominem creatum nihil agere ad fui confervationem ,
cum nihil prius infitum à natura fit animanti , quam
confervatio fui. Quod fi verum ifte prædicat, multa
follicitudine levavit matres & nutrices, medicos & pæ¬
dagogos, atque ipſum adeo hominem, cui tam multa
facienda fant , ut quod natum eft vitet cafus & mor¬
bos, utque à morbo liberetur. Jam ante diem perire
dicuntur, qui fibi mortem confcifcunt vite tedio, Il¬
Jud ænigmatis inftar eft, non operatur in nobis fine no¬
bis, fed ideo nos creavit & fervavit, ut in nobis opera¬

velle aut nolle renafci. Sic Adam nihil egit cum cre¬
aretur: non enim erat qui poffet agere. At homo qui
C recreator habet voluntatem , qua fe poterat prabe¬

ee grati refingenti , aut relu&tari gratia. Et jam

| recreatus haber liberam voluntatem, qua poffit agno¬
{eens datam gratiam efficere, ut magis proficiat in gra¬
tia, poft rurfus efficere, ut amitrat donum quod ac¬
ceperat? Quod multis accidifle legimus, co quod ab:
uterentur Dei gratia. Porro fi quis urgeat fimilitudi¬
ne, nemo bis nafcitur. Hîc iterum atque iterum re¬
nafcitur homo, Nam Pas/ws iterum parturit Galatas,
donec in eis formaretur Chriftus. Quanquam autem
Deus fubito poteft hominem alium reddere , tamen
imitans naturam paulatim fingit formatque novam Spi¬
Titus Creaturam : quemadmodum hominis rudimen¬
tum primum nihil aliud eft , quam coagulum , mox
ritu plantarum vegetatur & augefcit , accedit dein
fentiendi vis, tandem inditur anima rationalis. His
peraétis quantum adhuc temporis intercedit, priuf¬
quam ingrediatur, loquatur, fapiat? Ac de Spiritu re¬
natis loquens Pazlzs dicit interiorem hominem in eis
renovari de die in diem. Et Scripturæ quod inter¬
dum appellant renafcentiam & novam creaturam, alias
vocant reformationem , renovationem, inflaurationem,
reparationem : interdum & revivifcentiam. Ineptum
vero fit has metaphoras ex omnibus urgere partibus:
Non reformatur quod non eft, fed quod vitiatum e¬

D

retur, G& nos ei cooperaremur. An qui curat valetudi¬
nem, nihil operatur? Quomodo igitur fervat nos fine
nobis, & operatur non fine nobis ? Verùm fi Deus)
gencrali omnipotentia movens univerfa, fic operatur
in homine, ut non impediat illius liberum arbitrium ,
id quod profitetur Larherus, ad malum duntaxat, &
in rebus humilioribus, cur hoc axioma profert ad de¬
ftruendum liberum arbitrium? Pergit oraculum abfol¬
vere. Sic deinceps, inquit, décimvs, Homo antequam
renovetur in navam creaturam , regnt Spiritus, nihil fa¬
cit, nihil conatur, quo paretsr ad cam renovationem &
regnum. Deinde recreatus , nihil facit, nihil conatur ,
quo perfeveret in eo regno, fed atrumque facit folus Spi¬
ritus in nobis, nos fine nobis recreans, © confervans re¬
creatos, ut & Jacobus dicit, voluntarie genuit nos ver¬
bo virtutis fuæ , ut eflemus initium aliquod creature
ejus: loquitur de renovata creatura. Sed non operatur
in nobis fine nobis, wr quos in hoc recrearit & confervet,
Ht operaretur in nobis, © nos ei cooperaremur, Sic per
nos pradicat , miferetur panperibus , confolatur affrétos.
Ferom quid hne libero arbitrio tributar? Imo guid eiì
relinguitur , wifi mhil & vere nihil ? Habes oraculum

rat. Erat igitur liberum arbitrium quod per gratiam
inftauratur. Quoties autem reparatur id quod natu¬
ra vim babet agendi, non mirum fi in renafcentia &
confervatione fui nonnihil agat cum agente gratia.
Quod autem Gacobus dicit, voluntarie nos genuit vera
bo virtutis fue, non excludit in torum vim liberi ar¬
bitrii , fed excludit obligationem Dei. dei judi¬
cabant falutem hanc fuis deberi meritis} Sfacebus im¬
putat benignitati divine , qui peccatores & averfos
per Evangelii gratiam vocavit ad juftitiam. Sed qua
tandem illa funt in quibus nos cooperamur Dei gratiæ?
Opera caritatis. Hoc opinor fentit, quando dicit; Sie
per nos predicat , miferetur pauperibus. Jam primum
fatetur falfam che Carolftadii. opinionem , qui docuit
hominis voluntatem in bonis operibus nihil aliud quam
pati: Quod fi gratia per arrogantiam ac negligentiam
hominis amittitur, utique per contraria fervatur. At
in his, ut oftendimus, nonnihil agit liberum arbitriums
coque Panlas hortatur Corinthzos, ne in vacuum gra¬
tiam Dei reciperent, ac de fe gloriatur, quod in ipfo
| gratia Dei non fuerit vacua. In vacuum autem recipi¬
(unta qui defunt ipfi, gratia, vel dum averfantur obla¬
tam, vel dum male utendo repellunt. Nihil hic moror

E

F

dogmatis magnificis fane planeque tragicis verbis pha¬
Jeratum, verùm hinc nihilo verius. Hominem nihil

‘itultam Larheré cantionem , verba horrandi nihil ponunt:
Tom, IX, Aa da 4 2 Fals