Page 91 [91]
1409
candem éfientiam numero, fimpliciflimam & indiyi¬
duam, hi tam mifere cacutierunt in hac materia, cu¬
jus bona portio fic ad nos pertinet, ut quædam etiam
ipfo fenfu queamus dijudicare, de qua nobis tam mul¬
ta prodiderunt facræ Litreræ ? Nihilenim mororiftiuf.
modiverba, Si caro & fanguis hic offenfa murmurent,
Murmurent fane.. Hujufmodi verborum fumis jam alluc¬
vimus. Facile eftnominare carnem ac {pirivum , at difcer¬
nere difficillimum eft. Nec facile nobis perfuadetur, o¬
mnes retro Doctores fuiſſe carnem & fanguinemyexcepto
Wiclepbo , & his qui nuper exorti negant hominis liberum
arbitrium. Tisquirogant, curtalem) condidit Adam > Ut
poffetlabi, cur paflus eft labi, ut non deeft quod refpon¬
deatur, ita non clt neceffe ad omnia reſpondere. Deus vo¬
luitagnoſci ſumme juſtus ac ſumme bonus, juttitia non
eloxiflet, nifi fuifler liberam arbitriam, hoc eft, labendi
facultas, bonitasnon eluxiffet, nifi fuiffet reftituendi gra¬
tia. Idem refponderi poteftiis; qui querunt quamobrem
ex cadem mafla infeétos gignat omnes,cum potuerit aliud
hominuta genus condere , aut purgato femine creare
nos. Si quis, inguam, piusac modeftus haec cuperet di¬
dcere, talia quædam poterant refponderi, Sin impius,
aut ftulte curiofus aut indocilis cadem percunétaretur,
ille mereretar audire, que nune Latherus non mihi,
fed univerfis Ecclefiz proceribus recinit, Dems ef y fa¬
cit que vult adora wmyflerium, ne tnquirito, Non eff illi
praferibenda regula, cum ipfe fit regula omnium. Quod
fi libet ubilibet hanc fententiam occinere, cur tam mul¬
ta querunt facri Doétores in divinis Libris, & reddunt
rationem plerumque certam , interdum probabilem; vel¬
uti cum inguirunt, cur Chriſt voluerit naſci ex virgine,
cur ex conjugata, cur-apud Judæos, cur peregre, cur
in publico diverforio, cur ſub Asgnfo Cxelare, curin
folo Lazaro excitando Jegitur intremuifle fpiritu, &
lacrymas fudiffe, cur paflus amicum mori, Cur tam fe¬
ro profectus eft in Berbaniam , cui juflit fibi commonftra¬
ri fepulcrum, cur juffit tolli lapidem 5 cur fic inclamas
vit, cur folvi jufit, ac dari cibum. In his veftigandis
cum fe falubriter exerceat Chriftiana pietas, cur inaliis
Scripturæ locis non idem liceat; modo reverenter ac
religioſe? Quod fi percunétator talis fuerit ,ut appareat
fore deteriorem fi refpondeas, hicablegandus eft diéto
Pauli, O homo te quis es qui reſpondes Dea? Deus eft,
hon poteſt non eſſe jaftum ac bonum quicquid dicit fa¬
citve , etiamfi tibi fecus videatur. /
Satis, ur arbitror, demonftratum et, Lutherum nec
preftitiffe quod promiferar, cum ha&enus nihil addu¬
xerit nifi Philofophorum commentum, de motu omni¬
potente, quod ur yerum fit, certe hic friget: necabf¬
que tropo conatum efficere quod inftitu t, cum pugnam
infticuerit adverfus omnes tropos & fequelas, imo pro
unico tropo fermonis ufitato & € proximo petito, pro¬
duxiffe nobis tropos complures, duros ac ferreos, no¬
yos & inauditos, ab extramundanis ufque petitos, Pra¬
terea declaratum eft, in verbis evidentemabfiurditatem,
fatis idoneam dedifle caufam, ut ad tropum confugere¬
mus, quem oftendimus cum aliis Senpturæ locis con:
gruere, nec abhorrere a communi loquendi confuctu¬
dine. Et ne protinus rejiceretur Erafmi tropus, nels
navi probos auctores, Origenem, Hieronymum , o ry¬
foffomumacTheophylattam, qui non tantum affeverant,
{ed rationibus idoneis probant quod interpretantur. Quin
& ideo nominavi meos auétores „utalius, qui vellet aut
pollet , commodiorem inveniret tropum , qui verborum
abfurditati mederetur. Nune fupereft, ut Larheruspa¬
ri felicitate doceat nos, ipfiuscommentum effe fenfum
Sanéti Spiritus, idque non humanisrationibus, fed ex
iplo loci tenore, quod fane probandi genus in facris
Litteris efficacifimum effe fateor. | Verùm quid erit
fam evidenter fcriptum in arcanis Litteris, quod non
detorqueat adfuum dogma, cum norit nobis me Ca
tari pro merito y pollicitationem > o CAC ad
tum, pro quarere, elle in via, pro #74 Ae
à prima eanfa, Sed fpeétemus quem nobis exhi ar aie
tificem. Hanc partem aggreflurus prafatur fuo more,
9
1415
|Diatribam appellans tropologam, quafi meam ac noa
potius Vererum fententiam recenfi
tius 1 uerim: aut quaſi ſola
Diatriba agat tropis & fequelis.
i Quod fi traétans facras
| Litteras nec tropum admittet ufquam , nec aliud ex
jalio colliger, quid tandem efficiet, prefertim in locis
| inter {e pugnantibus, juxta (peciem duntaxat? Exordi
tur autem à gencrali convitio in omnes qui tropis utun¬
tur in facris Libris explicandis, quibus ait efe morem}
ut fortiter contemto textu, verbum aliquod decerpant,
quod tropis torqueant. Sic Diatriba, &c. Hac petu¬
lantiffime dida, totiefque in hoe glorioſo libro repe¬
Uta, in quem recidunt? Non in Diatribam, qua bo¬
na fide recenfuit opinionem Veterum, fed in probati}
fimos Ecclefize Doétores, in quos ita fub Diatriba fu¬
co debacchatur , quemadmodum olim Fulianus {ub An¬
grfini nomine, facros Ecclefie Do&otes faciebat Ma¬
tichaos. Si illi verbum € contextu decerptum torquent;
cur accufatur fola Diatriba? Verùm illos Larherws for
titer contemnir, ne dicamimpie. Contemnit, ſed ubi
dogmatibus ipfius adverfantur ; ubi videntur {uffragati,
non gravatur etiam Gregorium citare aut di&um aliquod
ex hiftoriola decerptum, Hodem autem animo quo ma¬
ledicit Hieronymo , malediceret & Paulo > fi auderet;
quoties non facit adipfius dogmata. Sed maluit in Dia+
tribam fcurrari (nam hoc illi viſum eſt elegans inven:
tum) fic cogitans, ludos deliciafque faciam Diatribam,
ita fiet, ut omnes auctoritate mea moti, con{puant il¬
lam, ‘nec dignentur lectione; Tanta fcilicet eft mei
nominis auétoritas. Hic fibi pollicebatur gloriofus mi¬
les. Quis eft omnium Origene diligentiorin conneéten¬
dis Scripture partibus; & obfervando , unde orfus, qua
pergat, quo evadat Spiritus? Atquo‘tandem argumen=
to rejicit tropum Veterum? Si Dens, Inquits tadura=
vit Pharaonem differendo penam , qaid novi ditam efè 5
cum eadem tolerautia induret omnes impios, abatentes
Dei tolerantia Accipio lemma, {ed hoc telum mox
retorquebo in jaculantem. Si ideo ineptus eft tropus;
quod Pharasns tribuit quiddam quod eft omnium im¬
piorum commune , multo minus valebit commentum
ipfius de motu generali prima cauſæ, quod adeo non
eft peculiare Pharaoni, ut commune fit hon jam dicam
piis & impiis, fed ranis & crocodilis, viperis & ulu¬
lis; denique rebus omnibus. Ut omittam interim nom
citra eontroverfiam effe quod aflumit. Exenim fi quis
neget Deum ut primam caufam in fingulis rebus, ac
fingulis actionibus cooperari fecundis caulis, quomodo
evincet? videlicet quoties lapis ex alto decidit in ter¬
ram, cum ferri impulſu Dei, non fola generali natu¬
ræ vi. Aur quoties urit ignis, impulfu ejufdem urere.
Proinde quod colligit Lusherus, Vedes igitur , inquiens ,
nihil prorfus ad rem facere tropan iftam hoc loco, ut
qui generaliter ad omnes pertinet, qui peccant lenitate
divina tolerati, &c. nos in ipfum totidem verbisrege-.
rimus. Vides igitur, Lørhere, nihil prorfus ad rem fa~
cere tropum iftum hoc loco, ut qui generaliter ad o¬
mines pertinet, qui peccant & non peccant, & non folum
ad bomines, verum etiam ad afinos & mulos, cum cal¬
citrant aut aliud faciunt, rapti omnipotenti motu Dei.
Nonne belle excuffit tropum, non meum , fed probatif¬
fimorum Ecelefiz Doétorum? Quanquam hic aliumad=
hibuit fucum artifex. Origenes adducit tropum, quo ia¬
durare dicitur; qui indarationis dedit occafionem, hoc
jam pertinet non minus ad oblaras moleftias, aut alias
occafiones, quam ad.tolerantiam, Caterum quod non»
ponit exemiplum nifi de*lenitate, facile eft videre quid
fit in caufa, quoniam hujus partis explicatio favorabi=
lior erat quam alterius. Verba Diatribes fic habent:¬
Origenes libro mi eus vertio fo explicat nodum, ue
|fateatur occafionem induration daram à Deo, cuk:
\pam tamen in Pharaonem rejiciat y qui [fna malitia fa<
ilm fit obffinatior y per bac perigue debebar ad peniten¬
tiam addaci. Conftat autem multos affli€tionibus, mo=
leftiis ac miraculis addaci ad refipifcentiam. Ex falfifli¬
[mum elt, quod interin aflumit Larherss, omnes ma¬
[los indurari, tum'(everitate Deî, tum lenitate. Imo
Tom. Vv vy mul