Page 97 [97]
1421 HYPERASPISTAE
ftiterit. ‘Sic-‘enim apud Efacam loquitur, Venire & ar¬
guiteme. Idem apud Michesm: Capite vi. caufam fuf
cipit cum (populo, wveluti fub judice vi@urus aut'vin¬
cendus. Jrdiciam , inquit, Domini: cam popule'fuo,
© cum Ifrael diyndicabitär, Popule mens'gaid feci tibi,
ant quidimolejins fur tibi® Refponde mihi. “Hic 'proyo¬
cat ad refpondendum: “Et Paulus dicit, 0'homo tu qns
‘es-qui ve(pondes Deo? Quid ita? Quia cut judicio te¬
fpondentem audit Dominus, fine judicio obmurmuran¬
tem ferre non Ipoteft, Si ‘non ‘refpondendo ‘diffolura
cft quaftio, cur ‘mox ‘diffolvit quaftionem: Quod fi
Deus volens oftendere tram, © notam facere porentiam
fram, &e. Tdqueperfequitur ufque ad-Caput xir. de¬
clarans inec totam Gentem Tfraeliticam ‘rejectam , &
cos qui rejecti funt, non temere rejeétos, ‘fed ob ‘per¬
tinacem incredulitatern, ut {uo exitio ferent aliis ex¬
emplum, nec'omines Gentes Euangelii factas partici¬
pes, fed cas duntaxat qu créderent Btangélio. Deus
nihil accepit a ‘nobis , ‘ut aliquid ‘debeat, fatéor, fifi
quod natura bonus eft , quodque 10s condidit. ‘Quid
accipit pater à filio? tamen ob hoc ipfuim debet filio
pietatis officium quia genuit. Prater ‘hic ‘etiam pa¬
cto fe nobis obftrinxit Deus, quo magis ipfi fidere¬
mus. Nihil nobis promifit , nihil nobis dedit, nif
quia ‘fic voluir. Accedo, fed inter hæc quæ nobis da¬
re voluit, & donam liberi arbitrii eft, quoniam hujiis)
magna queedam vis in homine refidet , ‘etiam poſt la¬
pfum primi parentis. PrafParer, inquit, hominem pror¬
fus carere Arbitris libertate, & fic conditam ant confir-|
mative efe, untiin halim prolabi non poffer. Verim,
fed hoc pacto magis illucefcit Dei tum juftitia, tam
bonitas; qui vult à nobis fic timeri ut ametur, fic a¬
mari ut timeatur, quia fic expedit nobis. Quod fi
Lutherus hanc urgeat quæftionem, dicam in loco ‘quia
Deus eft, & facit quicquid ipfi collibūit. ‘Quod fi
quis pergat fcifcitari , cur ob alienum peccatum fic 'ex¬
cruciat genus humanum, ‘car pafiuseft hominem labi,
cum poflit illum ftabilire ? cur condidit illum, quem
fciebat mox lapfurum? harum quæftionum nullus erit
fam, Panlss ficut impie difputantem initio coercuit; |
quo reverenter quantum fas erat audiret , O homo ta |
gui es: ita in fine queftionis fubmovet humanam {cru¬
tationem dicens, ¢ altitudo divitiarum , faprentie &
feientie Dei. Quo diéto feipfum ctiam fubmover a
rofundiore ſcrutinio confilii divini. Satis erat hee |
didicifle, Judæos merito rejici, quia credere nolebant,
Gentes mifericorditer recipi ad Euangelii gratiam ob
fimplicem fincerainque fiduciam 3 nec ifta caufa * geris
fed admirabili Dei providentia, & ex Prophetaram o¬
raculis, quiJud#oram exitio voluit illuftrare juftitiam
ac feveritatem fuar inevitabilem , Gentium falute ,
bonitatem incffabilem, rebus omnibus ita remperatis;
ut Detis nec ftultus, nec improvidus, nec injuitus vi¬
deri poffit. Cæterum fi Pass fenfit quod Latberzs,
ad hune modum refpondere debuerat obmurmuranti¬
büs, Qüid queritur, quid accufat, cur tninitatur, quid
expoftulat, & cetera. Sic Joquitur Deus crucifixus,
fed Deus ille non predicatus aliud fentit. Deus cruci¬
fixus precipit, mifatur, blanditur, objurgat, si
ftulat, terret, allectat, fed latens ille Did
tum , verum pro fua libidine operatur in liominibus
tim bona tum mala: quoldam deftinavit gehehna ;
quofdam terne vite , quod deftinatum elt necele
elt fieri , nec hic quicquam habet momenti voluntas
hominis. Hic fi remotmeurent imp, qui juftus ac
Bontis effe poteft talis Deus? Lurberas re{pondebit pro
Panlo, dë ele Deo gratifimam. Huic autem iul:
lum effé locum, nifi Deus videatur injuftus & cit¬
da idéatur, addet homi¬
nem ex peccato primorum parentum nafer natura tam
vitiara, ut minimum differat è Satana, totufque fera=
for ad ompem impietatem: ita fieri ut Deus ille fecré¬
tus adorandus non colendus omnipotenti motu fuo ;
* Legendum yidetur caſs.
‘(Dia TRIBES Lib. II. I422
blafphemias, & ottine feelérum'genus, ‘he gratia qui¬
dem tam tmala’feciri poffit Ops bonum facete. Cum
hac confolatione ‘Latherus dimittit hominem, tantum
obturatis illi’os, ne de rebus ‘hifee aufit'hifcere, tan¬
tum finat Deum agere quod agit. Alioqui volüntati
ejlis quis refittit? Huc derorgueiur & illud éx Préca¬
tione Dominica, far ‘voluntas iva, ficut in colo & tn
tetra, ‘ut ‘probet omniuin'tétum inevitabile necem¬
tatem. “SuperVactitim ‘erat ‘igitur hoc ipſum diccre,
fit doluntas tea, ‘que fitura cra, etiamfi contrarium
fogares, ‘Imo fbperyacaneum eft quicqtam à Deo pe¬
tére, flante ‘beceffitate quam fingit Luiherus. Sed
quis unquam Divorum hominumve locum Hunc inter¬
Pretatus eft de neceſſitate ‘rerum omnium? Quin po¬
tits orant pli , üt hommes ‘fubmittant fùam volunta¬
tem gratia divine. Videor hoc mihi in Zutheri {eri~
ptis animadvertifle-, Non fcmper eft intentus iis quæ
feribit , nec fd fieri poteft ut hominis animus perpe¬
tuo fit intentus ‘alicui negotio, femper tamen illi cur¬
rit calamus. Itaque ‘quo crelcar volimen, plurima
incidunt quæ nihil aliud quam chartas explent. Nuac
repetit ‘plus decies diéta , commutatis tantum verbis,
nůnc concionatur verfans in locis communibus, nunc
affeverationibus ‘explet ‘chartas, nunc ‘inéptis falibusy
& infacetis facetiis eximit tempus, nunc quicquid of
fertur aut fuccutrit animo , quocunque modo detor¬
quet ad caufam fuam. ‘Ac practer convitia quibus na¬
tara featet, habet verba qu&dam veluti magica, que
|| mon ratione, fed vehementia quadam afficiant lectoris
animum, vel imbecillem, vel parum eruditam. [a
quibus quoniam imaginatio plurimum valet, juxta Phy¬
ficos , adco ut frequenter morbos graves & mortem
pariat, fit ut quodam modo afflentur fpiritu, utinam
fancto. Trenans tradit arte fimili plurimis impofuiffe
Valentiniim ac Marcionem , non mulierculis tantúm5
fed & judicibus. Habebant verba quædam barbara,
incognita , vehementia , imperioſa. Ea mira fiducia
pronuntiantes territabant judices ; & inffrmos rapie¬
bant in fuam fenrentiam, mulieribus etiam prophetiæ
| fpiritum ‘dabant, iterum atque iterum jubentes, præ¬
|cipientes, ipnperantes, ut tantum aperirent os, affe¬
verantes prophetiam fore quicquid dicerent. Quid
queevis ? Incalefcebant magicis verbis imbecilles animi
& afflabantur, non aliter quam qui commentitiis vo¬
| Cibus adjurati ibtUmefcunr, fremuntque perinde quali
| véris exòrcilmi verbis premantur. Hujufmodi vocibus
cum omnes Lurhert libri, tum hic pracipue fcaret.
Addit eris Dedonet loquacitatem , aut fi quid illo eft
loquacius, ut lector quamvis fanus & integer, tamen
hoc tedio delaffetur. Quoties ex infallibili Dei præ¬
fcientia collegit nullum efe hominis arbitrium , fed
fü omnium qui vel limen attigerunt Theologia ! Ta¬
lia funt qui ftomachatur hoc Capite in eos qui {eru¬
tantur arcana Dei in facris Litteris , illic curiofi ubi
non oportet, illic ofcitantes ,ubifuerat opus ſcrutinio.
Quid autem eft impie fcrutari Lutherws expedit, Cer¬
tam Dei prefcientiam cum libertate voluntatis huma¬
ne conjungere. Itaque fi Deus prafcit me velfurum
inanim, mihi non liberum erit vertere aut non verte¬
fé, aut fi libetum eft , Deus fallitur, & erit idolum
verius quam Deus. Quod fophifma diffolvunt qui dies
decem vacarunt Sophiltica. Interim tot admifcet fu¬
cos, ut vel recenfere tadeat , Qualia jam permulta de¬
contundit e/fe > velle, & agere, cum in altero fateamur
aliquam neceffitacem , in altero diftinguimus. Dew,
inquit, preftiv» Judam fararam, ergo vitari non pote¬
rab, gain Jūdas feret proditor. Neque emim erat hic
locus libero arbitrio. Et hoc folus Deus opëratus eft.
Sed idem Deis, inquit, operate? in nobis & velle & a=
(gére. Concurrit enim prima caufa ad adtiones nature.
|Verùm:malam voluntatem, quatenus mala eft, & im¬
pium facinus quatenus impium eff, bonus Deus non
ope¬