1453
temtu gratiæ pulfantis , quam per liberum arbitrium
poterant amplecti, refipifcentes ad pieratem. Er ho¬
mines Lutherzs pronuntiat immerito damnatos, quem¬
admodum & Judxos. Hîc , ne rurfus clamet Diatri¬
bam fomniare , ex Chry/eltomo paucula verba {ub{eri¬
bam, quibus ita Deum facit loquentem : Sed quia etiam
cos qui incurabiliter peccaverunt fervari volo nallumque
perire, idcirco vobis indulgeo tempus centum viginti an¬
norum, nt fi volueritis © peccata ablueritis, refipiſcen¬
dogue & ad meliora vos convertendo virtuti ffudueritis,
ponas & pericula effugratis. Hactenus Chryfofkomm , in
quo Lutherws ftatim ridebit verba {ubjunctivi modi, fat
ſcio, ſed eam legem Chryfoffomus non didicerat. Nec
in hoc profero Chryfoflomi teftimonium, uc Lutherum
redarguam, qui jam {uo quodam jure juber omnes effe
anathema, qui fecus exponunt quam iple Scripturas.
Sed mire urget nos Voce carnis, carnem exponens im¬
pios, © funt, inquit, nihil aliud, totigue ſunt caro.
Has hyperbolas fi recipimus , cx homine faciet Diabo¬
lum. Atqui ubi homines dicuntur c470, nulla vitiorum
mentio fit, nifi duétis uxoribus. Sic enim habet locus,
Cumgue capiffent homines multiplicari uper terram, G
filias procreaffent, videntes filii Dei filias hominum , quod
effent pulcra, acceperunt fibi øxoresex omnibus qaas ele¬
gerant. Dixitgue Dens, Non permanebit Spiritus mens
an homine in aternum, quia caro eft. Lutheras , qui to¬
ties clamat, in Scripturis nihil obf{curum efle, velhoc
caput nobis explanet, qui fint Alii Dei, quæ filiæ ho¬
minum, qui Gigantes ex filiis Dei, ac filiabus homi¬
num prognati. Vertm his omiffis, hic nihil aliud in¬
telligi potet, quam quod vel indulferint libidini duétis
uxoribus, ut interpretatur Chryfoftomas , vel promifcue
duxerint uxores, nulla ratione propinquitatis habita,
vel quod alienas fponfas con{tuprarint, quam ultimam
opinionem folus, quod equidern fciam, Lyranus attin¬
git. Certe Luthero aućtorc, pium eft uxorem ducere,
& juxta Theologos orthodoxos , condonabile pecca¬
tum cft, in matrimonio nonnihil dare voluptati, nec
crimen eft, uxorem libidinis non prolis gratia cogno¬
fcere. Ubi cftigitur , quam Lutherus exaggerat, impic¬
tas, quia caro funt? Præcelit caufa, Cur cos vocaret
carnem. Carnem vocat quia carnis affectibus indulge¬
bant, hoc eft, voluptati potius quam rebus æternis.
Verùm hic affe&us progreflu temporis poftea profece¬
rat ad majorem malitiam, coque fequitur , Corrupra
off terra coram Domino, & repleta eft iniquitate, Nec ta¬
men ulla fit impietatis mentio, quod immolarint Dæ¬
moniis, aut blafphemias ejaculati fint in Deum, libi¬
dinis & voluptatum lues erat. Cur igitur fic incande¬
fcit Deus? Dicam, quia totus hic Scripturæ fermo,
per tropologiam, affeGus ac verba hominum tribuit
Deo, non quod vere adfint, fed ut homines crafli fa¬
cilius agnofcerent cognata. Inducitur itaque Deus tan¬
quam novus Rex aut paterfamilias, qui nondum affue¬
tus vitiis fuorum, ob leviora etiam deliéta graviflime
commovetur ac punit. Cæterum ubi comperit alteru¬
trum cfe ferendum, ut aut nullam habeat familiam ,
aut ferat illorum defectus, fit mitior, & aut ignofcit
commiflis, aut certe mitius punit. Sic ante diluvium
ait, Ego difperdam eos cum terra. Poft diluvium autem
quanto mitius loquitur! Nequaquam ultra maledicam
terra propter homines: quoque fint æquioribus animis,
ponit Irim foederis fignum, in nubibus. Hæc tropo¬
logia quid fibi velit, non eft hujus loci differere. Cum
igitur Deus loquitur, caro fant, levius quiddam fonat
quam interpretatur Lutherus, nimirum infirmos & ad
vitia proclives, ac rebus corporalibus magis quam fpi¬
ritualibus deditos, perinde quafi dixiflet, homines funt.
At ille novus paterfamilias exigebat ut Dii effent , fape¬
rentque primam originem. Sic ulus carnis vocabulo
Paulus {eribens Corinthiis, ut obiter refellam , quod
Dutberus fortiter aleverat, illic Corinthios ob impicta¬
cum codem in loco, caudem ob
tem dici carnales , C l l
arvulos in Chrifto, ac mox homi¬
1454
nis vocabulum fonat impietatem , fed imperfectum
quiddam. Verba Panli fic habent, Noan porai vobis lo¬
gai quaſi ſpiritualibys , fed quafi carnalibus, tanguane
dum enim poseratis, fed ne nunc quidem poteftis, Ad¬
bac enim carnales effis. Cum enim fit inter vos xelus
& contentio, nonne carnales eftis, © fecundum hominens
ambulatis® Cam enim quidam dicat, Ego fam Panli,
alius autem, ego Apolo, nonne homines eftis ? Talis con¬
tentio erat & inter Apoftolos, adhuc rudes & carna¬
les, qui tamen non erant impii. Carebant enim mali¬
tia, nec alienabat illos à Chrifto. Sic idem Panias ad
Romanos yi. dum non exigit id quod perfeétum eft:
Humanum , inquit, dico propter infirmitatens carnis ve=
fira. Sicnt enim exhibuiftis membra veftra, &c. Erali¬
quando negat fe fecandum hominem loqui, cum abne¬
gat affectus humanos. Verum his nihilagitur, Luthe¬
ras confeftim ex homine faciet Satanam, quemadmo¬
dum & antea in difputando, nullum inter eos fecit dif¬
crimen, cum in homine fint veluti duce natura, cor¬
poris terreni, & animi coeleftis. Volentibus fefe ad
coelum erigere non deeft gratia, adverfus cam partem
que vergit ad terrena. Nihil autem hic detrahitur,
neque voluntatis divine libertati , neque gloria gra¬
tie. Hoc voluit divina providentia, ut in homine re¬
fideret, quod fe praberer pulfanti gratia, & ita hîc
quoque fir illius yoluntas, & hoc iplum quod homo
poteft natures viribus, Dei donum eft, quod toties à
Diatriba repetitum conftanter negligit Letherus. Po¬
ftremo donemus affectum humanum five carnalem,
non ſapere ca que funt fpiritus, qui {crutatur etiam
profunda Dei, funt tamen elementa, funt gradus ad
ſpiritus perfeétionem provehentes. Nafcitur homo de¬
nuo, fed hic partus non femper eft fubitus, & habet
füam infantiam, pueritiam, adolefcentiam , ac matu¬
ram ætatem, gratia Dei humanam imbecillitatem fen¬
fim ad meliora provehente. Proinde ut donemus hoc
guod dictum eft de corrupto Noe feculo, ad omnes per¬
tinere, quod nec verifimile ef, nec verum efle cre¬
do, tamen hace fententia non excludit liberum arbi¬
triuno; quando Phar4oni quoque divus Augaftinas adfcri¬
bit liberum arbitrium, cujus hoc minor erat in co vis»
quo magis erar fceleribus induratus : & tamen hoc ipfum
quantulumçunque fi non avertiflet à Deo provocante
ad poenitertiam, falvus effet. Er fi cui fefe fubducit
gratia, ob pracedentia merita facit.
Tuetur locum ex Gen. vni. Senfus © cogitatio cor¬
dis humani prona funt ad malum ab adoleftentia fua.
Et vi. Cunéta cogitatio cordis intenta eft ad malum omnt
tempore. Miratur hic Diatribam ita loqui: Prockostas
ad malum , que efè in plerifque hominibus , non adimit in
totum libertatem arbitrii, quafi non fit in omnibus. In
matre Chrifti non arbitror fuifle, quemadmodum nec
in Chrifto, & fortaffe plures funt nobis ignoti, qui¬
bus hoc munus indulfit gratia divina. At Deus in ge¬
nere loquitur. Efto, At fermo generalis non obitat
prærogativis paucorum. Quod autem Hebraifmum no¬
bis citat, qui nec cum Græcis, nec cum interpreta¬
tione Æeronÿmt confentit, necab ullo probatorumin¬
terpretum annotatur, refpondere pollum, aut Zathe¬
rum non intelligere vim Hebræi fermonis, aut codi¬
cem habere corruptum. Sed ex abundanti donemus,
totum cffe malum quod homo ex fe cogitat, habet ta~
men indolem Spiritui habilem, qui nulli deeft nifi vo~
lenti. Quin ifti Hebraifmo reclamat fenfus communis.
Quæ virtutum femina videmus fuifle in Ethnicis, imo
quam eximias virtutes præftiterunt fine Chrifto? Non
igitur totum malum eft quicquid cogitat homo, nifi
malum dixeris quicquid non juftificat perfecte. dagu¬
finus fcribit Romanss ob quadam pie fanéteque gefta
donatam imperii gloriam. Nemo malum coronat fa¬
nus. Male habet Lutherum, quod Diatriba non tan¬
tum exaggerat pronitatem ad malum, quantum ipfi
commodum eft. Fateor in quibufdam ingeniis bene na¬
tis ac bene educatis minimum efle pronitatis, Maxi¬
ma