tie, cooperatur grati, fubducit fe gratia. Sed hæc| |quam agat fecuris in manu fabri. Diatriba fibi nuf¬
| negat adverfarius. Hoc igitur docere debuit, non af-| |quam conftat, Lutherus fibi conftat, qui de eadem re
| feverare. Haétenus præter fortiflimas afleverationes| |toties mutat dogma fuum. Initio liberum arbitrium
nihil audimus. nihil valebat nifi ad peccandum, in progreftù nihil ef
204. Hanc autem colleétionem terque quaterque putat in-| |omnino liberum arbitrium , fed Deus mera neceffitate
fanam, Gratia cooperaas auxiliater homini conanti, cr-| |operatur & boha & mala in omnibus : &in cadem af
go nonnihil agit hominis voluntas, quod negat Carolffa-| |fertionc, liberum arbitrium dominatur in rebus dun¬
dias. Nullus enim dicitur auxiliari fecuri aut ferræ| |taxat inferioribus. Hic rurfus veluti renatum liberum
quam agit. Etut hanc confequentiam exiftimat ab-| |arbitrium cooperatur gratiæ in bonis operibus, & illa
fardiimam , ita putat omnes fimilitudines , quas in| [auxiliante poteft omnia. Hæc eft illius conftantia ,
3 hoc docendum profert Diatribe, aque abfurdas effe.| |cui femper alio divertit Diatriba. Si non cf abſurdum
Ac violentus difputator argumentorum tela retorquet|C|dicere figulum opitulari luto, ut fiat olla, & fi puer
in miferam Diatriben, fic colligens, Gratia auxiliatur| |adjutus ab alio movens navim nihil agit, clamet Zø¬
homini ad opus bonum, ergo nullum eft hominis bo-| | therus hæc truncis ac lapidibus cfle dicenda, non ho¬
num opus. Non patitur idem opus dici Dei & homi-| |minibus, & eruditis perfuadeat hanc effe collectionem
nis, fed aut totum vult effe gratia, aut totum homi-| |inevitabilem; E gratia auxilians hominis imbecillita¬
nis; cum tamen ipfe fateatur hominem gratia coope-| |ti, igitur liberum arbitrium eft nomen fine re. Bella
rari in bono opere. Si Latinis adjuvat qui fert opem| |vero eft ratio quam adducit ! Ad guid, inquit, con¬
nitenti quidem, fed yiribus haud fufficientibus, quo-| |fertsr gratia? An ad hoc „ut ſuperbia liberi arbitri, per
ties in Litteris facris mentio fit adjutorii divini , to-| (fe ſatis robuſti , gratia welus fuperfino ornamento diebus
ties colligitur hominem fuis quoque viribus aliquid a-| |bacchanalibws geſtiat ac ledat Mira vero facetia. Si
gére, nifi forte Lutherus proferet nobis novam auxilii) |homo nihil habet boni, quod non accepit à Deo, fi
definitionem. Antea dixit, hoc hominem efle gratiæ,| |liberi arbitrii vires funt inefficaces , fine auxilio gratiæ,
quod lutum figulo. Quæro an unquam fando audi-| |fi hoc ipfum quod poteſt, eſt Dei donum, unde tollet
tum fit, figulum auziljari luto ? Er hîc fatetur , ho-|D | cervicem adverfus Deum? Quod fi fublato libero ar¬
minem cooperari gratiæ. An lutum cooperatur figu-| |bitrio premitur hominis arrogantia , unde tanta info¬
lo? Si-idem ac totum opus commune eft operantis &| |lentia in quibufdam, qui fingunt fe nihil tribuere li¬
cooperantis , quæ tandem ifta collectio; Ubicunque| |bero arbitrio? Er fi nullum eft liberum arbitrium, quo¬
eft auxilium gratiæ , ibi nihil eft liberum arbitrium?| |modo hic dicitur fatis robuftum ? An gratia accedens
Fatetur & iliud, Omnia opera hominis poffe effe bo-| |libero arbitrio fuperfluum erit ornamentum? Sed hu¬
na, fi fant auxiliante Dei gratia. Ad hæc, hominem jufmodi facetiis Lurherus reficit ftomachum fuum. Si:
nihil non poffe auxiliante Dei gratia. Sed ubi interim) j|querat, cur Deus voluerit liberum arbitrium gratiæ
illud dogma , juftum in omni opere quamvis bonoj |cooperari, fatis copioſe cauſas expoſuit Diatriba. Quo¬
peccare, Et omnia hominis opera effe mala, etiam ju-| {ties prædicatur auxilium gratiæ, fimul prædicatur im¬
ftificati per fidem? Si homo per liberum arbitrium| |potentia liberi arbitrii, fateor, fed non continuo ni¬
cooperatur auxilianti gratiæ, nimirum eft aliquid, &| |hil eft, quod fibi non fufficit: nec otiofum eft, quod
operatur aliquid : cadit igitur illud dogma Lerberz, | jlicet actum agit. Lutherus perpetuo fic ratiocinatur,
gui negat liberum arbitrium eflein rerum natura. Nec|E/non poteft totum, ergo nihil poteft : non agit nifi
meminit interim, quod hanc infamam argumentatio-| {cum auxilio, ergo nihil agit. Et hac eft, ut ait,con¬
nem nos docuit D. daguffinus , cujus verba funt Li-| |fequentia, quam nec inferorum porta fubvertent. O
| bro de gratia © libero arbitrio ad Valentinum Cap.iv.| |virum fortem!
il Ergo & vittoria, qua pettatum vinciter, nibil alind eff, His ita differtis, quemadmodum ante fannis & con- 205.
quam donum Dei, in ifto certamine adjuvantis liberum vitiis delaffatus tranfiliit multa teftimonia, quae cx Pan¬
il arbitrium. Mox ita claudit , Hoc ergo, fcil. liberum ar- lo potiflimum protulerat Diatriba , fic & nunc hujuf
bitrium ; gratia jevatur ; ne fine canfa voluntati ejus | modi multa tranfilit, pauca fcommata jaculans in Dia¬
| jubeatur. \dem de correptione & gratia Cap.it. Agun- tribe fimilitudines, quali cas omnes ex {e commenta
| tar enim ut agant, non ut ipfi nthil agant: & ad hoc) | fit Diatriba, ac non potius ex probatiffimis Scriptori¬
| cis oftenditar quid agere debeant, &e, Hujufmodi mul-| | bus, facrifque Voluminibus hauferit. Quanto fuper¬
| ta Auguſtinus in his libris; in quibus minimum tribuit| | cilio rific id quod citaram ex Propheta Zacharia, Con¬
libero arbitrio, atque adeo pene nihil: Tribuit tamen| | vertémini ad me, & convertar ad vos, cum ex bujuf¬
actionem boni operis , & liberum arbitrium appellar. |F | modi locis Axgafinus fateatur ftatui liberum arbitrium,
| Ubi igitur non conftat fibi Diatriba ? Cepit, inguit,| |in tantum ut periclitetur, ne is locus faciat pro Pela¬
| i de liberi arbisrii vi feribere , © feribit de vi gratie Dei.) | gio, Quibus ludibriis inceffit verba imperandi? Et ex
| An hoc profeflus fum, me de libero arbitrio (eriptu-| his congeltis Auguftinms ferio colligit liberum arbitri¬
| rum abfque mentione gratia ? Quonam pato id fa-| jum. Quam deliciatus eft. in verbis fubjunétivis, Si
| Cias, cum id ipfe Lesberss non poflit, qui fatetur li-| |quæfieris , fi volueris ? Ar ille vir tantus ex his ferio
berum arbitrium cooperari gratiæ. Ante gratiam quid} |fatetur declarari voluntatis arbitrium. Et Diatriba ea¬
ex fe pofiit liberum arbitrium declaravi » Cui plus tri- dem proferens aliquanto nervofius, ni fallor, incptits
buunt Scholaftici, quorum opinionem practer alios {a- infanit, temulenra eft: Nec tamen ignorabat Luthe¬
tis, ni fallor, propugnavit Epifcopus Rofenjs.. Ile rm, unde hæc haufifier Diatriba. Tandem preter na- 206,