OCR Output

EREA TSEN 1404

ut fimus in landem glorie ejus. Eadem vox eft ad a

lip. x. Deus enim eff, qui operatur in vobs © velle &

perficeres o weeyav, que VOX fignificat pulfantem gra¬

tiam, fed audi voluntatis libertatem pro bona volun- |
tate, quod Grace eft sUdoxias, quae vox fonat liberum

animi placitum. Sunt & alia loca apud Panlum, inquibus
Deus dicitur operari in nobis, fed in bonum , nufquam le¬
gitur operari blafphemias , cædes & adulteria in malis,
ctiamfi frequenter ifta permittit ficri. Arbitror jam dif¬
cuffà Lesberi tela priulquam provolarint. Sed audiamus
quid balbutiat. Nam profitetur fe velle balbutire & in¬
eptire. Affumit & aliud hoc non minus impudens, æ¬
quar hominem lapfum Sarane , quafi uterque fic fit aver¬
{ùs à Deo , ut perpetuo converfi ad fuas cupiditates ,
non poflint velle bonum. Pro fe refpondeat Satanas
Luthero. Pro homine dicam : falfum elt quod affumit,
cum Pazlus in peccatoris hominis perfona loquatur,
velle adjacet mihi, perficere antem bonum non invenio.
Imo in hujus fermonis ingrefu, nature humanz per¬
fonam agit dicens: Ego autem aliquando vivebam fine
lege, &c. Refident in hominibus honeftifemina, in¬
eft & nifus aliquis ac pronitas ad recta, licet in plerifque
major fit ad diverfa proclivitas. Poteft igitur & homo
fine peculiari gratiæ dono, aliquo ufque velle bonum
aliquid, fed illud bonum, quod adducit ad felicitatem, effi¬
caciter velle non poteft, abfque principali gratiæ præ¬
fidio. Totum autem adfcribitur divinæ bonitati, non
quod homo nihil agat, fed qued a Deo proficifcantur
omnia, quibusaliquid poflumus, volumus, agimus aut
fumus. Nec eft in homine malitiofa averfio a Deo, guem¬
admodum in Satana, fed infirmitas potius eft, quam
malitia : perverfitas autem in nonnullis non tam eft a
natura, quam è confuctudine parta peccatis, graviora
levioribus accumulando. Sed Zeshera nihil placet nifi
hyperbolicum. Jam quantum videmus diferimen in
pueris: Quofdam dicas ad omnem natos malitiam una
cum laéte pravam mentem imbibifle , alios ad certa
vitia propenfos, ab aliis abhorrere. Nonnullos medio- |
criter affectos, & ad virtutem & ad turpitudinem.
Quorundam indoles tam eft ad virtutem fequax ac do¬
cilis, ut præcurrant, non fequantur. Dicas ad pieta¬
tem, & ad omnem vitæ probitatem natos. Et hæc fe¬
mina produnt fefe his etiam annis, quibus nondum
valent uſu rationis , ut intelligas à natura infita: five
hec tanta inæqualitas proficifcitur cx temperatura
corporum, fve ex parentum aut nutricum moribus, |
five ab aftris, five aliis cx caufis nobis incognitis : cer- |

te à baptifmo non eft, cum is fit omnium communis, |
& inter Etbnicos fuerit cadem ingeniorum differentia,
nec à peccato principum hominum, cum hoc exzquo

mala opera. Atqui jam dictum eft, nos hic non age¬
re de univeifali motu prime caufae, juxta quam coo¬
peratur Deus & adulteranti , & venenum paranti, &
occidenti, fed quatenus hac operatur Deus, mala non
funt. Sunt enimaliquid, & iifdem finibus circumferibi¬
| tur entis & boni cognomen. Ergo & juxta Philofopho¬
‘rum rationem falfum eft, Deum operari mala. Ne¬
que quadrat hic equitis & equi comparatio: equus bi¬
pes aut tripes non ambulat, claudus incommode qui¬
dem ambulat, ambulat tamen quo vult feffor. At Zz¬
therm facit hominem, equum in diverfa tendentem, quam
vult feflor, proinde magis congruebat equi retrogradi
fimilitudo. Quanquam nec ea fatis congruit dogmati
Latherano, qui dicit hominem in bonis nihilo plusage¬
re, quam agat fecuris in manu fabri, aut lutum in ma¬
nu figuli. Rurfus alius ferupus: Faretur Deum opera¬
ti mala, negat tamen male agere. At hîc fatetur fa¬
brum male fecare, fi malam habeat fecurim. Quan¬
quam hec, ut dixi, non proprie faciunt ad id quod in
manibus eft. Si Deus operatur quicquid agunt formi¬
cæ, rang, boves & afini, ferpentes, pifces & volu¬
cres, ignis, aer & aqua , Angeli boni pariter ac ma¬
li, homines pueri , juvenes, fences, probi, improbi,
quid novi legimus, cum audimus, Zndaravit Deas cor
Pharaonis aut, feduxi Prophetam illum? Quoniam au¬
tem hæc paucis locis diéta reperiuntur , oportet ali¬
quam peculiarem a&ionem defignatam effe. Magna
erar turba Pfeudopropherarum ætate Paz, non tamen
dixit, quod Deus illos feduxerit, fed ſpiritum erroris
ait in eis operari. Quanguam apud Ezechielem xiv. di¬
citur à Deo feduétus Propheta , qui feducit vaticinio
{fuo populum. Tropus igitur hic non aétionem prima
caulæ generalem, fed quiddam peculiare nobis innuit.
Sequitur autem & aliud abſurdum : Ut eundem homi¬
nem ad idem opus fimul agat Deus optimus ac Dæ¬
mon peflimus, & cjufdem peccati duo erunt operato¬
res, Spiritus Dei & Spiritus Satanæ operans in filiis

\ver univerfa, & quo Satane Spiritusagit impios. Mif¬
fum igitur faciamus illum prima caufa motum univer¬
falem, ac de illa traétemus operatione Spiritus, quæ
opponitur operationi Satana. Ad hunc gnomonem
Oportuit interpretari, Zadurabo cor Pharaonis , & fimi¬
lia.

Vides quam nihil adhue præ ftiterit eorum que fue¬
rat pollicitus , & tamen quafi jam evicerit , ipſe. ſibi
canit encomium: Hec, inguicns, rata © certa fant,
Si credimus omnipotentem effe Deum. Credimus, im¬
piam effe creaturam Dei, non fimpliciter agnofcimus.
| Nec fatemur hominem hoc ipfo quod natus eft efe

fed in malitia parem facit hominem Satanz , hominem
rudem ac nondum in vitiis inveteratum, homini qui
jam affiduitate peccandi hominis fenfum exfuit, & in
feram, ut ita loquar,abiit, qualis erat Pharao, de quo
nobis hic erat inftitutus fermo. His argumentis fubdu¬
ctiss quid colligit Lutherus?Sedcolligit tamen. Quid?
Satanas @ homo natura impius, eft tamen aliquid: &
Cum peccant, peccant antem femper, nec poffunt non pec¬
sare, agunt aliqnid. Dens aniem ut prima cauſa gene¬
raliter agit in omnibus rebus conditis five bone fint , five
male. Ira fit ut omnipotens illins motns, rapiens & agens
omnid, agat in impiis quicquid perpetrant facinoram ,
quemadmodum Guin Satana , nec tamen illi non funtim¬
più quia fecus agere non poffunt, nec Deusmale agit, quil
operatur omnia mala. Veluts fi bonus eques agat equum|
slaudum, aut fi bonus faber utatur mala fecuri , opus |
malum faciet y cam ipſe bonus ſit artifex. Ouod fi quid
obftiterit impie agentibus, effervefcit impieras. ejafdem
Dei mota. ec Lutheras, Habes quomodo Deus ope¬
ratur mala; & quomodo induret hominem, habespræ¬
claram fophifima, non è divinis Libris, fed è Philofo¬
phorum adytis petitum atque huc detortum , quan¬
quam nec hic conyenit inter Philofophos , nec quif¬

\ſum à gratia filiorum Dei, ob unicum peccatum, quod
|nec admifit ipfe , necadmittendi dedit occafionem , præ¬
\fertim fi prognatus fit ab üs, quos Chriſti gratia jam ab
co peccato purgavit , etiamfi refidet aliquod avita
tranfgreffionis veftigium, ad exercitationem pietatis,
& cuttodiam modettiz. Nunc mihi vide quam hy¬
perbolicus fit Lørkeri fermo: Er tam, inquit, non po¬
teft non furere; quam non poteft non capere & quarere,
Et tam non poteft non cupere, quam non poteſt non eſſe,
cum fit creatura Det, licet vitiata. Bis hîc peccat La¬
therm: Primum, quod natura vitiata prona eft in ma¬
lum ex parte , interpretatur, quafi tota feratur ad im¬

Alterum, quod fuco fophiftico inculcat naturam homi¬
nis vitiatam effe creaturam Dei, cum natura hominis
quatenus vitiata eft non fit creatura Dei, nec in hac
Deus operetur malum quatenus malum eft. Nam eft
& in peccando aétio quadam & res natura bona, utin
adulterio, corpora, vifus, contaétus, & amor. Ve¬

150,

queflionem , que eft in manibus.
Nondum audimus Dei tonitrua. Nam hoc com¬
meatum haufit ex Philoſophia , quam toties deteftatus
eft,

TSI