Page 88 [88]
OCR
EREA TSEN 1404 ut fimus in landem glorie ejus. Eadem vox eft ad a lip. x. Deus enim eff, qui operatur in vobs © velle & perficeres o weeyav, que VOX fignificat pulfantem gratiam, fed audi voluntatis libertatem pro bona volun- | tate, quod Grace eft sUdoxias, quae vox fonat liberum animi placitum. Sunt & alia loca apud Panlum, inquibus Deus dicitur operari in nobis, fed in bonum , nufquam legitur operari blafphemias , cædes & adulteria in malis, ctiamfi frequenter ifta permittit ficri. Arbitror jam difcuffà Lesberi tela priulquam provolarint. Sed audiamus quid balbutiat. Nam profitetur fe velle balbutire & ineptire. Affumit & aliud hoc non minus impudens, æquar hominem lapfum Sarane , quafi uterque fic fit aver{ùs à Deo , ut perpetuo converfi ad fuas cupiditates , non poflint velle bonum. Pro fe refpondeat Satanas Luthero. Pro homine dicam : falfum elt quod affumit, cum Pazlus in peccatoris hominis perfona loquatur, velle adjacet mihi, perficere antem bonum non invenio. Imo in hujus fermonis ingrefu, nature humanz perfonam agit dicens: Ego autem aliquando vivebam fine lege, &c. Refident in hominibus honeftifemina, ineft & nifus aliquis ac pronitas ad recta, licet in plerifque major fit ad diverfa proclivitas. Poteft igitur & homo fine peculiari gratiæ dono, aliquo ufque velle bonum aliquid, fed illud bonum, quod adducit ad felicitatem, efficaciter velle non poteft, abfque principali gratiæ præfidio. Totum autem adfcribitur divinæ bonitati, non quod homo nihil agat, fed qued a Deo proficifcantur omnia, quibusaliquid poflumus, volumus, agimus aut fumus. Nec eft in homine malitiofa averfio a Deo, guemadmodum in Satana, fed infirmitas potius eft, quam malitia : perverfitas autem in nonnullis non tam eft a natura, quam è confuctudine parta peccatis, graviora levioribus accumulando. Sed Zeshera nihil placet nifi hyperbolicum. Jam quantum videmus diferimen in pueris: Quofdam dicas ad omnem natos malitiam una cum laéte pravam mentem imbibifle , alios ad certa vitia propenfos, ab aliis abhorrere. Nonnullos medio- | criter affectos, & ad virtutem & ad turpitudinem. Quorundam indoles tam eft ad virtutem fequax ac docilis, ut præcurrant, non fequantur. Dicas ad pietatem, & ad omnem vitæ probitatem natos. Et hæc femina produnt fefe his etiam annis, quibus nondum valent uſu rationis , ut intelligas à natura infita: five hec tanta inæqualitas proficifcitur cx temperatura corporum, fve ex parentum aut nutricum moribus, | five ab aftris, five aliis cx caufis nobis incognitis : cer- | te à baptifmo non eft, cum is fit omnium communis, | & inter Etbnicos fuerit cadem ingeniorum differentia, nec à peccato principum hominum, cum hoc exzquo mala opera. Atqui jam dictum eft, nos hic non agere de univeifali motu prime caufae, juxta quam cooperatur Deus & adulteranti , & venenum paranti, & occidenti, fed quatenus hac operatur Deus, mala non funt. Sunt enimaliquid, & iifdem finibus circumferibi| tur entis & boni cognomen. Ergo & juxta Philofopho‘rum rationem falfum eft, Deum operari mala. Neque quadrat hic equitis & equi comparatio: equus bipes aut tripes non ambulat, claudus incommode quidem ambulat, ambulat tamen quo vult feffor. At Zztherm facit hominem, equum in diverfa tendentem, quam vult feflor, proinde magis congruebat equi retrogradi fimilitudo. Quanquam nec ea fatis congruit dogmati Latherano, qui dicit hominem in bonis nihilo plusagere, quam agat fecuris in manu fabri, aut lutum in manu figuli. Rurfus alius ferupus: Faretur Deum operati mala, negat tamen male agere. At hîc fatetur fabrum male fecare, fi malam habeat fecurim. Quanquam hec, ut dixi, non proprie faciunt ad id quod in manibus eft. Si Deus operatur quicquid agunt formicæ, rang, boves & afini, ferpentes, pifces & volucres, ignis, aer & aqua , Angeli boni pariter ac mali, homines pueri , juvenes, fences, probi, improbi, quid novi legimus, cum audimus, Zndaravit Deas cor Pharaonis aut, feduxi Prophetam illum? Quoniam autem hæc paucis locis diéta reperiuntur , oportet aliquam peculiarem a&ionem defignatam effe. Magna erar turba Pfeudopropherarum ætate Paz, non tamen dixit, quod Deus illos feduxerit, fed ſpiritum erroris ait in eis operari. Quanguam apud Ezechielem xiv. dicitur à Deo feduétus Propheta , qui feducit vaticinio {fuo populum. Tropus igitur hic non aétionem prima caulæ generalem, fed quiddam peculiare nobis innuit. Sequitur autem & aliud abſurdum : Ut eundem hominem ad idem opus fimul agat Deus optimus ac Dæmon peflimus, & cjufdem peccati duo erunt operatores, Spiritus Dei & Spiritus Satanæ operans in filiis \ver univerfa, & quo Satane Spiritusagit impios. Miffum igitur faciamus illum prima caufa motum univerfalem, ac de illa traétemus operatione Spiritus, quæ opponitur operationi Satana. Ad hunc gnomonem Oportuit interpretari, Zadurabo cor Pharaonis , & fimilia. Vides quam nihil adhue præ ftiterit eorum que fuerat pollicitus , & tamen quafi jam evicerit , ipſe. ſibi canit encomium: Hec, inguicns, rata © certa fant, Si credimus omnipotentem effe Deum. Credimus, impiam effe creaturam Dei, non fimpliciter agnofcimus. | Nec fatemur hominem hoc ipfo quod natus eft efe fed in malitia parem facit hominem Satanz , hominem rudem ac nondum in vitiis inveteratum, homini qui jam affiduitate peccandi hominis fenfum exfuit, & in feram, ut ita loquar,abiit, qualis erat Pharao, de quo nobis hic erat inftitutus fermo. His argumentis fubductiss quid colligit Lutherus?Sedcolligit tamen. Quid? Satanas @ homo natura impius, eft tamen aliquid: & Cum peccant, peccant antem femper, nec poffunt non pecsare, agunt aliqnid. Dens aniem ut prima cauſa generaliter agit in omnibus rebus conditis five bone fint , five male. Ira fit ut omnipotens illins motns, rapiens & agens omnid, agat in impiis quicquid perpetrant facinoram , quemadmodum Guin Satana , nec tamen illi non funtimpiù quia fecus agere non poffunt, nec Deusmale agit, quil operatur omnia mala. Veluts fi bonus eques agat equum| slaudum, aut fi bonus faber utatur mala fecuri , opus | malum faciet y cam ipſe bonus ſit artifex. Ouod fi quid obftiterit impie agentibus, effervefcit impieras. ejafdem Dei mota. ec Lutheras, Habes quomodo Deus operatur mala; & quomodo induret hominem, habespræclaram fophifima, non è divinis Libris, fed è Philofophorum adytis petitum atque huc detortum , quanquam nec hic conyenit inter Philofophos , nec quif \ſum à gratia filiorum Dei, ob unicum peccatum, quod |nec admifit ipfe , necadmittendi dedit occafionem , præ\fertim fi prognatus fit ab üs, quos Chriſti gratia jam ab co peccato purgavit , etiamfi refidet aliquod avita tranfgreffionis veftigium, ad exercitationem pietatis, & cuttodiam modettiz. Nunc mihi vide quam hyperbolicus fit Lørkeri fermo: Er tam, inquit, non poteft non furere; quam non poteft non capere & quarere, Et tam non poteft non cupere, quam non poteſt non eſſe, cum fit creatura Det, licet vitiata. Bis hîc peccat Latherm: Primum, quod natura vitiata prona eft in malum ex parte , interpretatur, quafi tota feratur ad imAlterum, quod fuco fophiftico inculcat naturam hominis vitiatam effe creaturam Dei, cum natura hominis quatenus vitiata eft non fit creatura Dei, nec in hac Deus operetur malum quatenus malum eft. Nam eft & in peccando aétio quadam & res natura bona, utin adulterio, corpora, vifus, contaétus, & amor. Ve 150, queflionem , que eft in manibus. Nondum audimus Dei tonitrua. Nam hoc commeatum haufit ex Philoſophia , quam toties deteftatus eft, TSI
