Page 81 [81]
be
D
1389 . HvwbPiERASP STARE
ligere argumentum RUDI voco praceprum promifium, |
& contra? Et fi promifla coherent praceptis, cur ex
romifhs abfurde colligitur idem quod ex preceptis?
Ncc meminit hic argumentari me, nondum definire.
Nec reputat hæc:conviua, que dedlaterat in Diatri¬
bam, recidere in probatiflimos Ecclefiz Doétores, qui
ex iifdem locis codem modo ratiocinantur. Ur affatim
hic helluo femer explevit ingurgitavitque, convitiis.|
Pott hee {ubito fit Deus & judicat deanimo meo: Sed)
facile, inquit, toleratur bac abfurditas , fi confideretur,
«quam alteno animo & contemtore Diatribe dslpuret , ad |
guam vibil attiner , gratia flet velcadat, jaceat vel fesl
deat, tantun ut inanibus verbis in odium cauſe ſerwia-|
zar tyrannis. lec ideo retulis quo lector oculis per¬
fpiciat; qui ſpiritus agat Lutherem , tam impudens in
mentiendo, tam impius in judicanda aliena confcien¬
gia, tam credulus quorumlibet delationibus, ram con:
tumeliofus in Eccleſiæ Doétores & Orbis Monarchas.
Fateor, impulfi Principum feripli de libero arbitrio,
{ed in nullius gratiam prodidi caufam fidei. Poflem pro
falfis convitiis vera regerere, fed malo confiderare quid
leétori gratius, quid me dignius fit, quam quid me¬
reatur effrenis Luther: maledicentia. Neque vero me
clam eft, quis fine Chrifto frater heec ad illum perfcri¬
pft, anfa mentiendi fumta ex noftris colloquiis ; hoc |
eft familiarivatis indultae premium. Negue me fugit, |
lem difputationem. Qui perpulit, fibi videturadmodum
urbanus, regiumque facinus credidit Latherum in E
rafimum provocafle. Alter, qui ex familiaritate fbi vi- |
{us eft nofle Erafum, homo vanus & perfidus, non
hic tantum Thrafybulus dici poteſt.
Sed tandem delaffatus tranfit ad loca, quae videntur
ftatuere liberum arbitrium, fed in medio reliétis com¬
pluribus locis ex Paulinés Epiftolis, que multo vehe¬
Scripturæ locis recenfuetamus. Hc fi ftudio prateriit;
diffidit fua caufe: Sin quia vel pertefum eft; velnon |
vacavitad fingula refpondere, poterat hoc incommodum |
Quanquam quid retuliffet ad omnia refpondiffe, fi re- |
{pondiffet, quemadmodum haétenus refpondit, paradoxa |
paradoxis, veluti linum lino; conneétens ? Les non agit
cum hominis volantate; tantum indicat peccatum , quod |
nullo modo vitare poteſt, itaque preparat hominem gratia. |
Verba indicativa, ſubjunttiva, optativa, nallam indi¬
cant in homine facultatem; fed potins declarant enm ni
bil omnino poffe nec in bonum, hec in malam: Aliud |
velle Deum crucifixum, alind Deum gui inhabitat ln¬
cem inaccefam: mercedem, pramiums brabium fimilėf¬
que voces non referri ad operam aut officinm praftitan ,
fed tantum fignificare fequelam, id eft, euentum, © fes
velis feu nolis necefario fequatarum. AMeritum non figni¬
ficat oficium cus debetar praminm ; fed promiffionem Dei |
gratuttam st cum dicimus merita fanétorum i intelli- |
Zamus promifiiones Des, quibus illos nibil promeritos, ne¬
que promereri volentesz confolarar, ne delaffentur ; hoc ff, |
ne Spiritus in eis omnia tum faciens, tum patiens defi- |
ciat. Legem non conventre pios ac mites y fed tantam im¬
pios ac feroces : Contra ; promifiiones & exhortationes
tantum convenire pios , quibus ; five quarunt five non que
rant, paratum eft regnum colorama. Et queer P Lit¬
teris facris non declarat precibus © piis fallis ambire vi¬
ram aternam: Abſit , fed effe in ea via, qua volentem
nolentem ducit ad regnam colorama. . In contrariis nihil.
effe medium, ut fi voluntas dicatur libera; neceffe eſt eam |
ex fuis viribus abfguegratia poffe omnia ; Sin minns, ta
hil omnino poteft, nec in bonsm nec in malum. Si quid
omnino poteft hominis volantas 5 Spiritus nihil ef. Si
Spiritus eft, nihil omnino, eft Libertas humana voluntaris.
Operari fignificat operantem Spartan pati i anes fignifi¬
cat agi rapique. Reddet unicnique ſecundum SO e
hoc cft, fecundum opera non ſua, qua Dem gratis ao¬
par homini, Impii merentur gehennam , id eft, gehenna
msretar eos. Et, regnum paratam eſt piis, id eft, regnam
DrartRIBES Lib. Il 1399
À parat pios. Currit in fhadio,id eft, Deus in zpſo.currit in
Stadio. Certat ip agone, in quo Deus certamen peragit:
| & apprehendit bravium 5 Gui gratis datar nihil agenti,
ne opranti quidem. Dew neminem tentat, id eſt, Deu
Pradicatus neminem tentat, fed Deusnon predicatus etiam
impellit ad pecoandam imo ipfe peccatum operatur inho¬
| vine. Item quodeftapud foannem , fantlificat (2, expos
| Pet patietur Spiritum, ipfum fanébificantem , ‘quem
patitur velit nolir. Et apud Panlam, qui fe emundave¬
rit, emandaverie verbum mere paffivum eft. Quod ait
Letras , omnem curam fubinferentes, interpretabitui
| Perrum logui more Dei erucifxi. Rurfam quod ait
| Petrus, Quapropter fratres magis fatagite, ut per bona
opera certam wocationem veftram & elecionem faciats,
exponet, Spiritus Sanétus fine vobis aget in vobis, ut
per ipfius bona opera capiatis vitam eternam ; ad quam
vos non debetis refpicere, {ed tamen non quærentibus
parata eft. Evolve totam Scripturam, nulla eft pagi¬
na, que non habet aliquot loca, quibus opus eft tali
interpretatione, fi recipimus Lurheri dogma de mera
necefiitate.
Jam ad {ui dogmatis confirmationem, Feliciter ex¬
pugnatis mufcis, caufam fuam aggreditur, denuo præ¬
fatus, verba fubjun&iva, optativa, imperativa, nihil
facere pro libero arbitrio, multo minus exhortandi,
cum demonftrarim ex verbis exhortandi, pollicendi,
obfecrandi certius colligi noftram voluntatem: aliquid
agere, quam ex nudis præceptis. Recinit & illud men¬
dacium, Diatriben inter argamentandam tantum tri¬
buere libero arbitrio, ut fine gratia poflit omnia. Ob¬
jicit alicubi mihi falfo, quod ex indefinita fecerim uni¬
verfalem. Ad hunc lapidem ipfe perpetuo impingit
Volantas hominis pote aliquid 5 ergo ſola poteſt omnia.
Præmittit autem unam machinam , qua demoliatur
omnia, etiamfi tria millia teftimoniorum adduxeris ex
facris Litteris pro libero arbitrio. Pax/as. Roman. ym.
feribit pios Spiritu Dei agi; non libero arbitrio. Ubi
Lutherus didicit iRam Diale&icam è Navis agitur velis;
ideo non impellitur & aftu? Quoties jam diximus vo¬
luntatem hominis actam agere? Itaque fatemur & nos
pios agi Spiritu Dei, fed negamus quod. addit Lathe¬
ras, cos fic agi rapique, quemadmodum è fabro agi¬
tur ferra & fecuris. Mira vero felicitas filiorum Dei 5
fi hoc fant Spiritui Sanéto, quod fecuris eft fabro! Ne
id quidem dixit Par/4s, quod affeverat Lesberss etiam
impios agi Spiritu Dei. Etenim fi pii ideo dicunturagi
Spiritu, quod Spiritus folus in illis operetur omnia bo¬
Da, quid obftat , quo minus idem dicatur dè impiis,
in quibus, ut Latkerus docet, idem Spiritus operatur
omnia mala? Nat yoluntas hominis & in bonis & in
malis tantum patitur agiturque , non operatur agitve.
Hic tamen vult ingenuus videri, dum agnofcit fua ver¬
quam quid laudis eft, ea non inficiari, quæ quis feri¬
pto publicavit? Et tamen illa me non fine caufa reci¬
taffe declarav eventus. Quidam enim foliti Lutherans
in omnibus defendere.; cum legiffent hune Diatribz
locum; falli funt fe nunquam credituros fuifle Luthe=
rum hoc fentire, ni verba ipfius ut habent recitafem.
Proinde eadem hic referam. Sic autem habent: Unde,
& hunc articulam neceffe eft revocare. Male enim dixi,
quod liberum arbitrium ante gratiam fit res de folo titu¬
la, fed fimpliciter debui dicere , liberam arbitrium efè
figmentum in rebus, feutitulns fine rey quia nulli off in
i| mana cogirare quippiam boni aut mali, fed omnia; ut.
P| Wiclephi articulas, Conftantice condemnatas, rette docet,
de neceftitate abfoluta eveninnt. Ad hoc dogma debebat
Latherus detorquere qua citat Diatriba, potius quam ad¬
probabilem opinionem, quanquam illic nihil eft, quod
cum opinione probabili pugnat, -nifi accedat Luther
interpres. In pugna fatis erat uteunquè dejeciffe adver¬
farium. Cetera per otium componipoterant. Hecau¬
tem eft illius argumentationis clauſula , quam totam
| Lutherus expendit ad fomniatam ab ipfo quandam opi-.
| nionem. « 22ge , inquit Diatribe y cara 224/54 non na
oan
“