Page 83 [83]
1393 HYPERASPISTAE
bant ad tractandas facras Litteras. Certe negari non
poteſt Anthropomorphitas ex fimplicitate verborum ac
troporum infcitia haufiffe errorem fuum, qui quia lé¬
gerant Dei manus, pedes, brachia, cor, oculos, cre¬
debant illum corporeum, humanis conftàre membris,
ac proinde irafci , furere , mifericordia commoveri 5
peenitere, gaudere, dolere, cum harum affectionum
nihil cadat in Deum. Similiter declamat in fequelas.
Quid igitur Gbi yult Lutherus, excludi tropos omnes,
una cum fequelis? Non opinor, fed. idoncos vult recipi,
ineptos rejici, dubios examinari. Itaque prafenbit no¬
bis regulam, quam fecuti id poffimus efficere, Negat
in Scripturis vel fequelam vel tropum ullum admitten¬
dum, nif id cogat circumftantia verborum evidens,
& abfurditas rei manifefta, in aliquem fidei articulum
peccans, fed ubique vult inhæreri fimplici pura que &
naturali fignificationi verborum, quam Grammatici &
ufus loquendi habet, quam Deus creavit in hominibus.
Accipio præfcriptum , modo nobis definiat, quid fir
articulus fidei: ad haec diftinguat inter allegoriam , qua
fubvertimus fenfum hiftoricum five grammaticum, &
eam, qua moralem fenfum traétamus manente ceu fun¬
damento fenfus grammatici. Hoc facto, conferemus
tropos Lutheri cum noftris, expenfuri utri magis qua¬
drant ad fenfum communem , & utros fuaferit fenfus
abfurditas. Quis unquam fenfu communi fic accepit
omnes leges publicas civitatis, ut imperando nihil a¬
liud declararent, nifi cives non poffe quicquam præ¬
ftare corum quz preeferibuntur , nec in aliud valere
minas legum? Aut quæ coegit ablurditas Lutherum in
tot millibus locorum, quæ vel pracipiunt, vel terri¬
tant, vel minitantur, vel expoftulant, vel objurgant,
vel pollicentur, vel blandiuntur , vel exhortaniur, è
fimplicibus verbis recedentem , ad tropos inauditos
contugere? Sequela, inquit, docer hominem omnia fer¬
vare poffe [zis viribus. Hac eft Lerheri tequela. Imo
fequitur, hominem poffe cum auxilio parate gratia,
& hominem Legis violatorem jure ple&i, per cujus
voluntatem fteterit, quo minus potuerit fervare. Ve¬
rùm aliter non poterat fuum dogma tueri, quod abfur¬
dum, abfurdioribus tropis ac fequelis defendit. Quis
fenfus communis fic interpretatus eft, eum nihil agere
ut fiat pater, cui ducta uxore dara eft poteftas > Ut fiat
pater? Tales igitur tropos, tales fequelas recipiemus,
cætera rejiciemus. Si fenfum communem , quo Ly¬
therus exponit Scripturas , Deus creavit in omnibus
hominibus fanæ mentis, quid dicemus de tot millibus
eruditorum hominum , qui fecus interpretantur Scri¬
pturam, quam Lurherus.
Verùm audiamus quod adfert exemplum regulæ ,
“quam modo nobis prefcripfit. Sed interim amoliar
calumnia crimen, quod impingit mex Diatribee. Ne¬
gat fe meminiffe , ubi fit tam violenta Scripturarum
ulus traétatione , extende manam , id elt, gratia c
tender, &, facite vobis cor novam, id elt, giatia faciet
vobis cor novum.. Zicet, inquit, Diatriba publico li¬
bello me fic traducat tropis fcilicet & fequelis diffenta ,
& illuſa, ut non videat quid de quo lognarar. An La¬
rberas hîc videt quid de quo loquatur ? Cum in prin¬
cipio difputationis nominanm auctores fententiaram
quas rejicio, deinde quas in medio relinquo, poftre¬
mo cum quibus certamen inco, guo ſenſu communi
Larherus rapit ad fe quicquid ibi dicitur è Certe Ca¬
rolftadiam , cujus illa funt, in ingreflu nominaram, hic
nullius nomen edo , quo quifque quod ſuum effet agno¬
fceret. Si erat hoc alienum, cur alieno tacto ulcere,
vociferatur ipfe ? Et homo tenere cavens fame fue
queritur fe traduci, fi dicatur ad hunc modum inter¬
pretatus Scripturam , cum habeat multo his duriora
de fabro & fecuri. Et interim ignofcit fibi, quod me
toties appellat atheon, ÆEpicara, blafphemum, irri¬
forem facrarum Scripturarum. His enim falibus fibi
feftivus non contumeliofus videtur.. Quem obfecro
locum hic habebat, Von vider quid de quo loquatur ©
Et addit lepidum jocum y tropis fcilicet & feguelis dif¬
Da gmeines (fib. IL 1394
|A renra © illafa. Quis non’ vider hece fine mente feribi,
[nec agere Lutherum cum hee feribit, fed agi fpiritu
|quodam maledicentiz? Si non meminit, an hæc feri¬
pierit > cur impingit Diatribe falfi crimen? Perinde
¡quaſi quis intendenti furti crimen relpondeat, non. me¬
mini me furtum, iftud'admififfe, proinde tu me falfo
infimulas. Qui negar ſe meminiffe; propemodum agno¬
| \[{cit, quod objicitur. Itaque ridicule Lerberss crimi¬
natur Diatribam , cum fateatur fe dubitare feripferit ta¬
lia,nec-ne. Nunc etiam fi certum feiret fe nihil iftiuf:
| modi fcriphflë, tamen impudenter ad fe rapit, cum in
| Diatriba cum pluribus agam , quam cum uno, nec
|Larherum wfquam appellem, quemadmodum hanc to¬
'B | tam convitiorum farraginem ad me nominarim feri¬
| |pfit in gratiam fodalium & fophiftarum. Sed audia¬
mus molliorem interprerationem ; Hec verba, exten¬
de manum, verbis fimpliciter ut fonant accepiés, feclu¬
| fiſque tropis & fequelis , nibil alud Significant, quam
quod. exigitur a nobis extenfio manus , fignificatarque quid
(facere debeamus, ut eff natura verbi imperativi apud
Grammaticos G ufam loquendi. Imo fi Lutherus ex¬
cludit omnes tropos , non præcipitur actio, fed tan¬
tum porreétio manus, cum in agendo toto corpore
fit opus. Jam cum ad Dei proximique caritatem non
fit opus exténfione manuum, fed affe@u cordis, fe¬
clufis omnibus tropis locus hic non pertinebit nifi ad
C|ea preecepta, que folent una manu peragi. Verum
hactenus tropum recipit, ut excludat fenfus abfurdi¬
tatem, fed nihilo minus abſurdum eft , quod Zwrhe¬
ras à fimplicitate verborum recedens fuis tropis inter¬
|pretatur. An ufquam apud Grammaticos (nam hos
[appellat judices) merces fignificat eventum, nulli me¬
rito debitum ? An apud Uullos litteratores meritum fi¬
lgbificat promifionem doni? An quaerere vitam , figni¬
| ficat effe in via qua tendit ad vitam, cum ipfe vitam
Inon quæras, ut jam homo pie vivens nihilo magis di¬
catur quaerere vitam aternam, quam fecuris quærere
|Romam, que geftatur abs quopiam in via que perdu¬
jeit Romam. Et hi funt tropi Larherani, hee funt fe¬
D quela, quas nobis obtrudit invitis Grammaticis , re¬
|clamanté Yenfa communi: Et ad hos tropos, has fe¬
quelas, torquet non tria quatuorye Scriprura loca, fed
| uhiverfara prope Scripturam facram. Lex humana di¬
\cits Liberi parentes alant, nt fecerint vinctantur. Urge
fenfum Grammaticum. Quid precipit lex? tantum ut
detur cibus ac potus. De teéto, de veftitu, cxterif¬
|gue vite neceffariis nulla mentio. Vertim fenfus com¬
[munis intelligit pracipi liberis, ut parentibus deftitutis
fuppeditent, guicguid ad vitam tuendam pertinet. Er f
forte defuerit unde id faciat filius, fenfus communis in¬
terprétatur, hoc quoque légem'præfcribere , ut vel
| induftria vel amicorum ope paret fibi, quo parenti fub¬
E veniar.. Objiciunt declamationum Schola de infante
in vincula conjiciendo , quod parentem non aluerit,
verùm fenfus hominum communis interpretatur legem
non minari vincula liberis, qui nullo modo poflunt
præftare quod imperar. Jtem fenfus conmunis colli¬
git legislatorem hoc velle fieri, quod pra feribit. Ni¬
Pu horum Lutherus recipit in precepts Dei, fed tan¬
tum occinit nobis, verba imperativa, optativa, & fub¬
esca: non declarare quid poffit homo, fed quid de¬
| beat, vehementer ipfe difcrepans a fua lege, qua no¬
E prefenbit,y ne difcedamus è verbis fimplicibus, &
|
fenfu communi , nifi evidens abfurditas cogat ad tro¬
pos confugere , iple quo excludat fenfum verborum
F fimplicem, cam fenfù communi congruentem, com¬
minifcitur tropos & fequelas prodigioſas : nec hoc
contentus, affingit Diatribe meze fequelas, quas nun¬
quam fomniavit , Extende manum tam , id eft, po¬
tes vi Propria extendere manum. Facite uobis cor no=
zum , id eft , poteftis facere cor novum. Credite in
Chriffum, idieft, poteftis credere, & cetera. Et ob
has fequelas, quas ipfe de {uo capite pro fuo fingit ar¬
bitratu, miris convitiis flagellat Diatribam, cæcam,
ebriam, ftertentem, ofcitantem , ftupidam, fui oblitam,’
TOM Xe Asian cum