OCR
1477 HYPERASPISTAE cet agente in nobis gratia peculiari, voluntatem hominis non effe otiofam , id quod negat CarolfPadius , cujus opinionem recenfet Diatriba, Quid igirur guarebatur? An, inquit, jam creari ex nibilo, aliquid nos factamus vel conemur illo generali motu omnipotenti, ut paremur ad novam creaturam Spiritus © Hic; inquit, refpondendum erat, non aho divertendam. Primum quid appellat creari ex nihilo? Prodire opinor in bunc mundum: Nif forte , juxta Platonis fententiam , Corpus malit effe domicilium animi , quam partem hominis: nam divinandum eft, quid velit hominis fermo propheticus. Novam creaturam, nifi fallor, appellat graad eam gratiam poffit homo. At quoties ad hoc re{pondit Diatribe? juxta varias opiniones, quarum nulla tamen damnata eft ab Ecclefia, & omnium oblitus exigit ut refpondeam. Opinio Scholaftica quid tribuat viribus liberi arbitrii, toties ditum eft; Quid Auguffinus, modo recenfuimus. Et hoc idem hic agimus per fimilitudines. Quod igitur diverticulum narrat nobis Lutherus? Non eft fobrius, ut paucis dicam, non vino fortaffis aut cervifia, fed philautia, & dulcedine guadam maledicendi, qua nunquam fatiatur, quantumvis fele ingurgitaverit. Audi nunc ipfius refponlum, DiATRIBES Lib. Il. 1478 Ajagere quo nafcatur ut yerum eft, ita mirum non eft fi nihil agit qui nondum eft , aut fi infans, in quo fe pulta eft vis animi, plantule in modum, citra fuam operam fervatur, preter natura fenfum nihil habens; fed falfum eft, hominem fimpliciter agere nihil ad fui Conlervationem, cum cam curam, è natura infitam, primum omnium, abfolvat ratio , priufquam contingat honefti & inlionefti diferimen. Nec eft neceffe LES fi qui ex impio fit pius, dicitur renafci, & juxta Panlum fieri nova creatura, quoniam per metaphoram dicuntur, per omnia quadret fimilitudo. Tropus enim indicat vehementem & infignem mutationem, quemadmodum vulgo quoque qui moribus fit in diverfum commutatis , ceum alium hominem fatum dicimus: ltaque nec renafcimur fine opera noftra, nec recreamur , nec confervamur : etiamfi fatemur , quod hic noftrum eft , adeo pufillum effe, ut in fupputatione fumma , totum Dei gratia fic adfcribendum : præſertim cum hoc ipſum fit divinæ beneficentiæ, quod natura noſtrum eft , aut etiam humana partum induftria Homo velit nolit nafcitur, Quis autem dicitur renafci velit nolit ? Qui nafcitur , quatenus licet vult nafci, dum fe natura vi movet & infle@ir ad exitum. At in renafcentia adeft voluntas, quæ poteſt 7 quandoquidem quod refpondeat Diatriba non haber. Sicut homo, inquit, antequam creatur, ut fit homo nihil facit ant conatur , quo fiat creatura, deinde fattu aut creatus nihil facit ant conatur, quo perfeveret creatara, fed utrumaque fit fola voluntate omniporentis virtatis & bonitatis Dei, nos fine nobis creantis & confervantis: fed non operatur in nobis fine nobis, ut quos ad hoc creavit & fervavit, ur in nobis operaretar, & nos ei cooperaremur, five hoc fiat extra reçnum ſium generali omnipotentia , five intra regnum ſuum fingulari virtute Spiritus fui. Hæc ille. Mire fibi placet hoc fophifmate generalis omnipotentix, quod tamen inter eruditos. non convenit. Deus, juxta quofdam, femel data vi gignendi & agendi caufæ fecundariæ, videlicet nature, non agit, nifi cum ex caufis fingularibus impe-| dit communem naturæ actionem. Vertm ut hac de ye non contendamus , illud falfum eft quod affumit, hominem creatum nihil agere ad fui confervationem , cum nihil prius infitum à natura fit animanti , quam confervatio fui. Quod fi verum ifte prædicat, multa follicitudine levavit matres & nutrices, medicos & pædagogos, atque ipſum adeo hominem, cui tam multa facienda fant , ut quod natum eft vitet cafus & morbos, utque à morbo liberetur. Jam ante diem perire dicuntur, qui fibi mortem confcifcunt vite tedio, IlJud ænigmatis inftar eft, non operatur in nobis fine nobis, fed ideo nos creavit & fervavit, ut in nobis operavelle aut nolle renafci. Sic Adam nihil egit cum crearetur: non enim erat qui poffet agere. At homo qui C recreator habet voluntatem , qua fe poterat prabeee grati refingenti , aut relu&tari gratia. Et jam | recreatus haber liberam voluntatem, qua poffit agno{eens datam gratiam efficere, ut magis proficiat in gratia, poft rurfus efficere, ut amitrat donum quod acceperat? Quod multis accidifle legimus, co quod ab: uterentur Dei gratia. Porro fi quis urgeat fimilitudine, nemo bis nafcitur. Hîc iterum atque iterum renafcitur homo, Nam Pas/ws iterum parturit Galatas, donec in eis formaretur Chriftus. Quanquam autem Deus fubito poteft hominem alium reddere , tamen imitans naturam paulatim fingit formatque novam SpiTitus Creaturam : quemadmodum hominis rudimentum primum nihil aliud eft , quam coagulum , mox ritu plantarum vegetatur & augefcit , accedit dein fentiendi vis, tandem inditur anima rationalis. His peraétis quantum adhuc temporis intercedit, priufquam ingrediatur, loquatur, fapiat? Ac de Spiritu renatis loquens Pazlzs dicit interiorem hominem in eis renovari de die in diem. Et Scripturæ quod interdum appellant renafcentiam & novam creaturam, alias vocant reformationem , renovationem, inflaurationem, reparationem : interdum & revivifcentiam. Ineptum vero fit has metaphoras ex omnibus urgere partibus: Non reformatur quod non eft, fed quod vitiatum eD retur, G& nos ei cooperaremur. An qui curat valetudinem, nihil operatur? Quomodo igitur fervat nos fine nobis, & operatur non fine nobis ? Verùm fi Deus) gencrali omnipotentia movens univerfa, fic operatur in homine, ut non impediat illius liberum arbitrium , id quod profitetur Larherus, ad malum duntaxat, & in rebus humilioribus, cur hoc axioma profert ad deftruendum liberum arbitrium? Pergit oraculum abfolvere. Sic deinceps, inquit, décimvs, Homo antequam renovetur in navam creaturam , regnt Spiritus, nihil facit, nihil conatur, quo paretsr ad cam renovationem & regnum. Deinde recreatus , nihil facit, nihil conatur , quo perfeveret in eo regno, fed atrumque facit folus Spiritus in nobis, nos fine nobis recreans, © confervans recreatos, ut & Jacobus dicit, voluntarie genuit nos verbo virtutis fuæ , ut eflemus initium aliquod creature ejus: loquitur de renovata creatura. Sed non operatur in nobis fine nobis, wr quos in hoc recrearit & confervet, Ht operaretur in nobis, © nos ei cooperaremur, Sic per nos pradicat , miferetur panperibus , confolatur affrétos. Ferom quid hne libero arbitrio tributar? Imo guid eiì relinguitur , wifi mhil & vere nihil ? Habes oraculum rat. Erat igitur liberum arbitrium quod per gratiam inftauratur. Quoties autem reparatur id quod natura vim babet agendi, non mirum fi in renafcentia & confervatione fui nonnihil agat cum agente gratia. Quod autem Gacobus dicit, voluntarie nos genuit vera bo virtutis fue, non excludit in torum vim liberi arbitrii , fed excludit obligationem Dei. dei judicabant falutem hanc fuis deberi meritis} Sfacebus imputat benignitati divine , qui peccatores & averfos per Evangelii gratiam vocavit ad juftitiam. Sed qua tandem illa funt in quibus nos cooperamur Dei gratiæ? Opera caritatis. Hoc opinor fentit, quando dicit; Sie per nos predicat , miferetur pauperibus. Jam primum fatetur falfam che Carolftadii. opinionem , qui docuit hominis voluntatem in bonis operibus nihil aliud quam pati: Quod fi gratia per arrogantiam ac negligentiam hominis amittitur, utique per contraria fervatur. At in his, ut oftendimus, nonnihil agit liberum arbitriums coque Panlas hortatur Corinthzos, ne in vacuum gratiam Dei reciperent, ac de fe gloriatur, quod in ipfo | gratia Dei non fuerit vacua. In vacuum autem recipi(unta qui defunt ipfi, gratia, vel dum averfantur oblatam, vel dum male utendo repellunt. Nihil hic moror E F dogmatis magnificis fane planeque tragicis verbis phaJeratum, verùm hinc nihilo verius. Hominem nihil ‘itultam Larheré cantionem , verba horrandi nihil ponunt: Tom, IX, Aa da 4 2 Fals