1473
Chrifti Spiritus? Tecum igitur ipfe pugnas. Opinor |
cnim intelligere te, quid {onat per fe, hoc eft, folita¬
genus per fe nihil efe, niſi acceſſerit vita genere digna:
& corpas per fè nihil efe, nifi adfit anima. Non hic
excutio , quod argutia cayillandi plantatorem mutat
in miniſterium Euangelicum. Ipfe Chriftms fuit mi¬
nifter Euangelii , & miniftratio Spiritus eft ipfa vis
Euangelii per Chriftum exhibita primum, mox per A¬
poftolos, quorum opera nihil eft, fi conferatur ad
Deum operantem in illis. Quod fi qui preftat hic o¬
peram, eft aliquid magni, cur Pasty dicit efe nihil?
Hic Lutherus adfert € contemtiflimis Scholz prover¬
biis, Sermonem intelligendum fecundam materiam fub¬
jeîtam, quod à Diatriba ſæpe negar fieri. Audiamus
igitur oraculum Lutheri: dd incrementam , inquit ,
dandum, plantator & rigator nihil eft, fed ad plantan¬
dum & rigandum nonnihil eff, cum fit opus ſummum in
Ecclefia Dei docere & exhortari. Quid novi dixit no¬
{ter Sophifta ? Qui plantat & rigat, præbet operam
docendi & exhortandi, & hac funétione præftat ho¬
neftum munus, fatemur: Sed hoc,quod eft hujus rei
caput, præftare non poflunt, & ideo perfe nihil agunt,
quia fruftra laborant, nifi Deus det incrementum. An
non toto hoc volumine fic argumentatus eft Lutherus,
Liberum arbitrium nihil poteft abfque gratia , ergo
nihil eft. Et voluntas hominis per fe res eft ineffi¬
cax, ergo nihil eft. Addit afleverationem, Hoc veli
Paulus , boc & verba fatis aperte tradunt , Hoc efè fi¬
graculum Spiritus. Verùm hic rurfus donat, ut valeat
ineptum exemplum homo commodus & facilis, nihi¬
lo minus exemplum pro ipfo facit. Nam hoc ipfum
agimus, quod liberum arbitrium fit nihil, id eft, in¬
utile per fele, ut tu exponis, coram Deo, non ignari
quod voluntas fit aliquid & non merum nihil. Difpe¬
ream ni Zztherm hæc fcriplit à coena, nifi quod hic ob¬
iter aperit aliam rimam, de genere effendi coram Deo.
Atqui poftcaquam femel profeffus eft omnium rerum
& fummarum & infimarum neceffitatem, eoque libe¬
rum arbitrium nihil effe in rerum natura, fed tantum
inanem titulum, fruftra nobis hic diftinguit Empufa,
effe naturale, & effe coram Deo, ficut diftinxit do¬
minium in rebus inferioribus & fuperioribus. Si ex ani¬
mo probat dogma Wiclevi , fibi conftet oportet iù o¬
mnibus, ne cogar ipfi toties oftendere ftatum , cujus
non fubinde fed perpetuo oblivifcitur. Sed age, fir
liberum arbitrium per fe nihil, quid hoc ad probabi¬
lem opinionem? Nonne hoc in calce Diatribes fateor
juxta probabilem opinionem, que plurimum tribuit
gratia? Sic& homo totus, imo mundus univerfus per
fe nihil ef, cui fi fe fubduceret vis Numinis omnia
fervantis, collaberetur. i i
Exagitat exemplum quod adduxeram ex Paulo, S
caritatem non babeam , nibil fam , admirans in quem
ufum hoc adduxerim. Dicam paucis: Ur oftenderem
hominem inutilem dici wihi, ficut urhil agere dicitur,
qui nihil efficit. Atque hic ingenue fatetur liberum ar¬
bitriam valere agereque in rebus vulgaribus, five natu¬
ralibus, edendo, bibendo, & fimilibus. Item valere
ad peccandum , cum toties affirmaverit omnium rerum
abfolutam effe neceffitatem , liberum arbitrium titulum
eſſe fne re, tum ad bona, tumad mala. Sic conftat fibi
Lutherus, qui negat me ufquam mihi cont arie
quidem loco. Quî fic? Quia non omni a ic
commentaturum duplex elle, nature & gratia. Nec
interim intelligit, quid dixerim de fru&tu Euangelico.
Aft aliquem firuétum faciunt etiam 1 squi infincere o
cent Euangelium, cum interim non fint in vite. Quid
autem novi docet nos Latherm , fi monftret gratiam Dei
à Deo proficifci? Itis erat refpondendum , qui al
rant hominem abfque peculian grata pofle per opera
moraliter bona, pervenire ad gratiam Joltiticantem:
Hane opinionem inter cateras propofui, nec us
improbavi. Aut quid adfert novi, fi docet opus, quo
non eft profectum ex gratia, vacate gratia? Nihil enim
aliud. docet iftis verborum turbis. Quod natura eft ,
inguit y nihil eft in genere efendi, de quo nos agimus.
Sed ubi dormit interim abfoluta neceflitas? Ac rurfum ¬
exigit exemplum, quo doceam nzhil accipi pro modi¬
co. Hoc ipfe doceat qui fingit, Ego quod pofui docui,
nihil dici, que per fe nihil efficiunt. Iraque nihil age¬
re dicitur , qui fruftra fidit fuis viribus, contemnens
Dei gratiam. Et quia non docui, xzhil accipi pro mo¬
dico, quod haĉtenus ne fomniavi quidem, pronuntiat
me nihil intelligere aut curare , quid fit Cbrifæ aut gra¬
tia, aut quomodo aliud fit gratia quam natura. Quod
gatiffimo hoe difcrimen in fuis Scholis definiverunt.
Quid faciemus huic rabulæ , quem nihil pudet in quem¬
vis dicere? An non fatis aperte Diatriba diftinxit na¬
turalem influxum omnibus communem , à gratia, &
an non gratiarum effectus difcreyit? Et hic nefeit quid
fignificat Chriffas. Nec hoc videt cxca Diatriba ,
quod omnia hæc exempla faciunt pro ipfo. Quo pa¬
€to ? Hoc enim facit evincere verbum /oannis Baptilte,
quod homo nihil poteft accipere, nifi donatum fuerit
ci è cœlo, ut liberum arbitrium nihil fit. Audis mira¬
bile enthymema. Quod accipitur fatetur efle gratiam
juftificantem. Neque enim videtur agnofcere gratiam
præparantem. Demus igitur gratiam immitti cuipiam
€ cœlo , quid prohibet , quo minus voluntas amplećtens
gratiam fimul agat cum illa ? Er fi poteft homo ſua
culpa Dei gratiam amittere, nonne fequitur effe libe¬
rum arbitrium, & quod gratia cooperatur, & a gra¬
tia femet avertit? Ac rebus adeo mifere geftis, tamen
iple fibi canit encomium. Sic, inguit, vincitur mens
Achilles, cum ci per Diatriben arma porriguntur, quo
ipfa nuda & imbellis convincatur. Sic uno verbo Scri¬
pturæ folvuntur , quibus urget ZLatherus pervicax ille
affertor. En ftomachum generofi ducis , non poteft
concoquere quod alicubi tribuerim ipfi pervicaciam!
Aliis aliis elogiis ornaris, ô bone, ab iis qui melius no¬
runt rebus fua dare vocabula. Magnifica ſane victoria;
cum interpreteris voces tuo arbitrio, cum etiam affingas
quodlibet tuo commodo, cum rejicias omnium Ortho¬
doxorum, Scholarum & Conciliorum judicata, cum
tecum ipfe pugnans nune arripis hanc fententiam ,
nunc illam, cum ex animi tui fententia doceas Scri¬
pturam loqui, quod tibi conducit , crebro torquens
cam infigni impudentia , triumphum agis Žehiles. Ni¬
hilo deteriore fronte docere poteras nullum effe libe¬
rom arbitrium ex Precatione Dominica, ex falutatione
Angelica, & fi libet , ex Eclopis Vérgrlii , aut trans¬
formationibus Ovidii. Parer nofter: audis? Filii fontin
poteftate patris , non contra. Nullumeftigitur liberum
arbitrium. Qui es in celis: Aufculta, Coeleftia agunt
in inferiora, non contra. Noftra igitur voluntas ni¬
hil agit, fedtantum patitur. Sanlificetur nomen tunm:
Quid apertius? Si liberum arbitrium effet aliquid, tum
gloria chet hominum , non Dei. Adveniat regnum
taum: Sol meridianus non eft lucidior. Nos non ve¬
himus ad regnum gratiæ per opera moraliter bona,
fed regnum venit ad nos. Fiar voluntas tfa ficat in
celo & in terra è Partem hanc jam ipfe ferio citavit.
Panem noffrum quotidianum da nobis hodie : Audin’ ?
Semper egemus nihil babentes in nobis boni, fed quo¬
tidie gratiæ imploramus opem. Ubi igitur liberum ar¬
bitrium? Et dizzitte nobis debita nofira: Habes ad quid
valeat liberum arbitrium, nimirumad peccandum. Et
ne nos inducas in tentationem: Quid queris? Deus &
bona & mala operatur in nobis. Nullus igitur arbitrio
locus. Sed libera nos a malo: Hinc liquet liberum arbi¬
trium nibil aliud quam peccare. Nam hæc dicuntur à
juftificatis, qui tamen crant damnandi propter omnia
bona mala opera, nifi Dei mifericordia liberarentur.
Hee funt nuda rerum capita, quibus fi accederent af
feverationés, confiéta voces; locupletationes, profa¬
popeeia; fanne; convitia, nonne res eflet plane pal¬
maria? Ave gratia plena: Ubi eftis. Pelagiani? Non
auditis? Angelus deferens gratiam dicit; ave, non dicit
Tom, IX Aa aaa para