Deus, id eff, imperfettus eff Dens. Iple fecit nos, &
non ipfi nos, #4 ef, modicum fecimus nos. An nonifta
Junt otiofe ludibundi, fed mali fpiritus? Quanquam,
ut dixi, modicum & imperfettum ,non habet mea Dia¬
triba, tantum dixit vulgato more loquendi, eum ni¬
hil facere, qui non efficit quod deftinatum eft: veluti
legatus qui petit inducias, fi non impetrat nihil egiffe
dicitar, & tamen omnia fecit ut impetraret. Roditac
rider & illud, guod modeftiæ caufa fic propono refpon¬
Gionem: Afea fententia, potest ad hoc non uno modo re¬
fponderi. Probandum ,inquit , erat fie debere accipi. Non
mirum fi Zerbero difplicer modeftus fermo, qui affe¬
verat omnia. Cxterum an ideo minus verum eft quod
adfertur, {1 modeftis verbis adfertar ? Et ideo verum
eft quicquid dicit Lutherus , quoniam tam arrogantes
habet afleverationes , nihil. deferens aliorum judicio,
nec poft ipſum {urgenti Prophetæ loquendi faciens lo¬
cum ?.Ad hæc multum fibi falfus videtur, irrifione
commode interpretationis, cum hoc in ipfum dixerit
Diatriba, qui non ſolum commode, fed irmpudentiffi¬
me quidvis detorquet ad fuz cauſæ viétoriam. Nam
ipfe fi quid in Litteris facris non affequor , foleo Vete¬
rum fententias ampleéti, quod Leathers clamat effe fa¬
crilegum , cum ipfe in pugna non folum Gregorium
Magna cum auctoritate citet , verum etiam ex Poeta¬
rum teftimonio probet rerum omnium neceffitatem ,
berum arbitrium. Vociferatur fi quando refero Hiero¬
nymi commentum, & fibi ignofcit cum ex fabulofis
auctoribus probat quod afferit ,veluti fi ex Virgil ver¬
fu, O Meliboee Deus nobis hac oria fecit, probet o¬
muia neceflario evenire. Repetit illud ex acervo men¬
daciorum, quem indicavi paulo ante, me certitudi¬
nem Scriptura fufque deque facere, cum ipfe interim
confpuens Orthodoxorum interpretationes , irridens
Scholarum opiniones, Ecclefiæ placita, Conciliorum
decreta, quamvis veterum, pili non faciens, fed fibi
uni vindicans auctoritatem interpretandi, ftabiliat con¬
{cientias hominum. Res ipfa nimirum indicat, quo¬
vis Sectis fuppululantibus, plerifque morralium nuran¬
tibus undique quid cui credant. Ita videlicet habebi¬
mus Scripturam certam, fi, quicquid attulerit nobis
Lutherus ,ampietamur pro oraculo, nihil offenfi, quod
toties ipfe fibi non conftat. Alias vult Scripturam adeo
dilucidam effe, ut ad intelligentiam non alia re fit o¬
pus, quam Grammatica & ſenſu communi. Alias cla¬
mat omnes retro Doctores una cum Ecclefia cæcutiffe.
Sciebant Grammaticam, non carebant fenfu commu¬
ni, quid obftitit? Quid nifi Spiritus Satanæ, qui non
audet tentare Latherum!? Crede mihi, alia eft Spiritus
Sancti lingua quam hic haber. Si corvus rauca craf¬
fague voce diceret fe efle luſciniam, quis illi crederet?
Er alicubi negat me, fi roget, quid fit Spiritus, quid
fit miraculum, ne fyllabam quidem habiturum quam
refpondeam, cum hie verba fint in Litteris facris, &
arbitror me nec Grammatices , nec fenfus communis
expertem effe. Sed nimis immoror hifce quifquiliis,
præſertim cum Orbis jam nimium norit hominis inge¬
tum fatis refponfum eft. Reliqua que Latherus hic ma¬
gna vehementia differit, nihilad rem faciunt, cum mea
fententia loquatur de Euangelio propagando, hic agat
de gratia per liberum arbitrium paranda : Deinde 7o¬
dicum & wwaperfettum, ipfius verba funt,non mea. Ad
hæc conftat etiam infinceros Doctores aliquoufque pro¬
fuiffe Euangelio, licet fibi non profuerint. Dominus
autem hic loquitur iis quijam erant in vite, quoshor¬
tatur ut maneant, fadam fubnorans , qui paulo ante
hunc fermonem accepta buccella exierat. Idem mini¬
tatur omnibus eventurum nifi in vite manferint. Idem
arbitror & ad hæreticos pertinere, qui fe fubducunt à
Corpore Chrifti, quod eft Ecclefia. Ar Lutherm in af¬
fertione locam hunc in hoc adducit, ut probet liberum
arbitrium non parare gratiam per opera moraliter bo¬
Diatriba, nec probans , nec improbans. lllud igitur
indicabit Diatriba, locum: Joannis à Luthero non apte
citatum, cum Chriſi loquatur iis qui erant in vite,
excepto fuda , quod ipfum tamen latebat difcipulos, &
Luthers accommodat ad hominem gui cupiat inferiin
vitem per gratiam. Quicquid igitur hic convitiorum
jaGtatur , abfque fcopo jactatur , videlicet de regno
Chriffi, de regno Satana, quod ubique fupra modum
exapgerat, non diftinguens inter foli peccato originis
obnoxios , & fuis etiam fceleribus contaminatos, nec
inter fimpliciter per infirmitatem peccantes, & inter
induratos malitia. Quod addit me liberum arbitrium fic
in medio ponere, quafi nec Deus adft, nec Diabolus,
ut verbo refpondeam , manifeftum eft mendacium, &
hicagebam deiis quifunt in regno gratia. Quoniam
autem polliceor illic refponfionem variam, {i hac mi¬
nus. fatisfacicbat, licebat aliam amplećti, coque dixi,
mea quidem fententia. At Lutherus qui aberrat à {copo,,
tamen fic tumultuatur circa hance, ac fi folam afleve¬
raflem.
Verùm donemus hac verba pertinere ad cos qui
funt fub regno Satanzz, Sine me nihil poteftis facere,
ponamus mihi tuendam fententiam Scori, quam non
fufcepi tuendam, non excluditur his Euangeliftæ ver¬
bis liberum arbitrium. Non enim fequitur , liberum ar¬
bitrium nihil poteſt abfque Chrifto, igitur nihil poteſt.
Nam Chriftum hic accipio Chrifi gratiam , & hoc
ipfum, quod poteft homo nature influxu, Chr// gratia
eft, fine qua nec vivimus nec fumus. Fingamus rur¬
fus hunc fermonem pertinere ad pios, fine me nihil po¬
teftis facere , nihil adverfus liberum arbitrium facit,
quod principalis gratiæ auxilio facit, quicquid facit,
& tanto magis aliquid agit, quia fine gratia nihil agit.
Tandem fcurrante Lurbero, etiam Diatriba vertiturin
nihil. algo, inquit Diatriba, nihi! agere dicitar, qui
non affequitur id quod expetit, © tamen frequenter ali¬
quoufgue promovet gui conatur. Relpondet Lutherm:
Nunquam audivi valgo fic dict, tu ita fingis pro liber=
tate tua., Sic refpondent qui nihil relinquunt incertum.
Quomodo Saxones vulgo loquantur nefcio, Latine lo¬
quentes apud nos fic loquuntur, ut cum redeunt ora¬
tores ab irita legatione, dicant eos nihil egufe: & qui
rogantur, quod decreverunt non concedere, folent di¬
cere, Define rogare, nihil egeris. Id fupra docuimus ef¬
ſe verum per auctores , qui fi parum illi graves ſunt,
vel Philippum fuum conſular : Fatebitur, ni fallor, ef
fe verum quod dixi. Quis dixit conatum efle nihil?
Nam hoc objicit Lutheras s qui nihil interpretatur Mi=
dicum, non Diatribe. Non enim illa exponit, quid
fit zib, ſed quo tropo dicatur nihil agere , qui non
efficit quod vult. Tropus autem non effet, fi de otio¬
fo diceretur, nihil agit. Quam multa hîc delirat Lø¬
therm, fine mente fundens verba! Verùm donat vale¬
re quod adfero, tamen id, inquit, facit adverfus libe¬
rum arbitrium , quod multa agat, que coram Deo nihil
funt. Rurfus multa agit liberum arbitrium, cum in af¬
fertione pronuntiarit , liberum arbitrium nihil eſſe in
rerum. natura. Qaid profacrir, inguit, tlli conatus, fi
non affequitur quod experir? Ohe! Juxta quofdam tan¬
tum prodeft , ut fuo conatu perveniatad gratiam : Jux¬
ta alios ut fi fuum conatum accommodet gratiæ præ¬
| paranti, perveniat ad gratiam juftificantem : Et f fit
fub regno gratiæ, ut perfeveret ac proficiat ad uberio=
rem gratiam. Sin fe avertat, perdat etiam hoc quod
donatum eft. Quin & illud Pal infeliciter adduxit
| Diatribe, Neque gui plantat, neque que rigat, eff aliquid.
Quis enim unquam citavit feliciter Scripturam adver¬
fs Lutherum? Quod minimi momenti elt, ac per fe
inutile, Diatribe nzhi/ appellat. Hic Lutherus: Onid?
Ta Diatriba minifferinm verbi per fe inutile & minimi
momenti effe diltitas, quod tantis laudibus Paulus cum
abique, tum maxime 2.Cor.ut. vehit, ubi miniffrazio
nem vita & gloria appellar?Imo tu, Lethere , doces nos
vocem Euangelifte effe alicujus momenti, fi defit