Page 100 [100]
1427 DD ES IDEER
& me nondum certo, Deus certus eft. Utrumcunque
novit Deus futurum, certo fiet, at non neceffario :
poterat enim non ficri, fi mihi libuiſſer. Et tamen
hic eft neceflitas confequentia , fi Deus prafcit me ma¬
num fupinam oftenfurum, neceflario confequitur fore,
ut id faciam, & tamen ipfum faciam contingenter ,
quemadmodum & Deushoc prefcit contingenter. Fal
{a funt igitur qua colligit fic Lutherus: Hoc enim effi¬
cit neceffitas confequentia, id eft y fi Deus preſcit y ipſum
neceſſario fit, hoc eft, liberam arbitrinm nibil oft. Specu¬
lator profpicit hominem aberrantem à via; venturam in
manus latronum, num ob id inducit illi neceflitarem er¬
randi & incidendi in manus latronnm © Poft tam frivo¬
lam argumentationem , vide quam magnifica fucce¬
dit affeveratio. Uta necefitas confequentia non eft obfcu¬
ra nec ambigua, ut fi etiam cacutiant omuium feculoram
Dolores, cogantur tamen cam admittere , cum fit ita
manifelta & certa, ut palpari poffit: miror cum non addi¬
difle peronatis pedibus, ne parum effet hyperbolus. Aut
ego nihil video, aut Larherzs nondum intelligit quid fit
neceflitas confequentia & confequentis. Exemplum ne¬
ceſlariæ conſeguentiæ ponithoc, Si Deas preſcit , ipſum
neceffario fit. Imo hie eft necefitas confequentis potius
quam confequentiz. Aliud et, fi diceret, Meceffe eff hoc
fore, fr Deus prafert. At non fequitur, Dens certo prefer,
ergo neceffario fier. Exemplum alterius tale ponit, Dem
preftit Judam fore proditorem , ergo certo © infallibiliter
fiet, ut Judas fit proditor. Quid intereft inter hoc &
illud, nifi quod illic eft conditionalis falfa, hic ratio¬
palisæque falfa, Si Lutherus, ut facit, non diſtinguir
certum & infallibile è meceffario. Deus unico con¬
tuitu novit res omnes fic ut erant, funt, aut future
funt. Nec illius notitia mutat naturam rei, fed res
potius mutat modum notionis diving. Que fiunt ne¬
ceffario novit neceffario, quæ contingenter, novit ut
contingentia. Ubi Petrus currit, Deus certo {cit illum
currere, cum tamen ille currat contingenter: ubi defit
currere 5 zque certo {cit hane propolitionem , Perras
currit, ee falfam, & novit futura, ut novit prafentia.
Cum video Perram currere, certum fcio illum curre¬
re, nec tamen ille neceflario currit, poterat enim non
currere, poteft definere cum volet. Quod fi mea no¬
titia nullam neceffitatem adducit rebus qua geruntur
ex libero arbitrio, nibilo plus adfert præfcientia Dei :
& illius notitia quodam modo mutari poteft ex arbi¬
tiio noftro, falli tamen non potet, quemadmodum
ego non fallor intuens hominem fic aut fic agentem.
Modus aćtionis in caufa eft, ut fic aut fic cognofcam,
non mea cognitio facit, ut fic aut fic agat. Siveenim
videam, five non-videam, ille tamen agit quod agit.
Eadem eft ratio de praefcientia. Si video Perrum cur¬
rere, fequitur hanc propofitionem effe veram, Petrus
currit: at non fequitur neceffario verum efle quod na¬
tura fit contingens. Ita fequitur, Devs prafcit hoc fore,
ergo fier: at non fequitur, ergo necefario fiet : alioqui
fequeretur, quicquid effet futurum id neceflario fore ,
nihil contingenter, fed omnis propofitio de futuro ve¬
ra,efiet necefiaria, & omnis propofitio de futuro falfa,
efler impoffibilis, quod eft jam olim explofum à Phi¬
lofophis. Et ubi tum erit liberum arbitrium quod Zathe¬
rus homini tribuit in rebus inferioribus? Quicquid hîc
ratiocinatur, etiam illic habebit locum, Si illic non ha¬
bent, nec hic habitura funt. Eadem eft & ſummarum &
infimarum rerum prefcientia apud Deum : nifi forte
dicet, effe quæ fugiant Dei præfcientiam. Pergit of¬
fundere fumos. Qura Judas, inquit, poteft marare vo¬
luntatem prodendz , ideo non eft necefitas confequentis. Fa¬
teor, hoc fentio, & verum eft, fi quid intereft inter con¬
tingens & neceffarium , aut inter propofitionem con:
tingentem & neceflariam. Nec ftatim eft neceflario
yerum, quod infallibiliter ac certo verum eft. Finge
Petrum moturum pol'icem, hæc contingenter erit ve¬
ta, Petrus movebit pollicem, ac fi moverit, movet pol¬
licem ; Ubi movere defierit, erit contingenter vera ,
I
C
D
F
1 oR AS Sy Mat 1428
mutabilis, quod ejus veritas pendeat à præterito, cum
poterat Perrys movere aut non movere pollicem. Hæc
cum adolefcentibus tritifima fint, demiror Lyurbero
non yenire in mentem, quam hic ridicula nobis in¬
culcet. Pergit argutari, ne dicam ineptire. Rogo te,
inquit, quomodo conveniunt illa duo, Judas poteft non
velle prodere, & neceffe eft ut Judas , prodere welit?
Hæc fateor che contraditoria : Quid tum poftea?
Diatriba nufquam pronuntiat hanc efle veram, neceffe
eft ut Judas velit prodere, imo habet eam pro manife¬
fto falfa. Non cogetur, inquis, prodere invitas. Quis
hoc dixit? Latherås, Diatiba nufquam. Aliud, in¬
quit, quaro? aliud reddis. Quì fic, Refponfio fuit de
neceflitate confequentis , & tu exemplum profers de
coaétione confequentis. Ubinam hoc exemplum eft?
Verba Diatribes fic habent , Fatentur neceffario confe¬
qui, quod Judas faerit proditurus Dominum, fi hoc ab
aterno volantate efficaci volnit Deus, at negant conſegui,
quod ideo neceſſario proditurm fit. Hic nihil eft corum
quæ Latherm jactat: Et tamen ego colligo ex volun¬
tate Dei efficaci, ille colligit ex preefcientia, que col¬
le&io jam fuit explofa. Qui congruuntilla duo, quod
Lutherms fatetur Judam contingenter fuifle, & tamen
affeverat eundem neceflario agere? Contra Theologi
fatentur Deum neceflario effe, non tamen omnia ne¬
ceffario fcire, licet infallibiliter {ciat omħia. Si con¬
tingens in fe compleétitur poffe & non poffe, quomo¬
do poteft neceffario fieri, quod fit contingenter? Ideo
vero Judas contingenter prodidit Dominum, quia po¬
terat velle prodere, & poterat non velle. In hujufmo¬
di Diale&icorum argutiis puer, nec admodum volens,
nec admodum favente Minerva, verfatus fum, & ex
tanto temporum intervallo, non ita multum refeditin
memoria: proinde parcius attigi in Diatriba, ne mo¬
leftus efem leĉtori. Et tamen Lutherus , qui in his bo¬
nam ætatis partem confumfit , hactenus fic fe geflit,
ut nuiquam frigidius aut delirantius.
Nunc aggreditur alterum locum de Jacob & Eſau,
ri, Inter multa demonftrat Diatriba locum illum non
proprie loqui de iis quæ ad falutem hominis aut exi¬
tium pertinent. Non enim refert ad falurem, fervus
fisan herus. Hic Latherus veluti latifimum debac¬
chandi campum nactus, mire vociferatur, Diatribam
eludere Scripturas, fugitare veritatem , Hieronymum
iterum atque iterum vocat facrilegum, & anathema¬
ti devovet , qui feribit alicubi, teſtimonia quædam
Scripturarum pugnare apud Puslam, que {uis locis
non pugnant. Quid multis? Ingens eft tragæœdia. Ve¬
rtm hic Jubens appellarim Larhernm rogaturus, num
integer mentis fuerit , cum hæc vociferaretur? Hoc
loco nulla Æżeronymi mentio, & quod interpretor Lu¬
therus concedit, locum illum non pertinere ad falutem
æternam , fed ad hujus vite commoda aut incommoda.
Neque enim nobis conftat, Efan damnatum effe apud
inieros. Sed quemadmodum Rex cos diligere dicitur,
quos evehit ad fummos honores, odiffe quos nullo di¬
gnatur honore , quos mulétat , {poliatque , ita loqui¬
tur Deus in Scriptura. Non hic utor dicto Hieronymi,
quod exfecratur Lutherus , nec ipfe fignifico Paulum
quicquam fecus adducere quam oportet. Itaque de¬
mentia verba funt illa de facrilego ore Zlieronymzi,
de hebetudine & ofcitantia, de exfecratione anathema=
tis. Quod fi forfitan maxime hic meminiflem Hiero¬
nymi, quid opus crat illa tragica interpretatione, Pu¬
gnant apad Paulum, que fnis locis non pagnant : hoc eff,
Paulus cam fundamenta dogmatis Chriftiani jacit, nihil
facit nifi qaod depravat Scripturas divinas, & ladit
animas fidelium, fententia è fuo cerebro effita, &c. Eu~
ge! hoc eft proferre divina tonitrua : Piget referre cæ¬
tera. Sed quid tandem offendit Lutherum ¢ Si locus
fentit non de falute aut exitio xterno, fed de honore
temporali, num ideo Paulus depravat Scripturas? An
hoc novum eft in Scripturis facris, exempla rerum
Cora
65.