Page 90 [90]
OCR
duretur , quod quo modo fiat andivinus: Scilicet intus gemerali mote ipfam movebo voluntatem malam, ut (uo tmpetu © curfu volendi pergat, nec ceffabo movere’, neo poffiem aliter. Foris vero offeram verbum © opus in quod impinget impetas ille malus, cun: aliud non poſſit ; niſi male velle, me ipfum malum movente virtute omnipotentie. Audivimus humanorum verborum volumen, verbum Dei fine tropis & gloffis non audimus, fed pro gloffis Orthodoxorim audimus commenta Philofophorum , & pro tropis mollibus ac receptis, & è proximo petitis, audimus tropos multo duriores, & ab ipfa ufque prædeftivatione petitos. Sed cui dixit ifta Deus? æf. Uter Deus predicatus, an non prædicatus ? Utique Deus predicatus : nam ille alter non loquitur , fed tacitus agit quæ vult. Atqui Deus prædicatus negat fe quenquam indurare, fed venifle fervandis omnibus, nec uf quam docuit fe induralfe Zudam, ut proderet Dominum fuum , aut Pharifæos, ut ad crucem adigerent agnum omnis expertem maculæ: Breviter quicquid eft malorum ab ipfo fieri, cum voluntas hominis tantum patiatur & ad bonum opus & ad malum. Quod fi 40fes homo fpiritualis {ciebat Deum efe primam omnium caufam, & hujus motu omnipotente fieri omnia, quid novi dixit illi Deus, pollicens fe induraturum cor Pharaonisè Quod i Mofes nondum intelligebat hoc arcanum, nec populus apud quem nomine Dei legatione fungebatur, ubi fimplicifimus ille fermo; quem pollicebatur Lutherus arbitris Grammaticis & fenfu communi? An quifquam hoc ante Lutherum fic interpretatus eft? Nee quifquam exftititin Orbe, qui fenfum haberet communem , ut Grammaticum fermonem intelligeret? Si {ciebat populus qued docet Lutherus de motu omnipotente , nihil novi dixit Deus: fi nefciebat , nec hune fermonem tam non fimplicem potuit intelligere. Quid autem fibi vult Laber, cum gaudens ut femper hyperbolis Deum ita loquentem facit, Nec cefabo movere , nec pofum aliter. An Deus non poteft malitiam impii Regis etiam abfque gratia cohibere {i vellet , quemadmodum fecit ut ignis refrigeraret tres pueros in fornace, Babylonica ? Non potuit non movere, fed potuit aliter movere & potuit ibi fiftere furentem. Quid dixi, fiftere? Potuit in nihilum redigere. Quas hyperbolas , quos verborum fumos objicit nobis hic, qui repudiat omnia, præter fimplicem fermonem Dei. 'Tandem velut his quoque dififus alio dilabitur, obiter admifcens preediétionis ac prefcientiz mentionem. Sic, inquit, certiffimus erat , & certiffime pronuntiabat Dens, Pharaonem effe induvandum, ut qui certiffimus erat Pharaonis voluntatem nec motui omnipotenti refiftere, nec malitiam (mam deponere, nec oblatum adverfarium Molen admittere pofLe, [ed manente ejus voluntate mala , neceffario pejorem, dariorem, © fuperbiorem fieri, dum curſu & impein Suo, impingeret in id quod nolebat , © quod contermnebat, confifus potentia fua; &c. Quid opus erat hoc fermone? Si Deus ideo dixit; indarabo, id eft, fcio illum fore duriorem quam haétenus fuit, tropus erit aliquanto mollior, quam quem inducit Lutherus. Atqui fi fuiffet in manu Pharaoni mutare voluntatem fuam perverfam & impiam, nihilo minus certo Deus pronuntiare poterat eum indurandum , quam nos pronuntiamus eum induratumfuide, Sedinterim Letherw oblitus fui, tri buit humanæ voluntati. vim agendi malum , cum antea dixerit humanam voluntatem tantummodo pati , non aliter quam fecuris agitur à fabro, ut jam nihilo plus laudis fit fecuri, fi faber ea faciat aram, quam fi cadem occidat hominem. Quod-fi hominis voluntas afta motu prime caufæ, fimul agit & ipfa, cur non idem fatetur in opere bono? Nifi forte fub generali motu manet impetus humane voluntatis, fub gratia agente non manet. Item fi omnes homines natura funt impii, nec quicquam velle poilunt nifi malum, quî fit, ut hunc vifa uxor alterius pertrahat ad adulterium, ille fibi temperet, cum neutrum agat Spiritus, & utrique data fit par occafio? Rurfus hic pecuniæ caufa jugulet homi A Ines, alius ne repertam quidem pecuniam velit tollere? Hic ultro effutiat fecretum, alius ne in tormentis quidem effutiat, quod reticendum eft. Si impietas manat ex origine, ea par eſt omnibus» fi Chriftum excipias [cum fua matre, quam & ipfam volunt exceptam. Jam pofuimus & occafionem parem. Motus autem omnipotens , qui rapit omnia, fine dubio communis eſt omnium. Nec hic apparet caufa, cur alius propenfus fit ad hoc crimen, alius ad aliud, quemadmodum Spiritus variis donis aliter atque aliter agit in diverfis. Rurfus homo violentus ex hoc ipfo loco , quem adverfus liberum arbitrium adduximus, colligit liberum arBl bitrium nihil poleni malum. Atqui quomodo dicitur liberum arbitrium, f captivum ducitur ad malum tantùm? Deinde ubi eft, quod nos docuit Larherus, liberum arbitrium efle nomen inane, nufquam exftans in rerum natura ? Prærerea quæ tandem eft confequentia, Certa præfcientia Deus prædixit indurandum Pharaonem , ergo Pharao non potuit mutare pravam voluntatem. Imo pulfatus eft gratia preeparante Pharao , & fleéti cosperat,, & fortafle refipifcere poterat , fi pulfantem gratiam fuiffet amplexus. Quod fi Deus non addidit uberiorem gratiam ; non natura nec motus ille generalis fuit in caufa, fed animi pravitas per liberum arbitrium multo peccandi ufu contratta. Lt fi Deus negaffet illi pulfantem gratiam, verfalem prime caufe ; fed potius ut Axgaftines facity merita præcedentia, quibus fe reddiderat indignum uberiore Dei gratia. Hactenus itaque nibil audivimus à Luthero, quod funditus tollat hominis liberum arbitrium, aut meram ftatuat neceffitatem: denique quod refpondeat fplendidis illis promiflis, quid interfit inter fumos hominis & tonitrua Dei, & tamen perinde quafi rem felicibus gefliffet aufpiciis, pergit tollere reliquias hujus belli. Roganticuipiam, cur Deus nonceffet ab illo motu omnipotenti, refpondet non effe æquum, ut Deus ob impios definat effe Deus. Hoc diétum utcunque tolerabile eft, licet interim adimat Deo D |facultatem eum motum moderandi pro fuo arbitrio. Neque enim femper motus ille rapit Satanam homini molientem exitium; nec impiis femper licet quod volunt etiam occafione objećta. Sed alterum durius eft, quod addit, fcilicet ut definar efe bonus, ne illi fiant pejores. An Deus defineret effe bonus, nifi perpetuo motu fuo gigneret homines impios, & illorum pravam voluntatem raperet ad agenda mala? Citius credatur bonus, fi vel coerceat, vel immutet illorum im| piam voluntatem. Itaque cum conftet illum effe fum| me bonum, cur per gratiam fuam non immutat illorum voluntates, quanquam idem poteft omnipoten{te luo motu , cujus arbitrium habet in manu. NeE| que enim fic movetur, ut Sol aut Orbes cceleftes, nec fic agit, ut ignis adurit, fed mera libertate agit ut vult. Hic nihil habet quod refpondeat, nifi fateatur effe liberum hominis arbitrium aliquid , quo pofito fimul probatur Deus & juftus & bonus. Sed mavult ad arcanam Dei voluntatem confugere, quam negat inquirendam , fed tantum adorandam. Atqui hujus quæftionis indagatio propius ad nos pertinet, quam illa ve| teres de verbo homufiz, de Spiritu Sanéto ab utro| que procedente , de Filio ex eadem effentia nafcente , | & Spiritu Sanéto ex cadem procedente, quem Filium | appellare fas non fit. Quin hic refpondebant, myfte| rium & adorandum effe, non inquirendum. Fateor in Fp | rebus divinis frequenter oceurrere, in quibus adoran| da eft Dei voluntas, non humana ratione {cratanda, verùm ea difficultas non femper eft in Scripturis aut rebus, fed frequenter in animis noftris, vel illotis, vel parum exercitatis. Rudibus igitur, impiis, & craffis ifta cantio canenda eft, ne irruant in adyta divinorum | myfteriorum; Piis autem & exercitatis fas eft cum re | verentia {crutari, quod divinis voluminibus nobis proditum eft. Et quibus tantum datum eft lucis, ut ex Scripturis potuerint colligere, in tribus perfonis effe ean=
