OCR Output

duretur , quod quo modo fiat andivinus: Scilicet intus ge¬
merali mote ipfam movebo voluntatem malam, ut (uo tm¬
petu © curfu volendi pergat, nec ceffabo movere’, neo poffiem
aliter. Foris vero offeram verbum © opus in quod impinget
impetas ille malus, cun: aliud non poſſit ; niſi male velle,
me ipfum malum movente virtute omnipotentie. Audivi¬
mus humanorum verborum volumen, verbum Dei fi¬
ne tropis & gloffis non audimus, fed pro gloffis Ortho¬
doxorim audimus commenta Philofophorum , & pro
tropis mollibus ac receptis, & è proximo petitis, au¬
dimus tropos multo duriores, & ab ipfa ufque præde¬
ftivatione petitos. Sed cui dixit ifta Deus? æf. Uter
Deus predicatus, an non prædicatus ? Utique Deus
predicatus : nam ille alter non loquitur , fed tacitus
agit quæ vult. Atqui Deus prædicatus negat fe quen¬
quam indurare, fed venifle fervandis omnibus, nec uf
quam docuit fe induralfe Zudam, ut proderet Domi¬
num fuum , aut Pharifæos, ut ad crucem adigerent
agnum omnis expertem maculæ: Breviter quicquid eft
malorum ab ipfo fieri, cum voluntas hominis tantum
patiatur & ad bonum opus & ad malum. Quod fi 40¬
fes homo fpiritualis {ciebat Deum efe primam omnium
caufam, & hujus motu omnipotente fieri omnia, quid
novi dixit illi Deus, pollicens fe induraturum cor Pha¬
raonisè Quod i Mofes nondum intelligebat hoc arca¬
num, nec populus apud quem nomine Dei legatione
fungebatur, ubi fimplicifimus ille fermo; quem pol¬
licebatur Lutherus arbitris Grammaticis & fenfu com¬
muni? An quifquam hoc ante Lutherum fic interpre¬
tatus eft? Nee quifquam exftititin Orbe, qui fenfum
haberet communem , ut Grammaticum fermonem in¬
telligeret? Si {ciebat populus qued docet Lutherus de
motu omnipotente , nihil novi dixit Deus: fi nefcie¬
bat , nec hune fermonem tam non fimplicem potuit in¬
telligere. Quid autem fibi vult Laber, cum gau¬
dens ut femper hyperbolis Deum ita loquentem facit,
Nec cefabo movere , nec pofum aliter. An Deus non
poteft malitiam impii Regis etiam abfque gratia cohi¬
bere {i vellet , quemadmodum fecit ut ignis refrige¬
raret tres pueros in fornace, Babylonica ? Non potuit
non movere, fed potuit aliter movere & potuit ibi
fiftere furentem. Quid dixi, fiftere? Potuit in ni¬
hilum redigere. Quas hyperbolas , quos verborum
fumos objicit nobis hic, qui repudiat omnia, præter
fimplicem fermonem Dei. 'Tandem velut his quoque
dififus alio dilabitur, obiter admifcens preediétionis ac
prefcientiz mentionem. Sic, inquit, certiffimus erat ,
& certiffime pronuntiabat Dens, Pharaonem effe indu¬
vandum, ut qui certiffimus erat Pharaonis voluntatem
nec motui omnipotenti refiftere, nec malitiam (mam de¬
ponere, nec oblatum adverfarium Molen admittere pof¬
Le, [ed manente ejus voluntate mala , neceffario pejorem,
dariorem, © fuperbiorem fieri, dum curſu & impein
Suo, impingeret in id quod nolebat , © quod contermnebat,
confifus potentia fua; &c. Quid opus erat hoc fermo¬
ne? Si Deus ideo dixit; indarabo, id eft, fcio illum
fore duriorem quam haétenus fuit, tropus erit aliquan¬
to mollior, quam quem inducit Lutherus. Atqui fi fuif¬
fet in manu Pharaoni mutare voluntatem fuam perver¬
fam & impiam, nihilo minus certo Deus pronuntiare
poterat eum indurandum , quam nos pronuntiamus eum
induratumfuide, Sedinterim Letherw oblitus fui, tri
buit humanæ voluntati. vim agendi malum , cum antea
dixerit humanam voluntatem tantummodo pati , non
aliter quam fecuris agitur à fabro, ut jam nihilo plus
laudis fit fecuri, fi faber ea faciat aram, quam fi cadem
occidat hominem. Quod-fi hominis voluntas afta motu
prime caufæ, fimul agit & ipfa, cur non idem fate¬
tur in opere bono? Nifi forte fub generali motu ma¬
net impetus humane voluntatis, fub gratia agente non
manet. Item fi omnes homines natura funt impii, nec
quicquam velle poilunt nifi malum, quî fit, ut hunc
vifa uxor alterius pertrahat ad adulterium, ille fibi tem¬
peret, cum neutrum agat Spiritus, & utrique data fit
par occafio? Rurfus hic pecuniæ caufa jugulet homi¬

A Ines, alius ne repertam quidem pecuniam velit tollere?
Hic ultro effutiat fecretum, alius ne in tormentis qui¬
dem effutiat, quod reticendum eft. Si impietas manat
ex origine, ea par eſt omnibus» fi Chriftum excipias
[cum fua matre, quam & ipfam volunt exceptam. Jam
pofuimus & occafionem parem. Motus autem omni¬
potens , qui rapit omnia, fine dubio communis eſt
omnium. Nec hic apparet caufa, cur alius propenfus
fit ad hoc crimen, alius ad aliud, quemadmodum Spi¬
ritus variis donis aliter atque aliter agit in diverfis.
Rurfus homo violentus ex hoc ipfo loco , quem adver¬
fus liberum arbitrium adduximus, colligit liberum ar¬
Bl bitrium nihil poleni malum. Atqui quomodo dicitur
liberum arbitrium, f captivum ducitur ad malum tan¬
tùm? Deinde ubi eft, quod nos docuit Larherus, li¬
berum arbitrium efle nomen inane, nufquam exftans
in rerum natura ? Prærerea quæ tandem eft confe¬
quentia, Certa præfcientia Deus prædixit induran¬
dum Pharaonem , ergo Pharao non potuit mutare
pravam voluntatem. Imo pulfatus eft gratia preepa¬
rante Pharao , & fleéti cosperat,, & fortafle refipi¬
fcere poterat , fi pulfantem gratiam fuiffet amplexus.
Quod fi Deus non addidit uberiorem gratiam ; non
natura nec motus ille generalis fuit in caufa, fed ani¬
mi pravitas per liberum arbitrium multo peccandi ufu
contratta. Lt fi Deus negaffet illi pulfantem gratiam,

verfalem prime caufe ; fed potius ut Axgaftines facity
merita præcedentia, quibus fe reddiderat indignum
uberiore Dei gratia. Hactenus itaque nibil audivimus
à Luthero, quod funditus tollat hominis liberum arbi¬
trium, aut meram ftatuat neceffitatem: denique quod
refpondeat fplendidis illis promiflis, quid interfit inter
fumos hominis & tonitrua Dei, & tamen perinde qua¬
fi rem felicibus gefliffet aufpiciis, pergit tollere reli¬
quias hujus belli. Roganticuipiam, cur Deus noncef¬
fet ab illo motu omnipotenti, refpondet non effe æ¬
quum, ut Deus ob impios definat effe Deus. Hoc di¬
étum utcunque tolerabile eft, licet interim adimat Deo
D |facultatem eum motum moderandi pro fuo arbitrio.
Neque enim femper motus ille rapit Satanam homini
molientem exitium; nec impiis femper licet quod vo¬
lunt etiam occafione objećta. Sed alterum durius eft,
quod addit, fcilicet ut definar efe bonus, ne illi fiant
pejores. An Deus defineret effe bonus, nifi perpetuo
motu fuo gigneret homines impios, & illorum pra¬
vam voluntatem raperet ad agenda mala? Citius creda¬
tur bonus, fi vel coerceat, vel immutet illorum im¬

| piam voluntatem. Itaque cum conftet illum effe fum¬

| me bonum, cur per gratiam fuam non immutat il¬
lorum voluntates, quanquam idem poteft omnipoten¬
{te luo motu , cujus arbitrium habet in manu. Ne¬
E| que enim fic movetur, ut Sol aut Orbes cceleftes, nec
fic agit, ut ignis adurit, fed mera libertate agit ut
vult. Hic nihil habet quod refpondeat, nifi fateatur
effe liberum hominis arbitrium aliquid , quo pofito fi¬
mul probatur Deus & juftus & bonus. Sed mavult ad
arcanam Dei voluntatem confugere, quam negat inqui¬
rendam , fed tantum adorandam. Atqui hujus quæftio¬
nis indagatio propius ad nos pertinet, quam illa ve¬

| teres de verbo homufiz, de Spiritu Sanéto ab utro¬

| que procedente , de Filio ex eadem effentia nafcente ,

| & Spiritu Sanéto ex cadem procedente, quem Filium

| appellare fas non fit. Quin hic refpondebant, myfte¬

| rium & adorandum effe, non inquirendum. Fateor in

Fp | rebus divinis frequenter oceurrere, in quibus adoran¬
| da eft Dei voluntas, non humana ratione {cratanda,
verùm ea difficultas non femper eft in Scripturis aut
rebus, fed frequenter in animis noftris, vel illotis, vel
parum exercitatis. Rudibus igitur, impiis, & craffis
ifta cantio canenda eft, ne irruant in adyta divinorum

| myfteriorum; Piis autem & exercitatis fas eft cum re¬

| verentia {crutari, quod divinis voluminibus nobis pro¬
ditum eft. Et quibus tantum datum eft lucis, ut ex
Scripturis potuerint colligere, in tribus perfonis effe

ean=