1443 DE SEN DYER]
Verùm his in rebus non pono liberum arbitrium. Quan¬
quam multa mala nobis noftra incogitantia obveniunt.
Sed de his nunc non agimus , de negotio falutis agi¬
mus, in quo tamen illius fententia nihil aliud fumus
Deo, quam lutum figulo, fi Deus velit. Verùm fecus
illi vifum eft, voluit in hac ratione locum efle libero ar¬
bitrio , vel ad perfeverantiam pietatis , vel ad impietatis
imputationem. Odiofetamenobmurmurantibus refpon¬
deret Rex. Quid à me velut ex æquo contendentes
exigitis rationem , cur hos honorem, illos abjiciam ?
Rex ſum, meum eft ftatuere,, veftrum parere. Hæc
bonus etiam Rex pro tempore refponderet tumultuanti
populo, non idem di&urus reverenter percunétantibus.
Nec ex hac voce Regis fequitur illum in honorando ac
rejiciendo, in fervando ac perdendo, nihil aliud fequi
quam quia fic libuit. Dei voluntas caufas haber & juſtas
& equas. Verum ne Lutherus clamet me prophetiam
ex meo cerebro confingere, non proferam Origenem y
aut Hieronymum , quos contemnit, fed Chryfoftomum.
Interim rogandus eft mihi le&or, ut hanc difputationis
morulam æquo ferat animo. Græca Chryfoffomi Latine
reddam bona fide: Nunguid, inquit, dicit figmentum
‘ei qui ipfum finxit , cur me feciffi fc? An non habet
poteftatem figulus ex cadem mafa facere , alind quidem
vas in honorem , alind vero in ignominiam? Hic , non
‘ut tokat liberam arbitrium ifta logsitur , fed oftendit
guoulgue oporteat obtemperare Deo. Non enim conve¬
nit 4 Deo canfas expofcere , nec hic altter affettum effe
quam luteum. Non enim folum non oportet contradicere |
nut quaerere , verum ne bifcere quidem omnino , neque
confiderare , fed fimilem eſſe illi rei inanimate, quae fe¬
guitur mannm figuli, qua-fiettitur & circumagitur ,
quod, ut cuperam dicere,in hoc foluns oportet accipere fi¬
militudinem , ne quid contradicamus Deo » fed iplus cona
cedamus incomprehenfibili providentia. Siquidem oportet
| exempla majora effe bis ad qua adhibentur. Ste enim man
\gis mouent auditorem. Nam nifi majus faerit exempla,
ac vehementer excellat , nequaguam co pervenire poterit,
quo oportet, neque contradicentene pudefacere. Importw¬
nam igitur illorum contentionem hoc patto redegit ad fi~
lentinm, decente adbibita byperbole. Deinde vero fubjicit
folutionem. Hactenus Chryfoffomi verba recenfuimus,
que quantum ad Lesheri dogma valitura fiut nefcio,
vel {cio potius , È hoc certe valebunt , ne vociferari
poffit me pro capitis mei fomniis torquere Scripturam.
Supereft ut Lxtherus eludat argumentationem Dia¬
tribes, fed ut eadem opera rideat facros Ecclefiæ Do¬
Gores. Duo, inquit, abfurda opponit , alterum ex
Scripturis, alterum ex vatione colligit, E Scripturis fic
colligit: Paulus 2. Timoth: 11. feribit in magna domo
vaſa eſſe aurea, argentea, lignea, fiétilia, quadam in
honorem , quadam in contumeliam. Ert adjungit , Ss
quis fe emundaverit ab aliis, erit vas in honorem, &c.
Tum fic argutatur Diatribe. Quid ftultins ; quam fi
quis dicat matale Samie, fi te expurgaris, erts vas ho¬
norificum? verèm hoc vette dicitur tefte rationali, que
monita poteft fe accommodare ad volantatem Domini. Ex
his vult fimilitudinem non per omnia quadrare. Haste¬
nus nihil mentitus eft Lutherus, fed falfum eft quod
anner, argue fic eludat , ut nihil efficiat. An nihil ef¬
ficit, quæ facit ad hoc cujus gratia adhibetur, videli¬
cet ad reprimendam impiam obmurmurationem homi¬
nis? Sed nihil efticit Lethero, ſinon fubvertit liberum
arbitrium. Ad hæc refponfurus obiter admonet, Pas¬
quocunque voluerit ile. Ad id enim folum Apoftolus
Jumfit exemplam, non xt oftenderet quomodo Deus res
humanas adminiftret , fed ut demonffret ill fabmifam &
obnoxiam exhibendam obedientiam cum filentio. Atque
id fane ubique convemt obfervare, quod adhibitas fimi¬
litudines non oportet fecundum omnes partes accipere ,
fed tantum excerpto quod in his eſt utile, & ad id cu¬
j# gratia adbibentar , accommodato, totum quod rels-| D
quam eft omittito: veluti cam dicit, Recubans dormi- |
vit ut leo, excerpendum eff , quod invittws off ac me- |
tuendus , non quod immitis, nec alind quicquam ex his
|
|
XIL quafi urfa raptis catulis, excerpatur vinditta. Tiem cam |
ait, Deus nofter ignis confumens eft, excerpatar vis |
confamtiva, que (pettatur ex puntendo. Similiter & hoc
loco lutum & figulum ac vafa oportet accipere. Cumque
infert, An non habet poteftatem figulus , ex eodem
` luto facere aliud quidem vas in honorem, aliud rurfus
in ignominiam , ne pates hec Paulo dict , de ratione
conditionis, negue de neceſſitate mentis hamana, fed de |
poteſtate varietaregue difpenfands. Etenim ni ad hane
acceperimus modum , multa ſeguentur abſurda. Nam fi
bic ageretur de rente, deque bonis ac malis, fimul &
homo videbitur alienus ab omni crimine, & Paulus fe¬
cum pagnare videbitur, qui nufquam non coronat volan¬
tarem. Proinde nihil alind hic agere valt, nifi ut andi¬
tori perfzadeat modis omnibus audientem efe Deo, nec
ullas unquam ab €0 canfas pofcere: quemadmodum figu¬
lus, inguit,qua vult facit, neque quifquam contradicit,
fic & Dens ex eodem hominum genere dum alios panit,
alios honorat ne fis curiofus ne difquiras, fed adora tan¬
tam © imitare lurum, & quemadmodum illud feguitar
manus figuli, fic © ta obtempera voluntati ejus qui iſta
diſpenſat : nihil enim vulgari more, nihil fortuito facit,
etiamfî te lateat (apientia fecretum. At tu figulo permit¬
tis ut ex eadem maſſa fingat varia y nec incufas: è Deo
vero poftis rationem, car alios puniat, alios bonoret, mec
illi concedis mofe , quis dignus, quisve fit indignas, fed
quoniam eadem mafa, einfdem ef natura, vis © eaf:
dem effe volantates. Quam vero funt ifta fiupida ? Ouan¬
quam ne fub figulo quidem honor ant ignominia , nafcitur
ex cadem mafa, fed ex ufu corum qua fumuntur in ma¬
nus , quemadmodum & his ex animi propofito eft, nifi
lo non effe ditum, f gais (e emundarit à fordibus, fed
ab his, hoc cft, a vafis contumelia: cum nec Diatribe
mentionem faciat fordium, nec ad hanc quæftionem
attineat, an fe purgatum vas eximat è confortio reli¬
quorum, an expurget fordes, nifi quod hoc pofterius
mapis facit adverfus Zarher#m: non enim eximitur à
vafis ignominiofis, nifi purgatis fordibus, & hoc ipfum
eft eximi, purgari. Hic rurfus donat aliquid Luthers
Donemusquogue, inquit , bune locum Pauli prorfw face¬
re, quod vult Diatribe, ideft, fimilitudinem non effe ef¬
ficacem, quomodo probabit idem velle Paulum loco illo ad
Rom. 1x. de quo difputamus? An ſatis off alium locum
citare, © mihil prorfus curare, an idem vel diverfum effi¬
ciat? Hec ille. Quis dixit fimilitudinem non effe effi¬
cacem ? Imo docui efficacem effe, licet ad ipfius dogma
negavi quicquam efficere. Quid autem eft illud. Pauli
de quo difputamus? An fit aliquod liberum arbitrium.
Iftud non agi Palo jam demonftratum eft, & quid aga¬
tur oftenfum eft, & ad id quod agitur accommodata
{unt qua vel dicuntur vel citantur ,idque ex probatiffi¬
mis Auétoribus, ex confequentia tenoreque fermonis,
ex collatione locorum, fi reicimus hominum au&torita¬
tem. Quorfum igitur attinet, quod hic Luther#s rur¬
fum occupans locum communem , declamat contra col¬
lationem locorum, quam omnes fatentur interpretandi
Scripturas certiflimam rationem ? Dicit, 4n fatis eft a¬
linm locum citare, & nihil prorſus curare, an idem vel
diverfum efficiat? Non eft facilior & uulgarior lapſia in
Scripturis, quam diverſos locos velnt fimiles è Scripturis
coaptare, ut fepins monftravt, ut fimilitudo locornm maa
G75 efficax fit, de quo Diatribe fuperbit , quam nofira qua
non confatat. Wis Lather: verbis quid efficitur, nifi ut
quoties ipfe confert locos fimiles, omnia quadrent ad
amufim ; quoties alius cum ipfo pugnans, meras agat
nugas : Alioqui locus hic communis quî magis com¬
petit in nos, hoceft, in Orthodoxos, quam in ipſum?
Certe probabilius eft eum, qui contentioi dogmatis
propugnator eft, undiquaque colligere que detorqueat
ad vittoriam , quam nos qui fequimur receptam & à
crepundiis Ecclefiæ probatam opinionem, Fatetur
effe verifimum , fimilitudinem non per omnia qua¬
drare. Sed Jargitur Paslam idem agere feribentem
? Rom