Page 92 [92]
multos morbus aut alia calamitas etiamfi non transfor¬
‘met.ad pietatem, tamen coercet a licentia peccandi :
& finon-facit, ut plane boni fint, tamen facit ut minus
Sint mali. Teftatur hoc Plinivs Junior in Epiftola qua¬
dam quantis cupiditatibus malis ægrotatio quorundam
‘animos liberet. Idem dici poteftde rerum profperitate :
Solos feroces, & adverfus Deum erectosindurat & le¬
nitas & feveritas Dei, quod accidit Pharaont. Quo¬
niam autem Pharao motus malis coeperat refipifcere,
fortale dimififfet populum , fi Deus conftanter pref
Gffet illum immiffo malo : -nunc utroque modo indu¬
zatus.eft, vel omnibus potius, non omnipotenti motu
tu, fed a propriis caufis proficifcens., quas etiamfi
nequeamus divinare certo , tamen juſtas fuiſſe credi¬
mus. Sed audiamus Lutherum , fermonis Pazlini {co¬
pum ac fermonem explanantem: Hoc inquit, agebar
Deus, wt in Hebrais confirmaret fiduciam an ipfius pro¬
mifis, pofeaquam comperiffent rot difficultatibus fruſtra
objtantibus mibilo fecius Deum praftstif[e quod promife¬
rat. Haétenus nihil repugno Lasbero. Er ob id, in¬
quit, Dens toties pradixit futurum, ut Pharao żndara¬
retur, dingue diftylit extremam panam quo multis pro¬
digiis editis magis illaffraretur. & prafcientia, @ virtus,
& fides Dei. Nec hic refragor admodum, nifi quod
heec vocula,#t, frequenter in divinis Litteris eventum
fonat, non propofitum aut finem, Indurabo per oc¬
eafionem , & {cio pradicoque fore, ut non dimittat
populum meum. Excitat autem ille, non qui immit¬
tt mentem, fed qui occafionem exftimulat , quafi Me¬
dicus oftenfa vi pecuniarum excitet lethargiam avari.
Cæterum quod addit, Malitiam Pharaonis operor, &
in manu mea habeo; Si dizit operor malitiam, pro ob¬
jicio occafiones refipifcendi, quas ille vertit in majo¬
rem malitiam, non refragor. Alioqui duriffimus eft
fermo, nec ferendus Chriftianis auribus, Deus in ho¬
mine operatur malitiam. Nam malitiam in mann habe¬
ze recte dicitur, cui in promtu eft eam ubi libuit coer¬
eere. Sciebat Deus Pharaonem nec plagis territum, nec
remiffione corre&ionis mitigatum , dimifluram. He¬
bræos, jamque decreverat illum exitio dare. Hocexi¬
tium diftulit, quo magis elucefceret Dei juftitia in pu¬
niendo Rege & bonitas erga populum fuum. Veluti
fi Rex hominis fupplicio capitisdeftinati malitia abuta¬
tur ad puniendos fontes , aut in exemplum aliorum ,
ne fimiliter contemnant juffa regia. Et tamen interim
que objiciuntur, poterant efle occafiones refipifcen¬
di, ni perverfitas obftitifet, ex natura tantum infita,
fed multo magis ex vitiorum habitu colle&ta. Nihil
igitur hîc opus erat omnipotente motu, nec Deo fine
tropis in Pharaone operante malitiam. Quod autem
enthymematis genus hoc eft, Si wlla faiffet in Pharao¬
ne vertibilitas, Deus non potuiffet certo pradicere il¬
lim indurationem * Sed homo verecundus dixit, Won
tam certo, An Deus alia certius prafcit, alia minus
certo? Ipfe Zatherus cum vellet æquior videri, con¬
ceffit homini liberum arbitrium in rebus inferioribus.
Eft igitur homini in manu jugulare capum in ccenam,
& non jugulare. An hic Deus non poterit certo præ¬
dicere , quid homo fa&urus fit? Si Deus non aliter
præſcit futura , quam {cit faéta, quomodo dicitur
quedam minus certo prefcire, quod fit in arbitrio ho¬
minis facere aut non facere? An hic Latherus videtar
fuiſſe fobrius? Er iterum inculcat, Deum non potuif¬
fe omittere operationem omnipotentiæ generalem. Quid
igitur, an Deus: non poteft efficere, ut Sol confiftat,
& flumina relabantur ad fontes? Cum impio confert
gratiam , mutatque voluntatem , nonne hac in parte
mutat actionem generalem ?
r#s contextum ac tenorem fermonis Paalint , nihil fe¬
A
D
EPR A Sent a 1472
quutus nif fimplicifimum abfque tropis ‘fermonem:
imo fermonis: hujus exordium erat, Cap. II. :propréflus
tertio, quarto, & deinceps fequentibus. ‘Quoniam
Judei vindicabant fibi juftitiam ex obfervatione‘Le¬
\|gis, quam tamen re vera non obfervabant , adeo ut
| minus tribuerent Euangelicæ gratiæ , quam -oporte¬
bat, nec Gentes quoniam erant a Lege aliente, ‘cen¬
ferent recipiendas ad Euangelicam promiffionem, nifi
Legem reciperent: Rurfus apud ‘Gentes erant'Philo¬
fophi, qui fuis decretis fummumlbonum ac felicitatem
pollicebantur , abfque Lege Mofaica , fineque gratia
Euangelii: Paz/4s hoc agit, ut utrofque dejiciat a
ftulta fiducia, doceatque jam nec ex Legis obfervatio¬
ceremonias, quibus illi plus tribuebant ; quam ſpirit
tualibus Legis pra:ceptis, qux non fuftulit Buange¬
lium, fed explicuit. Deinde oftendit neutros effe ju¬
ftos, {fed omnes ex aequo egere gratia Euangelii, quæ
proferretur pariter omnibus , non ob merita præce¬
dentia, fed ex gratuita promiflione Dei, cui quifquis
fideret ex guacunque gente profeétus, fervaretur, de¬
clarans nihil obfururos vite prioris errores fi refipi¬
fcant, nec Judæis profuturam Legem, nifi refipifcen¬
tes agnofcant Euangelii gratiam. fadeiserat fatta pro¬
miffio, qua tamen illis nihil effet profutura , nifi cre¬
derent Euangelio: nec erant habendi pro pofteris 4¬
fadai repugnabant Euangelio ftudio veteris Legis , &
Gentes incireumcifæ ſubito per fidem facti funt veri
filii Abrahae. Hæc Paulus yariedifputat aliquot Capiti¬
bus. Proinde ne Gentes diffiderent de promiffis, co
quod effent aliene à Prophetis ac Lege, præfertim
cum viderent Judæos mordicus tenere Legem, adimit
utrifque fiduciam operum, &utrofque æquat in Euan¬
gelii gratia per fidem. Nonautem effe mirum, fi pleri¬
que Jzdei rejicerent Euangelium ipfis nominatim pro¬
mifum, cum nollent credere , neque quifquam efet gra¬
tiæ capax, nifi crederet. Er hocipfum præfcife Deum,
ut populus Ifracliticus deficeret ab Euangelio, atque
hac occafione fores aperirentur Gentibus, quamlibet
alienis à Lege & Prophetis. Summam enim hujus bene¬
ficii pendere à liberalitate Dei, & hominum fide. Jam
ne Judæus quereretur , cur rejicit Deus populum fuum,
quem elegit , quem tot promiffis lactavit , quem tot ma¬
gnificis titulis honoravit , & pro his recipit impuras
Gentes idololatras , ac vitæ contaminatifimæ, docet
Deum omnium futurorum præfcium, cuique non pro
generis nobilitate, fed pro meritis futuris ftatuere ho¬
norem & contumeliam, quemadmodum ex Abrabam
natum //aac honoravit hareditate promiffionis, //7z4e¬
lem ex eodem prognatum ejecit ex edibus, Sex 7/zac
| propagatus eft populus Deo carus, ex Tfmabele nationes
partu prognati funt Jacob & Eſau, tamen Facob , cujus
pietatem præfciebat, fecit Patriarcham duodecim Tri¬
buum, Efan Gentium barbararum principem. Unde
his honos decretus eft, alterisnequaquam? Quia fic ex
juftis caufis præfcivit ac prædixit Deus futurum, quem¬
admodum præfcivit ac prædixit foturum , ut Judæi
rejicerentur ab Euangelii gratia, & Gentes inhocho¬
noris adoptarentur, ut in adzos ederet exempla fuæ
feveritatis, ficut fecit in Pharaone ,& in Gentes decla¬
raret exempla {uz bonicatis, veluti fecit erga filios Ifrael
ab e£gyptia fervitute liberatos. Gentes invitavit ad
Euangelium, non vi coegit: Nec Judæos vi repulit,
l tes Euangelio , tot expertos be¬
neficia , tot confpe&is miraculis, jamque dignos exi¬
tio, veluti vafa iræ parata in interitum propofuit hor¬
rendum omnibus exemplum, ut in illis perfpicerent
quantum fit periculum adfpernari gratiam Dei femet of
ferentem., Fuit igitur inopinatus eventus, ut populus
ille Deo peculiaris ac dile&us fic rejiceretur, ut effet
quemadmodum cft & hodie, mortalium omnium abje¬
Étiſſimus, & Gentes vel tam impiæ, ut merito debue¬
rint à Deoin tartara mitti, veltam barbara, ut vix homi¬
nes