Page 91 [91]
OCR
1409 candem éfientiam numero, fimpliciflimam & indiyiduam, hi tam mifere cacutierunt in hac materia, cujus bona portio fic ad nos pertinet, ut quædam etiam ipfo fenfu queamus dijudicare, de qua nobis tam multa prodiderunt facræ Litreræ ? Nihilenim mororiftiuf. modiverba, Si caro & fanguis hic offenfa murmurent, Murmurent fane.. Hujufmodi verborum fumis jam allucvimus. Facile eftnominare carnem ac {pirivum , at difcernere difficillimum eft. Nec facile nobis perfuadetur, omnes retro Doctores fuiſſe carnem & fanguinemyexcepto Wiclepbo , & his qui nuper exorti negant hominis liberum arbitrium. Tisquirogant, curtalem) condidit Adam > Ut poffetlabi, cur paflus eft labi, ut non deeft quod refpondeatur, ita non clt neceffe ad omnia reſpondere. Deus voluitagnoſci ſumme juſtus ac ſumme bonus, juttitia non eloxiflet, nifi fuifler liberam arbitriam, hoc eft, labendi facultas, bonitasnon eluxiffet, nifi fuiffet reftituendi gratia. Idem refponderi poteftiis; qui querunt quamobrem ex cadem mafla infeétos gignat omnes,cum potuerit aliud hominuta genus condere , aut purgato femine creare nos. Si quis, inguam, piusac modeftus haec cuperet didcere, talia quædam poterant refponderi, Sin impius, aut ftulte curiofus aut indocilis cadem percunétaretur, ille mereretar audire, que nune Latherus non mihi, fed univerfis Ecclefiz proceribus recinit, Dems ef y facit que vult adora wmyflerium, ne tnquirito, Non eff illi praferibenda regula, cum ipfe fit regula omnium. Quod fi libet ubilibet hanc fententiam occinere, cur tam multa querunt facri Doétores in divinis Libris, & reddunt rationem plerumque certam , interdum probabilem; veluti cum inguirunt, cur Chriſt voluerit naſci ex virgine, cur ex conjugata, cur-apud Judæos, cur peregre, cur in publico diverforio, cur ſub Asgnfo Cxelare, curin folo Lazaro excitando Jegitur intremuifle fpiritu, & lacrymas fudiffe, cur paflus amicum mori, Cur tam fero profectus eft in Berbaniam , cui juflit fibi commonftrari fepulcrum, cur juffit tolli lapidem 5 cur fic inclamas vit, cur folvi jufit, ac dari cibum. In his veftigandis cum fe falubriter exerceat Chriftiana pietas, cur inaliis Scripturæ locis non idem liceat; modo reverenter ac religioſe? Quod fi percunétator talis fuerit ,ut appareat fore deteriorem fi refpondeas, hicablegandus eft diéto Pauli, O homo te quis es qui reſpondes Dea? Deus eft, hon poteſt non eſſe jaftum ac bonum quicquid dicit facitve , etiamfi tibi fecus videatur. / Satis, ur arbitror, demonftratum et, Lutherum nec preftitiffe quod promiferar, cum ha&enus nihil adduxerit nifi Philofophorum commentum, de motu omnipotente, quod ur yerum fit, certe hic friget: necabfque tropo conatum efficere quod inftitu t, cum pugnam infticuerit adverfus omnes tropos & fequelas, imo pro unico tropo fermonis ufitato & € proximo petito, produxiffe nobis tropos complures, duros ac ferreos, noyos & inauditos, ab extramundanis ufque petitos, Praterea declaratum eft, in verbis evidentemabfiurditatem, fatis idoneam dedifle caufam, ut ad tropum confugeremus, quem oftendimus cum aliis Senpturæ locis con: gruere, nec abhorrere a communi loquendi confuctudine. Et ne protinus rejiceretur Erafmi tropus, nels navi probos auctores, Origenem, Hieronymum , o ryfoffomumacTheophylattam, qui non tantum affeverant, {ed rationibus idoneis probant quod interpretantur. Quin & ideo nominavi meos auétores „utalius, qui vellet aut pollet , commodiorem inveniret tropum , qui verborum abfurditati mederetur. Nune fupereft, ut Larheruspari felicitate doceat nos, ipfiuscommentum effe fenfum Sanéti Spiritus, idque non humanisrationibus, fed ex iplo loci tenore, quod fane probandi genus in facris Litteris efficacifimum effe fateor. | Verùm quid erit fam evidenter fcriptum in arcanis Litteris, quod non detorqueat adfuum dogma, cum norit nobis me Ca tari pro merito y pollicitationem > o CAC ad tum, pro quarere, elle in via, pro #74 Ae à prima eanfa, Sed fpeétemus quem nobis exhi ar aie tificem. Hanc partem aggreflurus prafatur fuo more, 9 1415 |Diatribam appellans tropologam, quafi meam ac noa potius Vererum fententiam recenfi tius 1 uerim: aut quaſi ſola Diatriba agat tropis & fequelis. i Quod fi traétans facras | Litteras nec tropum admittet ufquam , nec aliud ex jalio colliger, quid tandem efficiet, prefertim in locis | inter {e pugnantibus, juxta (peciem duntaxat? Exordi tur autem à gencrali convitio in omnes qui tropis utuntur in facris Libris explicandis, quibus ait efe morem} ut fortiter contemto textu, verbum aliquod decerpant, quod tropis torqueant. Sic Diatriba, &c. Hac petulantiffime dida, totiefque in hoe glorioſo libro repeUta, in quem recidunt? Non in Diatribam, qua bona fide recenfuit opinionem Veterum, fed in probati} fimos Ecclefize Doétores, in quos ita fub Diatriba fuco debacchatur , quemadmodum olim Fulianus {ub Angrfini nomine, facros Ecclefie Do&otes faciebat Matichaos. Si illi verbum € contextu decerptum torquent; cur accufatur fola Diatriba? Verùm illos Larherws for titer contemnir, ne dicamimpie. Contemnit, ſed ubi dogmatibus ipfius adverfantur ; ubi videntur {uffragati, non gravatur etiam Gregorium citare aut di&um aliquod ex hiftoriola decerptum, Hodem autem animo quo maledicit Hieronymo , malediceret & Paulo > fi auderet; quoties non facit adipfius dogmata. Sed maluit in Dia+ tribam fcurrari (nam hoc illi viſum eſt elegans inven: tum) fic cogitans, ludos deliciafque faciam Diatribam, ita fiet, ut omnes auctoritate mea moti, con{puant illam, ‘nec dignentur lectione; Tanta fcilicet eft mei nominis auétoritas. Hic fibi pollicebatur gloriofus miles. Quis eft omnium Origene diligentiorin conneétendis Scripture partibus; & obfervando , unde orfus, qua pergat, quo evadat Spiritus? Atquo‘tandem argumen= to rejicit tropum Veterum? Si Dens, Inquits tadura= vit Pharaonem differendo penam , qaid novi ditam efè 5 cum eadem tolerautia induret omnes impios, abatentes Dei tolerantia Accipio lemma, {ed hoc telum mox retorquebo in jaculantem. Si ideo ineptus eft tropus; quod Pharasns tribuit quiddam quod eft omnium impiorum commune , multo minus valebit commentum ipfius de motu generali prima cauſæ, quod adeo non eft peculiare Pharaoni, ut commune fit hon jam dicam piis & impiis, fed ranis & crocodilis, viperis & ululis; denique rebus omnibus. Ut omittam interim nom citra eontroverfiam effe quod aflumit. Exenim fi quis neget Deum ut primam caufam in fingulis rebus, ac fingulis actionibus cooperari fecundis caulis, quomodo evincet? videlicet quoties lapis ex alto decidit in terram, cum ferri impulſu Dei, non fola generali naturæ vi. Aur quoties urit ignis, impulfu ejufdem urere. Proinde quod colligit Lusherus, Vedes igitur , inquiens , nihil prorfus ad rem facere tropan iftam hoc loco, ut qui generaliter ad omnes pertinet, qui peccant lenitate divina tolerati, &c. nos in ipfum totidem verbisrege-. rimus. Vides igitur, Lørhere, nihil prorfus ad rem fa~ cere tropum iftum hoc loco, ut qui generaliter ad omines pertinet, qui peccant & non peccant, & non folum ad bomines, verum etiam ad afinos & mulos, cum calcitrant aut aliud faciunt, rapti omnipotenti motu Dei. Nonne belle excuffit tropum, non meum , fed probatiffimorum Ecelefiz Doétorum? Quanquam hic aliumad= hibuit fucum artifex. Origenes adducit tropum, quo iadurare dicitur; qui indarationis dedit occafionem, hoc jam pertinet non minus ad oblaras moleftias, aut alias occafiones, quam ad.tolerantiam, Caterum quod non» ponit exemiplum nifi de*lenitate, facile eft videre quid fit in caufa, quoniam hujus partis explicatio favorabi= lior erat quam alterius. Verba Diatribes fic habent:Origenes libro mi eus vertio fo explicat nodum, ue |fateatur occafionem induration daram à Deo, cuk: \pam tamen in Pharaonem rejiciat y qui [fna malitia fa< ilm fit obffinatior y per bac perigue debebar ad penitentiam addaci. Conftat autem multos affli€tionibus, mo= leftiis ac miraculis addaci ad refipifcentiam. Ex falfifli[mum elt, quod interin aflumit Larherss, omnes ma[los indurari, tum'(everitate Deî, tum lenitate. Imo Tom. Vv vy mul
