Page 82 [82]
134
1301 Der SAID EIR
CE DR AS Sk a MENT 1392
tollerent liberum arbitriam, tantum abeft ut Spirita Sa¬
tana fuerint inftigati, (ibique damnationem accerfierint , |
fidentes operibus ſuis. Vel hinc Laætherwm homo tam
petfpicax intelligere poterat quid egerim illis teftimo¬
niis: nimirum non omnino nihil agere voluntatem ho¬
minis, nec eos quì ftatuerunt liberum arbitrium fic
filos fuis operibus, ut exclufa gratia, fibi damnationem
accerfierint, id quod nufquam non inculcat Lutherus.
Praftat autem omittere præludium hominis pluf¬
quam Thrafonicum, Hattenns , inquit, preceſfſit fumus
hominis, quafi nos è Scripturis nihil atrulerimus, nunc
audiemus fulgura & tonitrua Dei, id eft, interpreta¬
tiones Luther: , multo praftantiores iis, quas ex co¬
dem hactenus audivimus. Inceffit quod tam multos
Scripturz locos citarim pro libero arbitrio, cum præ¬
termiferim innumerabiles, interim irridens homo fe¬
ftivus , fanftos & fan&as omnes, qui tribuerunt aliquid
libero arbitrio. Quin his tam lepide diétis applaudi¬
tis Lutherani? Si plaufum dederitis, audietis lepidio¬
ra: Nifi vero, inquit, Spirirus Santlus Rhetorice ali¬
quantalum gnarus efet, periculum erat, ne tanta fims¬
lati contemtus arte frattus prorfus de canfa defperaret ,
© palam libero arbitrio concederet ante tubam. Nome
hæc mire feftiva funt? Nune Thrafonifmum accipe:
Sed ego, inquit inferius, /uccenturiatis ilis duobus locis,
oftendam & noffras copias , quanguam ubi talis eff for¬
tuna pugna, nt nnus fuget decem millia, nullis opus eff
copiis, St enim unus locus vicerit liberum arbitrinm,
nihil ei profuerint innumerabiles (ua copie. Non refpon¬
dendum cft ad fingula, ne fcurrilitatis inter nos certa¬
men {fulceptum videatur, non caufæ. Quas copias ad¬
ducit Larherus¢ Et unde? Nonne ex facris Litteris?
Unde ego produxi meum exercitum ? Nonne ex iif¬
dem? Quomodo igitur unus miles Zarkeranas fugabit
decem millia ? An Scriptura profternet Scripturam?
Non, fed una falfa Latheri interpretatio , fi fuerit
commodum , fubyertet univerfam Scripturam, quan¬
quam ad id quot ftrophis utatur, jam fatis demonftra¬
tum arbitror. Si Diatribe produxiffet Ariftorelis te¬
ftimonia, erat aliquid quod jactat Lutherus ; nunc ifta
in Scripturam facram ftolidiffime , ne dicam impie,
dicuntur , cum certamen non fit inter Scripturam &
Scripturam , fed inter interpretationem omnium Ec¬
clefiz Doctorum & Luthers cum paucis aliquot ab Ec¬
clefia damnatis. Ille dicet omnes infaniffe a€tos Spiri¬
tu Satane, fe Sanéti Spiritus affatu verum Scripture
fenfum afferre. Hoc fi perfuadet, vicit. Sed interim
friget Thrafonifmu , ut omittam frigidum jocum de
Spiritu, non omnino rudi Rhetorices. In nullos enim
libentius jocatur Lerker4s, quam in Divos & Spiritum
Sanctum, fi quando libet exporrigere frontem.
Audiamus igitur Dei fulmina, que proferet Luthe¬
ras. Ex his, quæ videntur funditus tollere vim liberi
arbitrii, duo præcipua loca funt, quorum alter eft de
€o, quod Dominus induravit cor Pharaonis. Habetur
autem Exodi 1x. traĉtatur ab Apoftolo in Epiftola ad
Romanos Cap. 1x. qui adducit & illud ex Exodi xxxi.
Miferebor cujaftungue mifereor, G commiferabor quem¬
cungue commiferor. Hujus quæltionis difficultatem quo¬
niam Orzgenes explicat tropo , quo dicitur perdere fi¬
lium qui peccantem non ilatim corripuit , Lutherus
traćtat locum communem contra tropos. Habent enim
Rhetores hujufmodi fententias, quas in utramque par¬
tem pro caufe commoditate traétare folent , ut tefti¬
bus credendum , & teftibus non credendum ; tor¬
mentis credendum , tormentis non credendum. At
Lutherus ipfos etam Rhetores fuperat. Nullus enim
Rhetor in eadem caufa traétat utramque loci partem,
fed in diverfis : Zatherus in eadem caufa vult plurimum
valere tropos , quoties patrocinari videntur ipfius do¬
gmatit & rurfus exfibilat tropos , quoties pro adver¬
fario faciunt. Sed hoc facit veluti fuo jure. Illud
iniquum, quod Diatribam accufat, quafi illa troporum
fit repertrix , cum nihil fit in Scripturis uftatius ,
caufam igitur incufaret Diatribam , ctiamfi fuos ad¬
ferret tropos, nunc cum adducat à probatis Ecclefiæ
ftulat, adverfus um qui fe tropis tuetur. Nunc con¬
feramus troporum genus. Larheras adfert fuos abhor¬
rentes à confuctudine fenfuque communi , Diatriba
profert è probatis Auctoribus confentientes cum more
fenfuque communi, cui fe Scriptura libenter attempe¬
rat; & Diatriba tropos inducit, ubi Scripturee voces
abhorrent A fenfu communi, Latherus adducit , ubi
Scriptura maxime confentit cum natura fenfuque com¬
muni, quo fenfum inducat fuum , & à Veterum opinione,
& A communi mortalium confenfu fimpliciter abhor¬
rentem. Audi tropos Lutherans, quos iple nefcio an di¬
gnetur agnofcere: extende manum tuamadid quod vo¬
Iseriszid eft, gratia extender manum ad quod ipfa vo¬
luerit. Facite wobis cor novam id eft, gratia faciet vobis
cor novum. Serva mandata, id eft, tu non potes ferva¬
fupra commemoravimus, de mercede, merito , præ¬
mio , brabio, certamine , curfu, que omnia Larherms per
tropos duriffimos, & a communi loquendi ufu alieniffi¬
mos preter Orthodoxorum auctoritatem interpretatur,
utcunque poftulat dogmatis quod defendit ratio. Quis
unquam Poetarum , apud quos eft magna troporum
licentia , dixit , fecit adulieriam , id eft, alius in eo
fecit, aut egit remam, id eft, à remo actus eft. Aut
retulit illi mercedem pro meritis , id eft, donavit illi
munus, non ob aliud nifi quia decreverat promiferat¬
que fe daturum , cum ille nec egerit quicquam, nec
promeritus fit. Hujufmodi tropis cum caufam fuam
tueatur Lutherus, tamen me Proteum vocat, qui tro¬
pis & longe modeftioribus, & ab Orrhodoxis fcripto
proditis utar, fi quando huc impellit abfurda fermonis
fpecies. Quod genus eft, cum Deus fumme bonus
dicitur induraffe cor Regis,ut per illius malitiam illu¬
ftraret fuam glotiam, & illud Mieremie, Seduxiffi me
Domine, G fedutius fam. Non eft igitur cadem ratio
troporum, quos ex fe duriflimos ac violentos commi¬
nifcitur Latherys, & meorum quos ab antiquis traditos
& agnofcit ufus loquendi communis, & fimilium in
Scripturis locorum collatio comprobat. Proinde ve¬
riffimum eft quod dicit, invalidam fore Scripturarum
auctoritatem, fi cuivis liberum erit tropis & fequelis
commentitiis carum verba quocunque libitum fuerit
trahere.
Sed pofteaquam elufit tropos , aggreditur alterum
locum communem, adverfus Origenem, cujus errori fi
quid delinquit, duplici nomine debetur ac datur venia.
Primum, quod inquirens fcripfit ifta, non definiens :
deinde quod prifcis temporibus, quibus adhuc fas erat
de multis dubitare, de quibus nunc ambigere fas non
fit. Fatemur Origenem aliquoties allegoriis ludere ,
fed quid hoc ad hunc tropum, qui non habet allego¬
riam? Hoc Origenis commentum approbavit Ecclefia,
fequitur cum Orthodoxis Hieronymus. Jam tropus in
crimen vocatur, qui fuerit in caufa, ut Arian: fecerint
Chrifum Deum putativum. Quin potius Apoftolus
Paulas in commune crimen vocatur, qui Satanam vo¬
cat Deum hujus feculi, & fatetur efle multos, qui no¬
minantur Dii , & funt. Et Pfaltes myfticus appellat
Deos Gentium, quod' pro Diis haberentur. Et Chri¬
@ filii excelfi omnes. . Poftremo, quod quidam ab ipfo
diffentiunt de Euchariftia, tropis imputat. Nec hoc
contentus , pronuntiat ab ipfo obfervatum, omnes bere¬
borum, (ed ex negletta fimplicitate verborum, & ex af=
tos errores, tolerari poterat : impudenter dixit omnes,
cum maxima pars herefeòn nata fir , nec ex tropis,
nec ex verbis fimplicibus, fed ex Philofophia Graco¬
bant