1413 Ey DEE R ATS RISENTA E
nes viderentur, repente in numerum filiorum Dei adfci¬
fcerentur. At Deus ‘fdaornm pervicacia abulus eft in
fuam gloriam, ac Gentium falutem: & Gentium fide
ufus eft ad declarationem fuæ benignitatis in omnes qui
credunt Euangelio, in utrifque demonftravit certifi¬
mam fidem promiffionum. Nam utrumque prædiétum
erat 4 Prophetis, ut & 7sde: reprobarentur,, & ad
Gentes demigraret Euangelii gratia. Hic adhuc nulla
coactio eft aut neceffitas, quam fingit Lutherus. fadei
ex olea funt excifi, ut idem Pasi mox docet Capite
x1. & Gentes ex oleattro infitæ funt in olivam. Quam
ob caufam ? Propter credulitatem & incredulitatem.
Gentes oblaræ Euangelii gratiæ non defuerunt , fed
agnoicentes fuam impietatem, amplexe funt benigni¬
tatem: adai contra majore gratia provocati ad refipi¬
Scentiam ,.magis indurati funt adverfus Euangelium.
Hic vides libero arbitrio locum dari, quod ſe gratiæ
pulfanti prebet fi velit, & accipit juftificantem gra¬
tiam, & avertit fe fi velit, atque indignum redditho:
minem majore gratia. Siquidem Paalas non folum often¬
dit has, quas dixi, caulas, dicens , propter incredulitatem
frati ſunt rami, ta antem fide fias: verum etiam often¬
dit in nobis eſſe fitum, ur decidamus à gratia, aut ad
gratiam oblatam convertamur, Noli altum ſapere y,
fed time, alioqui © ta excideris, ſed 6 illi fi non per¬
manferint in incredulitate inferentar. Qui dicit, mol al¬
tum fapere, nonne indicat quomodo poflit homo exci¬
dere à gratia? Nimirum fi fibi tribuat quod gratis ac¬
cepit à Deo. Verùm hanc arrogantiam Larheres tri¬
buet fubtraétz 4 Deo gratix, at Orthodoxi melius fen¬
tientes de bonitate juftitiaque Dei, tribuunt libero ar¬
bitrio. Quanguam non negamus Deum piis nonnun¬
quam auferre gratiam ad tempus , quo poft lapfum ftent
firmiores. Verùm quod ob peculiares caufas in hocaut
illo fir, non pertinet ad generalem difputationem. Ca¬
terum qui dicit Deum dare gratiam immerenti , non
ob aliud nifi quia fic placitum eft, & fi non compro¬
bat Dei juftiuam, exaggerat tamen illius bonitatem.
At qui pradicat Deum id, quod gratis dedir ad falu¬
tem, ultro fubducere homini in perniciem, nulla ho¬
minis culpa offenfum, param pic loquitur de ejus in¬
æftimabili benignitate. Rurfus in hujus Epiftole un¬
decimi Capitis fine docet idem aliquanto lucidius : Quid
ergo , inquit, dicemus? Quod gentes que non feélabanter
jeffitiam , apprehenderunt juffstiara , Pafticiam antem
que ex fide eff, Iſrael fettando legem juftitia in legem ju¬
Stiria non pervenit. Quare? Quia non ex fide, fed qua
fi ex operibus. Vides non fine caufa rejectos Fedaos, vi¬
delicet ob fiduciam operum legalium , quibus inflati
refiftebant Euangelii grauæ. Nec cos, quifervati funt
ex Gentibus, fine caufa fuifle fervatos, fed ob fimpli
cem credulitatem. At fides, inquiet, eft donum Dei,
nec eft in noftra poteftate. Fateor, fi fentias de fide
per gratiam juftificante: verum ut eft “AUS ee
dam præparans ad lucem fidei, ita fides quæ lam eft
humana, ad fidem juftificantem præparans hominem :
ur funt juftitiæ gradus , ita funt & donorum, donec
pervenias ad id quod mere naturale, atque hoc ipſum
habet fuam gratiam, cum auctor natura fit Deus, ut
fruftra metuat Azguftinus, ne initium grate dicatur ab
homine proficifci. Poftremo fic eft in Au banni
etiam ipfa juftificatrix gratia, ut fi velit poflit RUR È i
pullantem Brae gae naii negatur, in gencre lo¬
N lit poflit ayerfari.
de UE de Iſaac & Iſmahele y de Jacob &
Paulus facit elatum /4dexm, aut Ethnicum ar¬
rogantem hae rapientem ad impingendum Deo crimen
injuftitie. Nunguid igitur Deus injulfus eff, tyranno¬
rum more faciens quicquid animo collibuit ? Eam vo¬
cem Paxivs abominatur dicens, Abft, Ac rurfus ex
perfona contra difputantis addit ; Mofi dixit, Me tre¬
bor cajus mifertus fums ó mifericordiam neil cui
miferebor. Igitur non volentis FERGE den mi¬
ferentis eft Dei. Dicit enim Scriptura Pharaoni , Quia
A) & ut annuntietur nomen meum in univerfa terra. Ergo
cujus valt miferetur, & quem valt indurat. Hunc to¬
tum fermonem Veteres aliquot tribuunt non Parlo, fed
contradicenti, quem fic facit colligentem ex Scriptu¬
ris perperam intellectis. Quid adhuc queritur? Volune
tati ejus quis reſiſtir ? Hæc vox propemodum eft Le¬
theri , fimul & bene agentibus adimens omne meri¬
(tum, & male agentes liberansaculpa , fed benefaéto¬
tum omnium, gratiam adfcribens voluntati divina, &
malefactorum culpam in Deum transferens, nifi quod
naturam hominis vehementer impiam, ac De: motum
quendam omnipotentem commentus eft, ne cogatur
Deo crimen adicribere. Panlzs autem nondum abfol¬
vit quæftionem , fed indocilem arrogantiam retundit.
Veluti fi herus immorigero fervo , deque juffis Domi¬
ni difputanti relpondeat, Quid tua refert quamobrem
id jubeam? Tibi fatis efle debet, quod mihi fic vifum
eft, Non eft tuum judicare de meis confiliis. Atidem
Dominus ſervo modeſte reverenterque percunétanti,
non gravabitur confilii fui reddere rationem. Ita he
voces, 6 homo tx quis es qué refpondes Deo , Et, nan¬
quid luram dicit figulo, &c. non omnino fubmovent
hominem ab ejus quod propofitum elt cognitione, fed
à curiofa & impia difquifitione: nam qualtionem po¬
flea folvit Pax/zs, quatenus homini fas eft. Habet hac
quæftio fuos excurfus, in quibus oportet rationem hu¬
manam cedere majeftati divine: Veluti fi quis roget,
cur Deus tot millia Gentium paflus fit impune perire,
cum per Euangelium multos fervarit , & ante Euan¬
gelium foli Judæorum nationi per Legem {ubvenerit:
neque enim Lex prædicata elt per univerfum Orbem,
ficut Euangelium. Irem cur infantes alii pereant fine
lavacro renafcentiæ , alii ferventur , nulla parentum cul¬
pa, nullus habebit, opinor , quod refpondeat, nifi quic¬
quid facit aut permittit Deus judicio fieri , femper qui¬
dem jufto , fed aliquoties nobis incognito, quemadmo¬
dum {cribit Auguftinus. Quod fi quis mihi diffidit di¬
centi fermonem hunc totum co tendere, non ut do¬
Ceat neceflitatem quam adfert Lerbergs, fed utimpiam,
curiofam & arrogantem inquifitionem coerceat, legat
Hieronymi, Chryfoffomi, & Theophylatiz commenta¬
rios. Verùm de his poft erit:pluribus agendum.
Interim perfequar curfum Latherane dilputationis ,
fi tamen difputare videtur, qui figit ac refigit leges
| pro {uo arbitratu, qui deridens omnium au&oritatem,
{ua fomnia yocat Dei tonitrua. Miro faftidio deridet
| Diatribam , qua velati perplexa in quæftione nunc
| huc nunc illo fe torqueat : Nene , inquit , dicit eſſe
neceffiratem confequentie, fed non confequentis, Nunc or¬
dinaram five fignt voluntatera cui refiffi poteff, volanra¬
tem placiti cui refifft non poteft, Nunc loci addutti ex
| Paulo zon pugnant „nec loquitur de falute hominis, Nane
E, prafcientia Dei pont neceffitatem , Nunc non ponit neceffi=
tatem , Nunc prevenit gratia voluntatem ut velit, co¬
mitatur eventum y dat felicem exitum, Nunc caufa pri¬
maria agit omnia, Nunc agit per canfas fecundarias ipfa
| quieta. Omitto cætera, quæ congerit. Quantæ funt
| hujus tyranni delitiæ! ut fibi placet in omnibus! Ut
ipfi difplicent aliorum omnia! Ut fibi pollicetur quic¬
quid dixerit pro oraculo ab univerfisacceptum iri! Pri¬
mum, excipiam quz hic mifcet mendacia, videlicet
quod Diatriba dixerit, primam caufam agere omnia,
rurfus fibi diffentiens dixerit, per ſecundarias cauſas
agi cunda, prima cauſa quieta. Verba Diatribes fic
habent: Hic non excutians,an Deus, qui eft fine contro¬
_werfia primaria G fumma caufa omninm qua fiunt,que¬
| dam fic agat per canſas ſecundarias, ut ipfe interea ni¬
hil agat: an fic agat omnia, ut fecundaria caufe tantum
cooperentur caufe principals, tametf non (unt aliogni ne¬
ceffarie, Certe dubitari non poteft guin Deus fi velit poſit
omninm ſecundariarum canfarum naturalem effetlum in
diverfum vertere: Videlicet efficere poteft, ut refrigerer
& humetter ignis, & cxtera. Ex his verbis, vel tacen¬
te me, liquet cffe falfum quod impingit Latherus :
» fi cum in igni fecundaria cau¬