OCR Output

1479 D tedas ER TIS EIRAS MI T480

Falfum eft igitur hominem nihilo plus agere in confer- | A)| demonftravit liberum arbitrium aliquid poffe meris na¬
vatione fui, quam in creatione fui. Præterca ridicule} |turæ viribus. Id quoniam Diatriba non fufcepit de¬
imaginatur Lutherws, Deum fic recreaffe per Spiritum) |fendendum , impudenter à me exigit Lntherus : illos
hominem, quemadmodum faber exftruit fibi domum| | laceflat, & inveniet qui refpondeant : Ego nihil tribui
aut officinam, in qua exerceat artem , cum Deus in libero arbitrio nifi quod fe præbet gratize pulfanti,
hoc præparet hominem, ut agat non folum in co, fed quod cooperatur gratia operanti, & quod ab utraque

per eum potius : quemadmodum Princeps adolefcen-| | {e poteft avertere : femper excipio fingularem Dei vo¬
| tem magne fpei curat diligenter erudiendum politicis | | luntatem , qui poteft cx caufis incognitis vi rapere vo¬
difciplinis, ut per eum adminiftret Rempublicam. Po-| | luntatem hominis quocunque velit. Hac eadem fa¬
| ftremo quid eft hoc quod in homine cooperatur ope- | | tetur Augu/tinus , & tamen ponit liberum arbitrium.
| ranti gratiæ? Nonne voluntas hominis? Atqui hac eft} |& illi tribuit aétionem. Idem fatetur Latherns. Ac
| quam nos dicimus liberum arbitrium. Voluntas enim | ¡ego pugno adverfùs illud dogma, cujus toties oblivi¬
voluntas non eft, fi libera non eft: Et fi quando im-| |ſcitur , quod in Wäc/euo damnatum probat , liberum
| peditar, natura tamen eff libera. At Z#theras docuit | B |arbitrium eff titalum fine re: quodque toties repetit,
| liberum arbitrium effe nomen fine re. Prabet fe gra-| (hominem vel in bonis vel in malis nihilo plus agere,

tie, cooperatur grati, fubducit fe gratia. Sed hæc| |quam agat fecuris in manu fabri. Diatriba fibi nuf¬

| negat adverfarius. Hoc igitur docere debuit, non af-| |quam conftat, Lutherus fibi conftat, qui de eadem re

| feverare. Haétenus præter fortiflimas afleverationes| |toties mutat dogma fuum. Initio liberum arbitrium

nihil audimus. nihil valebat nifi ad peccandum, in progreftù nihil ef

204. Hanc autem colleétionem terque quaterque putat in-| |omnino liberum arbitrium , fed Deus mera neceffitate

fanam, Gratia cooperaas auxiliater homini conanti, cr-| |operatur & boha & mala in omnibus : &in cadem af

go nonnihil agit hominis voluntas, quod negat Carolffa-| |fertionc, liberum arbitrium dominatur in rebus dun¬

dias. Nullus enim dicitur auxiliari fecuri aut ferræ| |taxat inferioribus. Hic rurfus veluti renatum liberum

quam agit. Etut hanc confequentiam exiftimat ab-| |arbitrium cooperatur gratiæ in bonis operibus, & illa

fardiimam , ita putat omnes fimilitudines , quas in| [auxiliante poteft omnia. Hæc eft illius conftantia ,

3 hoc docendum profert Diatribe, aque abfurdas effe.| |cui femper alio divertit Diatriba. Si non cf abſurdum

Ac violentus difputator argumentorum tela retorquet|C|dicere figulum opitulari luto, ut fiat olla, & fi puer

in miferam Diatriben, fic colligens, Gratia auxiliatur| |adjutus ab alio movens navim nihil agit, clamet Zø¬

homini ad opus bonum, ergo nullum eft hominis bo-| | therus hæc truncis ac lapidibus cfle dicenda, non ho¬

num opus. Non patitur idem opus dici Dei & homi-| |minibus, & eruditis perfuadeat hanc effe collectionem

nis, fed aut totum vult effe gratia, aut totum homi-| |inevitabilem; E gratia auxilians hominis imbecillita¬

nis; cum tamen ipfe fateatur hominem gratia coope-| |ti, igitur liberum arbitrium eft nomen fine re. Bella

rari in bono opere. Si Latinis adjuvat qui fert opem| |vero eft ratio quam adducit ! Ad guid, inquit, con¬

nitenti quidem, fed yiribus haud fufficientibus, quo-| |fertsr gratia? An ad hoc „ut ſuperbia liberi arbitri, per

ties in Litteris facris mentio fit adjutorii divini , to-| (fe ſatis robuſti , gratia welus fuperfino ornamento diebus

ties colligitur hominem fuis quoque viribus aliquid a-| |bacchanalibws geſtiat ac ledat Mira vero facetia. Si

gére, nifi forte Lutherus proferet nobis novam auxilii) |homo nihil habet boni, quod non accepit à Deo, fi

definitionem. Antea dixit, hoc hominem efle gratiæ,| |liberi arbitrii vires funt inefficaces , fine auxilio gratiæ,

quod lutum figulo. Quæro an unquam fando audi-| |fi hoc ipfum quod poteſt, eſt Dei donum, unde tollet

tum fit, figulum auziljari luto ? Er hîc fatetur , ho-|D | cervicem adverfus Deum? Quod fi fublato libero ar¬

minem cooperari gratiæ. An lutum cooperatur figu-| |bitrio premitur hominis arrogantia , unde tanta info¬

lo? Si-idem ac totum opus commune eft operantis &| |lentia in quibufdam, qui fingunt fe nihil tribuere li¬

cooperantis , quæ tandem ifta collectio; Ubicunque| |bero arbitrio? Er fi nullum eft liberum arbitrium, quo¬

eft auxilium gratiæ , ibi nihil eft liberum arbitrium?| |modo hic dicitur fatis robuftum ? An gratia accedens

Fatetur & iliud, Omnia opera hominis poffe effe bo-| |libero arbitrio fuperfluum erit ornamentum? Sed hu¬

na, fi fant auxiliante Dei gratia. Ad hæc, hominem jufmodi facetiis Lurherus reficit ftomachum fuum. Si:

nihil non poffe auxiliante Dei gratia. Sed ubi interim) j|querat, cur Deus voluerit liberum arbitrium gratiæ

illud dogma , juftum in omni opere quamvis bonoj |cooperari, fatis copioſe cauſas expoſuit Diatriba. Quo¬

peccare, Et omnia hominis opera effe mala, etiam ju-| {ties prædicatur auxilium gratiæ, fimul prædicatur im¬

ftificati per fidem? Si homo per liberum arbitrium| |potentia liberi arbitrii, fateor, fed non continuo ni¬

cooperatur auxilianti gratiæ, nimirum eft aliquid, &| |hil eft, quod fibi non fufficit: nec otiofum eft, quod

operatur aliquid : cadit igitur illud dogma Lerberz, | jlicet actum agit. Lutherus perpetuo fic ratiocinatur,

gui negat liberum arbitrium eflein rerum natura. Nec|E/non poteft totum, ergo nihil poteft : non agit nifi

meminit interim, quod hanc infamam argumentatio-| {cum auxilio, ergo nihil agit. Et hac eft, ut ait,con¬

nem nos docuit D. daguffinus , cujus verba funt Li-| |fequentia, quam nec inferorum porta fubvertent. O

| bro de gratia © libero arbitrio ad Valentinum Cap.iv.| |virum fortem!

il Ergo & vittoria, qua pettatum vinciter, nibil alind eff, His ita differtis, quemadmodum ante fannis & con- 205.

quam donum Dei, in ifto certamine adjuvantis liberum vitiis delaffatus tranfiliit multa teftimonia, quae cx Pan¬

il arbitrium. Mox ita claudit , Hoc ergo, fcil. liberum ar- lo potiflimum protulerat Diatriba , fic & nunc hujuf

bitrium ; gratia jevatur ; ne fine canfa voluntati ejus | modi multa tranfilit, pauca fcommata jaculans in Dia¬

| jubeatur. \dem de correptione & gratia Cap.it. Agun- tribe fimilitudines, quali cas omnes ex {e commenta

| tar enim ut agant, non ut ipfi nthil agant: & ad hoc) | fit Diatriba, ac non potius ex probatiffimis Scriptori¬

| cis oftenditar quid agere debeant, &e, Hujufmodi mul-| | bus, facrifque Voluminibus hauferit. Quanto fuper¬

| ta Auguſtinus in his libris; in quibus minimum tribuit| | cilio rific id quod citaram ex Propheta Zacharia, Con¬

libero arbitrio, atque adeo pene nihil: Tribuit tamen| | vertémini ad me, & convertar ad vos, cum ex bujuf¬

actionem boni operis , & liberum arbitrium appellar. |F | modi locis Axgafinus fateatur ftatui liberum arbitrium,

| Ubi igitur non conftat fibi Diatriba ? Cepit, inguit,| |in tantum ut periclitetur, ne is locus faciat pro Pela¬

| i de liberi arbisrii vi feribere , © feribit de vi gratie Dei.) | gio, Quibus ludibriis inceffit verba imperandi? Et ex

| An hoc profeflus fum, me de libero arbitrio (eriptu-| his congeltis Auguftinms ferio colligit liberum arbitri¬

| rum abfque mentione gratia ? Quonam pato id fa-| jum. Quam deliciatus eft. in verbis fubjunétivis, Si

| Cias, cum id ipfe Lesberss non poflit, qui fatetur li-| |quæfieris , fi volueris ? Ar ille vir tantus ex his ferio

berum arbitrium cooperari gratiæ. Ante gratiam quid} |fatetur declarari voluntatis arbitrium. Et Diatriba ea¬

ex fe pofiit liberum arbitrium declaravi » Cui plus tri- dem proferens aliquanto nervofius, ni fallor, incptits

buunt Scholaftici, quorum opinionem practer alios {a- infanit, temulenra eft: Nec tamen ignorabat Luthe¬
tis, ni fallor, propugnavit Epifcopus Rofenjs.. Ile rm, unde hæc haufifier Diatriba. Tandem preter na- 206,

turam