OCR Output

1419 D e 01 DER

ubi vere folvi incipiat. Lutherss fortiter negat, alle¬
verans hunc fermonem effe clariflime profitentis me¬
ram & abfolutam in omnibus neceflitatem, nec aliud
querendum, nifi quia Deus fic voluit. Quid, inquit,
quarebatar iſta quaftione de voluntate Dei: nonne hoc ut
neceffitatem imponeret noſtra voluntati è Urt verbo ïe¬
fpondeam: nequaquam, fed quid agatur jam ante di¬
lucide expedivi, ut fupervacaneum fit repetere. Ve¬

rejectionem, & Gentium admiflionem non fortuito ac¬
cidere, fed jam olim hocà Deo prafinitum, & à Pro¬

Ifmahelis, item Facob & Efas, quo Judei perfpice¬
rent, ad Euangelii gratiam nihil referre genus carnale,
fed fidem, que propinquitatem habet fpiritualem. Ex
his velut obiter incidit hæc quæftio de murmure im¬
piorum, Si quod dico non exftar in probatiffimorum
Ecclefie Doétorum libris, clamet Letherus me de capite
meo proferre commentum. Quod f rejicit quicquid à
nobis adfertur , nos viciffim eodem jure quicquid ab illo,
nimirum peracta eft hac fabula. Sed fingamushæc ver¬
ba tribui perfone Pauli, cas velt miferetar, & quem
vault indurat. Qui mileretur immerentis, nullam facit
injuriam ei cui poena non remittitur , ut hic periclitetur

Dei juftitia. Veluti cum vitulusadoratus effet, crimen
erat omnium commune, certus tamen numerus homi¬
num interfectus eft, ceeteris parcitum eft. Hicà nobis
caufa reddi non poteft. Nec tamen dubium eft, quin
Deusjuftis de caufis id fecerit. Etfi nulla de caufa face¬
ret, nil quia libuit , nullus hic habet quod queratur , fed
funt quibuseft unde gratiasagant. De Pharaone jamre¬
fponfum eft variis modis. Orzgenes aliter hunc nodum
explicat, Non eft volentis negue currentis, [ed miferen¬
tis Dei, „hoc eſt, fruſtra cupit homo, fruftra laborat,
> Difi accedat opitalatrix gratia, quemadmodum dicta
>) funt illa: Nii Dominus cuftodserit ciuitatem fraftralui¬
gilat qui cuffodit cam. Rurfus illud hujus Apofto¬
li, Negue qui plantat efè aliquid, neque qui rigat, fed

I AN ORE ASTRI 1420

banc quaffionem, aut non certo definierar ; neccfiratems
nobis imponi praftientia divina, quorfum opas erat indu¬
cere murmurantes voluntati ejns non poſſe reſiſti? Quis
enim murmuraret aut indignaretur, fi non fentirer defi~
niri necefitatem illam. Jam oftenfum eft, nec præ¬
fcientiam nec voluntatem Dei femper inducere necef¬
fitatrem humanæ voluntati, licet in quibufdam eventus
inducat neceflitatem inevitabilitatis, ut Scholaftici lo¬
quuntur. Deus præfinivit omnibus efe moriendum,
hoc nemo poteft evitare, & tamen quo genere mortis
quifque fit periturus » non eft noftre poteftatis. Rur¬
ſus aliter vult Deus quæ prædicit abfolute, quam quæ
B | {ub conditione. Veluti dictum eft Ezechie, Morieris
& non vives. Vixit tamen, erant enim verba minan¬
do provocantis ad preces ac poenitentiam. Adhuc tri¬
duum , © Ninive fubuertetur. Non tamen illico fubverfa
eft. Sed ut Lethero refpondeam, par pari referens, cur
inter loquendum ; fi quod di&um incidat, quod {ufpica=
mur aliquos in malam partem interpretaturos, obiter
explicamus, obturantes os alio rapturis quod dicebamus.
Haétenus Lerherzs nihil adfert nifi fortifimas aflevera¬
tiones, inculcat Scripturam effe clariffimam , neminem
nefcire, quid fit refiftere, quid fit voluntas, quid fit
Deus. Cecutiant bic, inquit , fane infinita millia dotto¬
rum probatiffimorum, & Scripturas fingant dilucidas non

| mene clariffima ,qua fic fonant, Cujus yult miferetur ,
| & quem vult indurat. Nec puder illum toties repete¬
|re quod à pueris quoque confutatum eft: Si Dem pra¬
feit, necefario fit, prefuppofito quod Dens nec errat , nec
fallitur. Audis magnificum xoxxvopov præterea nihil.
Quas autem contrarietates aut contradictiones mihi
narras? Si Deus, qui futura quoque veluti peracta pro¬
fpicit, non fallitur, fequitur hominem nihil ex aibi¬
trio fuo mutabili agere? ego video famulum fedentem,
igitur non erat illi liberum ftare 4 voluiffet? Sed quan¬
do prodibunt ifta Dei tonitrua? Hominis gloriofas vo¬
ces hactenus tantum audimus. De profopopeeia non eft

nem hac claufula finit : Ur vertamar ad falutem, ant
avertamar, nobis in manu eft. Caeterum quomodo dentar
premia pis, ant quibm modis perdantur impii, hoc fo¬
lims ef Dei. Proinde fi murmuret impins , quare Dem
fic induravit Pharaonem, quare fic rejecir populum ele¬
Cum: Refpondet, non eft tuum exqairere, quibus modis
puniam impios, Rurfus fi murmurent, quare rejettis [us
admittit Demonum cultores , omnia mala commeritos®
Refpondet, juftus [um puniens impios, mifericors vocans
immeritos ad penttentiam. Dicis itaque : Quid adhuc
gueritur Deus? Volantats ejus quis refiftit? Fides, in¬
quit Lutherus , profepopeiam? Video, quid tum po¬
flea? Zlli, inquit, andientes quod voluntas Dei nobis ne¬
ceffitatem inducit, blafphemantes murmurant & dicunt,
Quid adhuc queritur? hoc eft, cur Deus fic inftat, fic
urget, fic exigit, fic queritur , &c. quæ loquaciſſime
profequitur, caufa deftitutus. Imo quoniam quod Paz¬
das aliam ob caufam induxerat, videbat impios raptu¬
ros in excufationem impietatis fue, occupansrefert il¬
lorum fermonem, nec ftatim folvit nodum quæftionis |
perdifficilis, fed reprefla illorum arrogantia, prius il¬
lorum animos praparat, ut pii faltem accipiant quid
ad hæc murmura poffit refponderi. Et fi cui non eft
in promtu, quo refellat tales argumentationes, indicat
Paulus quo telo poflit illico temeritas impia coerceri,

huc queritar, voluntati ejus quis refiftit è ee murmu¬
ris impii. Verùm illud ZLathero neque mecum, neque
cum ullo veterum interpretum convenit , hac recte
dici ab impiis. Reéte autem dicerentur, f homonec
ad bonum, nec ad malum nihilo plus valeret, quam
fecuris, qua eft in manu fabri, aut lutum, quod eft in
manu figuli, fed mera neceflirate pateretur Deum in
fe operantem. Quod fi verum efler, & ab illis, ut
vult Lutherus , fuiflet ex Panli verbis intellectum , non¬
ne merito dicerent, quid adhuc queritur de nobis, qui
nihil agimus, fed patimur tantum , proque illius vo¬
luntate vel merentes vel immerentes damnabimur aut

guod à nobis præftari queat ,agit autem ipfe nos, quo¬
cunque ipfi vifum eft, & tamen in Efaia clamat : Ze
genti peccatrici,popalo gravi iniguitate, femini nequars.
In Euangelio toties inclamat va, ZHierofolymam deplo¬
rat, quod colligi noluerit. Et quid aliud fonant o¬
mnes Prophet, quam expoftulationes, objurgationes
ac minas? Habent & præcepra fuas minas & exfecra¬
tiones horrendas. Itaque fi verum eft Lartheri dogma,
non injuria dicunt impii, Quid adhuc queritur} Nunc
obturatur illis os duplici nomine. Primum, quod irre¬
verenter obmurmurant Deo, cujus majeftas religiofe
& cum tremore eft adeunda : deinde quod ex Scriptu¬

tur refpondifle Lodovici duodecimi Legato, per quem
expoftulabat , cur Cardinalem quendam Gallum con¬
jecilfet in carcerem: Quia mem, inquit, ef Cardina¬
lis, Sic mihi vifum eft, Nec eft Regisa me quarere can¬
Jas quomodo tratem meos Cardinales. Si Rex reveren¬
ter fuiffet percunétatus , fortaffe 7ulivs non gravatus
fuiffet illi caufas aperire. Nunc tantum voluit inimi¬
cam parumque reverentem expoftulationem retundere.
Idem hic facit Pauli.

necefhitatem, abjicientes {tudium vitæ in melius com¬
mutandæ, cum gratia Dei nulli defit, fi, quod in ipfo
eſt, præſtiterit homo. Quod autem jus mihi narrat La¬
therus Dei in nos, & noſtrum in Deum? Imo fi fas
eft dicere, mutuum jus eft, quemadmodum inter æ¬
quum,ac benignum herum & fervum. Servus deber
obfequium, herus debet premium, etiamfi nulla in¬
terceflit pattio. Nunc Deus {uam fidem promiffis ob¬
ftrinxit homini, nec recufat argui, f minus pacta præ¬

ftite»