Page 84 [84]
1295 D8 SLI diri AI 1306
cum Diatriba non aliud colligar ex imperandi verbis, A|bis præſcribir. Commonefacit hic denuo me paéti,
quam nonnihil efe Grum in noftra voluntate , ut gra¬
tia Dei in nobis non fit inanis ,excludaturque mera re¬
sum néceffitas. Sic ratiocinatur dugufinus, cui folet
deferre Lurberas, & cujus opinionem fe jactar fequi ,
& male audit Diatriba, quafi prima tales commenta fit
illationes. At diffimulat interim, quibus modis tra¬
ar ipſum foannes Roffenfis Epilcopus , quibus alii com¬
plures. Sed vifum ef illi catum confilium, bilem o¬
mnem, omnes ſales in Diarribam effundére, haud co¬
gitanti qualem artificem provocaffet, {i mihi libuiffer
par pati referre.
Veriim reperit nobis alium nodum ; quod ftringar
Proteam. am hac facetia mire deleCtatur, Empu/a
verius quam Protews : Protezs enim vehementer con¬
itriétus edit vera, Ewpafa nihil aliud eft quam Empu¬
fa, vanum & inane fpectrum: Non faris eft, inquit,
dicere, poteft efe tropas , demonfirandum eft necefariis
argumentis ineffe tropum. Age, cum extra controver¬
fiam fit in facris Litteris innumerabiles effe tropolo¬
gias, quemadmodum Latheras À nobis exigit, ut de¬
monftremus argumentis neceflariis ineflé tropum, vi¬
ciflim exigemus ab ipfo, ut talibus argumentis doceat
non fubeffe tropum. Objiciet nobis fimplicem litte¬
ram, à qua nefas fit recedere; nifi cogat evidens ab¬
farditas. Primum, hoc quod aflumit manifefte falfum
eft; alioqui quod dicitur in Precatione Dominica, Pa¬
nem noſtrum quotidianum da nobis hodie, juxta litteram
fimplicem nihil à Deo petimus nifi panem, cum ipfe
etiam Zatheras fateatur nomine panis contineri quic¬
quid ad yitae neceflitatem pertinet. Hic habes proti¬
nus tropum, ad quem fortafis aliqua cogit neceffitas.
Sed quæ neceffitas cogit, ut fub nomine panis intelli¬
gamus gratiam fpiritualem , & corpus Dominicum ?
Atqui hunc fenfum Zzrherus putat efle pracipuum,
nec in hoc diffentit ab Orthodoxis. Habes alterum
tropum, ad quem nulla compulit abfurditas. Verùm
hic fuze caufee ferviens alias. prafcribit leges. Jam o¬
ftendi fenfum evidenter abfurdum, & abhorrentem 4
fenfu communi, nec ferendum piis auribus , redegiffe
nos ad tropi refugium. Quis enim ferat Deum fum¬
B
C
D
me bonum, indurare cor Regis, ut per illius exitium
illuftraret fuam gloriam? Verùm Latherss negabit hic
effe fenfam abfurdum, quanguam ita vifum eft non fo¬
lum communi fenfui, verum etiam Ecclefize proceri¬
_ busac populo, idque ut doceat ; confugiet non ſolum ad
ablurdiffimos tropos, verum etiam ad Deum non præ¬
dicatum, cujus voluntatem jubebït adorari, vetabit in¬
quiri: nec tamen hoc docere dignatur argumentis ne¬
ceflariis, an-hic fit locus voluntati adorande, cum è
nobis exigat, ut neceflario demonftremus in Scripture
verbis ele tropum, interim exclufa veterum omnium
Orthodoxorum auctoritate , quam nobis ne tantulum
quidem vult in caufa fuffragari , cum ipfe Hafos &
Wiclefos citet auétores. Proinde fi largimur uni Za¬
thero parem cum omnibus Ecelefiæ Do&oribus inter¬
pretandi facultatem, nihilo fecius duplici nomine red¬
detur anceps audtoritas Scriptura y neque quicquam
nobis profuerit Laer: regula y etiamfi vera foret.
Primùm enim erit controverfun y an locus requirat
tropum; nec-ne,& an evidentem habeat abfurditatem,
ut ad tropologiæ præfidium oporteat confugere: de¬
iude fi tropus conceditur y ambigetur hic an ille tro¬
pus fit admittendus : nam & hinc non infrequens eft
inter interpretes diffenfio. Poftremo, fi Lutherus hx¬
rens in vado quæftionis, confugietad arcanam volun¬
tatem, an audiendus erit?: Qais igitur erit controver¬
fiæ finis? Quis? Urt aut miraculis comprobemus tro¬
pum noftrum , aut certiffimis argumentis. At mira¬
cula potius exigenda funt ab his , qui paradoxa‘ profe¬
runt adyerfus omnium feculorum confenfum. Quan¬
quam & miracula patent calumnie. Sed que tandem
argumenta funt certiffima? Quid enim eft tam certum,
quod Lutherws non rejiciet, fi caufe ipfius refragetur?
Sr nos deftituimur, meminetit ipfe praftare qua no¬
quod tale eft interim, ut omnes intelligant , me legi¬
bus iniquiffimis contendere cum homine , videlicet ,
ut mihi ne tantulum quidem profit, quicquid Eccle¬
fiæ probariflimi Doétores ; quicquid Schola Theolo¬
gorum , quicquid Synodi quamvis generales interpre¬
tata funt ac definierunt. Qui has leges recipit, com¬
modus eft concertator : qui exigit ac præfcribit, etiam¬
f vincat, non videbitur vicife; nihilo magis quam fi
quis pugnet cym cxarmato , ipfe fuis armis undique
munitus. Verùm magis ingenuum elt, quod hic fine
fuco pronuntiat, inter Ecclefialticos Scriptores nullos
ineptius aut ablurdius tractafle facras Litteras, quam
Origenem X Hieronymum. Nam toto hoc libello fub
titulo Diatribes impie debacchatus eft in facros Eccle¬
fia Do&ores. Hic tropus vifus eft illi perquam teftivus.
Sed interim oblitus eft precfcripte legis, qua conce¬
dit ad tropos confugere, quoties {ubmovet nos a litte.
ra fenfus abfurditas: Hic non patitur, fed confugitad
Deum non prædicatum. At nondum audimus Dei
falmina , fumos ac tergiverfationes mere fophifticas
audio. Facit ex proloquio fingulari, generale. Deus
hic dicitur ingravafle five indurafle cor Pharaonis, co
quod non {tatim punierit illius malitiam : ergo quo:
ties Deus dicitur parcere peccantibus , indurat cos:
quoties afligit , miferetur. Quod aliquot locis pecu¬
liare eft, non oportet ad univerfam Scripturam detor¬
quere. Quid igitur agit Lutherus? Deum nufquam
mifericorditer affligere ? Quid vero eft quod ait Sapiens
Hebræus? Quem diligit Dominus, caftigat: Flagellat
autem omnem filinm quem recipit, Quid eft quod mi¬
natur apud Ofee Deus, Nen vifitabo fuper filias veſtras,
cum fuerint fornicate? Deus non uno modo profert in
nos fuam mifericordiam , aliquando rebus lætioribus
confolans , interdum afflictione caftigans. Idem non
uno modo profert iram fuam , interdum terribiliter
puniens , quod meruit Sodoma & Gomorrha interim pec¬
catorem fuis relinquens affeétibus. Nihil igitur ad rem
faciunt illationum portenta, qua hic fomniat Larhe¬
ras; quafi fi hæč recipiatur interpretatio, liberum fit
cuivis, quidvis, quovis modo interpretari. Et tamen
exempla, quæ proponit, paulo minusabfurda funt quam
ca que nobis interpretatür Larherns, meritum elt pro¬
miflio, merces eft fequela, guarere eft efle in via, fic
tamen ut non queras, Pharao indurat fefe mea lenitate,
Dem indurat ċor nofiram, id eft, nos ipfi induramms nosy
Deo pænas differente, &c. Ubi eft hic illa prodigiofa
abfurditas? Quafi non legamus Exod. vim. Videns an=
tem Pharao, quod data eft requies, ingravavit cor (mam.
Unde Asgaffinas ad Valentinum de libero arbitrio non
veretur dicere, Deus snduravit per juftum judicinm, &
ipfe Pharao per liberum arbitrium. Jam mea Diatriba
non fic ineptit, fed ita loquitur: Dune utroque verti¬
bili voluntate conditus, {wapte [ponte deflexit ad malum,
dum ſuo animo maluit obfequi quam Dez juffis obrempe¬
rare. Hac antem Pharaonis malitia Deus abufia eft in
fuam gloriam & ad falutem popali fui y quo magis per=
Jpicanm efèt j homines fruftra conari, gui Dei voluntati
refiftunt, quemadmodum prudens Rex ant paterfamilias
ſavitia quorundam quos odit, tamen ad puniendos impro¬
bos abutitar. Ad hunc modum mea Diatribe. Quid
autem abfurdi eft, ficubi Deus mifereri dicitur, cum
flagellat ,; ut convertat pœnitentem, cum etiam piis
liominibus diétus fit tum mifereri ,, cum peccatorem
deploratum’ mittit in gehennam, ne diutius vivens gra¬
viorem fibi damnationem accumulet? Quid autem ne¬
cele eft, ut fi Deus uno alterove loco in Scripturis
dicatur indurare differens pænam , aut mifereri pæ¬
nam ftatim infligens, protinus ubigue afflictionem vo¬
cemus mifericordiam, bonitatem indurationem? Siqui=
dem Zatheri ſequela fic habet : Teitur quantum ad Dez
um attinet ipfe perpetua bonitate nihil alind facit, quam
quod indurat: perpetua correptione nihil alind facit ,
quam quod miferetur. Si ex particulari re&e colligitur
uniyerfalis , cuny demonftratum fit in facris Litteris
efle
4i