OCR Output

1475 DESIDER

para te gratie, fed de dono gratuito jubet gaudere. Et
plenam dicit , ne locus effe poflit vacuus libero arbi¬
trio. Dominus tecum, fine quo nihil potes facere. Et
ab Elifabeth falutatur , Benediéta inter mulieres : Ubi be¬
nedi&tio, ibi non ef liberum arbitrium. Troje q”? pri¬
mus ab oris Italiam fato profuges: Audis rerum inevita¬
bilem neceffitacem, Non profugit confilio, fed mera
neceffitate. O Melibcee Deus nobis hac oria fecit: A¬
nimadvertis , alterum ejectum agris , altero fruente
ſuis rebus. Unde? Ex merito ? Non, Sed Deus fe¬
cit, quia fc illi libuit.

In nova fert animus mutatas dicere formas

Corpora:

Audis non liberam voluntatem, fed animi raptum. Hæc
videntur , ut funt, ridicula: At multa citantur à Lørhe¬
re, longe durius detorta ad fubvertendum liberum arbi¬
trium , quam hrc detorfimus. Sed quod illi bonum at¬
que commodum cft, iple faltat fabulam & applaudit fi¬
bi, iple decertat, & addicit brabium: ipfe narrat fuas
res geſtas , & decernit triumphum. Sed hoc commento
fibi cum primis plaudit , quod Diatribam fibi” veluti
ftultam mulierculam finxerit, in quam declararet quid
poflet facetiis homo gratiis ac leporibus natus, adeo
feftivus, ut etiam blandiens fit amarulentus, adeonon
putidus , ut illic etiam fit gloriofus, ubi fefe maxime
dejicit, cum in Diatriba nihil fere fit quod non haufe¬
rim ex probatis ac vctultis Ecclefiz Doétoribus , in
quos omnes recidunt ifta plufquam fcurriles faceria ve¬
rius quam in me. Quod fi tantopere contemnebat Dia¬
triben, cur non congreflus eft cum ‘Joanne Epifcopo
Roffenfi, cujus eruditionem, ni fallor , haud contemnit,
cujufque auctoritate longe magis premitur , quam Dia¬
tribes , proefertim cum ille non contulerit, quemad¬
modum ego , nec Latheram tantum appeller pervica¬
cem, quod è me non potelt concoquere, fed legiti¬
mis preeconiis illum exornet. Ad hæc connivens ho¬
mo facetus, tot otiofis nugis lufit in Diatribam, fub
hujus nominis fuco blafphemiis petulantiffimis debac¬
chans in facros Ecclefiæ Doétores.

Tandem veluti delaffatus tranfilit plurima loca, qui¬
bus Diatriba declaravit , hominis voluntatem aliquid
agere cum auxiliante gratia. Ovid hoc, inquit , ad
me ?\mo hoc ad eas opiniones quas propofueram. Ha¬
rum una fuit, que dicebat liberum arbitrium hominis
in bono , nihil aliud quam pati ab agente gratia: nec
gratiam agere per liberum arbitrium, fed in libero ar¬
bitrio. Nam hanc ideo propofuit Diatriba, ut refelle¬
ret. Quod fi Latherws fatetur voluntatem hominis co¬
operari gratia, finat Carolftadium fuum dogma defen¬
dere. Quid autem infolentius, quam toties objicere
Diatriba , quod aberret à ftatu caufæ, cum ipfe non in¬
telligat, quos {copos propofuerim? Sed mire falfus fibi
videtur in deridenda fimilitudine de navita & agrico¬
la, de medico , de ædificatore & cuftode civitatis,
cum eas hauferim ex probatiffimis Auctoribus , quos
hic meretricia procacitate deridet. Primum, inquit,
Limilitudo diverfum opus tribuit nauta, drverfim Deo,
guafi fimilitudo debeat per omnia quadrare. Quan¬
guam hoc quod ait falfum ct. Nam in fervanda na¬
ve, fingo duos fimul operantes, Deum & nauclerum.
Verùm quoniam principale opus eft Dei, totum illi
tribuitur , diciturque fervafe navem , fine quo non
fuiffet falva. Simili modo fingo unicum opus parandi
fruges, quod totum tamen adfcribitur Deo, fine cujus
ope fruſtra laborafle agricola. Ita reftitutus egrotus,
dicit, Deus me reftituit fanitati, eo quod illius auxi¬
lium medico adfuerit. Atqui ut-fannis aliquot locum
faceret, homo natus ad maledicentiam , depravat verba
Diatribes: Ut Dens quidem fervat , inquit, navita tamen
deducit ad portum, quare nonnihil agit navita. Diatri¬
bes verba ſunt hæc: Quemadmodum navita, qui navim
in portum dedaxit è gravi tempeftate incolumem , non di¬
cir, ego (ervavi navim , fed Dem fervavit, fed tamen
#llins ars & indaffria non fuit ottofa. Quicquid faétum
eft in fervanda nave», pro uno opere ponens , in quo

ERASMI 1476

junéta fuit Dei auxiliantis gratia cum hominis adniten¬
tis induftria. Qui perduxit incolumem, fervavit , uter¬
que fervavit, uterque perduxit. ; Et fi effent diverfe
operationes in fumma operis , fimilitudo tamen valet ad
explicandum quod agitur. Commemoret igitur fi lubet,
quam, multa faciat opera nauclerus, priufquam ftatuat
navim in portu, quam multas operas fumat agricola,
priufquam agri proventum convehat in horrea. Atquè
hee tam ftolida, tam ebria, tam. infana fimilitudo eft
Origenis & Hieronymi, imo Scripture divine. Quid¬
quid enim fannarum in hanc evomit Lutherws, evome=
re poteft & in illam, Wi Dominus adificaverit domumy,
in vanum laborant , qai edsficant eam. Nifi Dominas
cuftodierit civitatem , fruftra vigilat qui cuffodit eam.
Cur hic non.clamat, aliud opus tribui Deo, aliud ho¬
mini, & excubandi opus totum tribui homini, cufto¬
diendi totum Deo? Hzxe eft Sancti Spiritus comparatio,
Gmillima illis quas adduxi, Fruftra laborat nauclerus,
ut fervet navim, nifi Dominus fervaverit, Fruftra la¬
borat agricola, nifi Dominus laborantem adjuvet, Fru¬
ftra faber adificat domum,nifi Dominus adjuvans ædi¬
ficaverit, Fruftra vigiles cuftodiunt civitatem, nifi fi¬
mul & Dominus cuttodierit. Ibi fervandæ navis opera
communicata eft Deo & nauclero, Agricolatio com~
munis eft colono & Deo. Hic ftruétura civitatis com=
munis eft Deo cum fabris, cuftodia communis eft ex¬
cubitoribus & Deo, Utrique dicuntur adificare, utri¬
que cuftodire. Qui deridet priores fimilitudines , &
has deridet. Quid enim aliud fupereft illi, qui jam fbi
permifit in omnes Ecclefiz Doétores digna atque indi¬
gna dicere? Scilicet Orizgenes homo difciplinarum rudis
nefcivit conferre fimilitudines, Ipfc folus novit confer¬
re Deum cum bono fabro malum opus fabricante mala
fecuri, bono equiti agenti equum tripedem. Euge!
tales parabolæ docent pietatem , videlicet Deum effe
malorum omnium qua fiunt auctorem. Ipfe nobis ad¬
fert fua exempla, de Panlo docente , & Paulo loquente
in fpiritu. An Paxlus cam doceret non loquebatur in
fpiritu? Et dum hujus vox afficit animos auditorum,
nonne cooperatur gratia principalis? Et hic ponit di¬
verfum opus. Cum loquitur in fpiritu, facit unum o¬
pus. Paulus appellat logui in fpirita, {onare voce tan¬
tum , Letherus fortafle accipit logat in ſpiritæ , Tapi
mente. Atqui ponere idem cum co quod docere cupis,
non eft conferre fimilitudines. Hujufmodi fophifticis
cavillis remoratur lećtorem. Sed remittit homo facilis,
ut fit idem amborum opus. Quid hoc, inguit , ad
rem? Non agimus, inquit, de cooperatione, fed de pro¬
| pria vi & operatione liberi arbitrii. Si propriam vim
accipit, que vacat gratia, demiror quid fibi velit. An
hic erat Diatribes {copus unicus , oftendere quid libe¬
‘rum arbiuium poflit ablque gratia? Erat quidem & illa
propofita opinio, qua pradicat liberum arbitrium per
opera moraliter bona, polle de congruo promereri
gratiam juftificantem. Verùm hanc Diatriba nec ad¬
modum tuetur , nec improbat , vertim in hoc magis
confert omnem dilputationem, ut oftendat voluntatem
hominis poffe prebere fe gratize pulfanti, poffe aver¬
tere , Item cooperari gratize operanti , & ab hac fe
pofle fubducere. Si vim propriam quæris, in bonum
& in malum , & propriam habes & communem. Id
cum conftanter agat Diatriba, quonam fugit ille rhe¬
| tor, qui diĉturus de palma, nihil dicit nifi de cucur¬
| bita, & orfus amphoram , abfolvit urceum? Hujufmodi

| facetiis deliciatur , qui nondum intelligit , quas opi¬
F| niones propofuerim, quafque potifimum oppugnet
Diatribe. Sed bene habet , indicat {copum, Fatetur
Deum omnipotenti Motu, quo gignit & agit omnia,
cooperari & pia Ximpia patrantibus, & hoc confitens
Deum facit auétorem malorum operum, quatenus ma¬

la funt , quemadmodum ante demonftratum eft , &
fatetur hominem immerentem damnari , æque atque
R fervari. Sed nunc » inquit, non erat his
locns. Veriffime: neque enim Diatriba illic agit de na¬
turali infuxu prime cauf&5 fed adbibitis exemplis do¬
cet

E