nos, Verùm hinc nón coùfequitur, Legem nihil aliud
in omnibus potuifle , quam ut oftenderet peccatum
inevitabile; nam ideo Lex oftendit peccatum ut- yi¬
zerur, & volenti vitare, præfto eft gratia, nunc qui¬
dem copiofior, fed & Judæis & Gentibus aderat.: Ne¬
que enim hoc Chry/oftomus facrique Dolores imputant
nature Legis, quod tantum coarguit peccatum , {ed ho¬
minum prave voluntati, qui nolunt parere Legi. A¬
lioqui fi Panlus fenfiffet quod interpretatur Lurherus,
Legis pracepta A nemine poffe obfervari, nec in hoc
effe data, nequaquam dixiffet, His quidem qui fecun:
dam patientiam boni operts gloriam & honorem & incor¬
ruptionem quarentibus vitam aternam. Ac rurlus:, Glo¬
via autem G honor & pas omni operanti bonum, fudeo
primum & Graco, Ex iterum :Circumesfio quidem prodeft,
f Legem obferves, videlicet oftendens Legem ad nihil uti¬
lem, nifi ad gravandam con{cientiam, fed quibus? Non
obfervantibus eam , etiamfi juxta carnem fervare ex
parte viderentur. Quis autem unguam Veterum attulit
commentum quod adfert Laztheras? Ex tenore, inquit,
contextus elucet hic fenfus. Imo tenorem jam oftendi
longe aliud agere, nimirum accufari malitiam & pro¬
nitatem ad malum, pariter & in Judæis & in Genti¬
bus, & ideo Deum confiderantem quod nec Lex erat
efficax ab abolendam hominum malitiam, fuftulifle Le¬
gis onus, & ampliafle gratiam, omnibus denuntiando
falutem per fidem in Jeſi Chriftum, quem Pater in
hoc miferat, ut gratis omnibus fua peccata Condona¬
ret. Quod autem negat hanc juftitiam conferri ex ope¬
ribus Legis, non huc pertinet, opera bona non requi¬
ri à baptizatis, fed indicat ad baptifmi gratiam admit¬
tendos ex æquo vel Gentes à Lege immunes, vel Ju¬
dæos Legis tranfgreffores, modo fidant Euangelii pro¬
miflis. Non enim imputantur vite prioris commifla ad
Euangelii gratiam confugientibus. Proindé ut yerum
eft, per Legem agnofci peccatum, ita non confequitur
quod addit Lurherws, nihil aliud efhcere Legem, nec
in aliud omnino latam fuiffe. Nec vero mirum fi Lex
dicitur parere peccati cognitionem , cum in hoc foleant
etiam human leges ferri, ut videant quid fit fugien¬
dum, quidexpetendum. Necenim fimpliciter hoc agit
Lex, ut intelligatur quid fas, quid nefas, quid rectum
& pravum, fed ad aétiones hominum prodita eft Lex,
veluti medicina prodit morbos, non in hoc tantum,
ut homines intelligant fe ægrotos, fed ut ope Medico¬
rum fanentur. Quod fi univerfa Lex nihil aliud parit
quam agnitionem peccati, hoc eft, gravamen confcien¬
tiæ, quid Gbi volunt tam multa Legis in Scripturis en¬
comia? Lex Domini immaculata , convertens animas,
fapientiam praftans parvnliss Inguo corrigit adolefcentior
viam fuam® in cuftodiendo fermones faos. Acrurfum,
Et eloguinm tuum vivificavit me. Lucerna pedibus mers
verbam tnam, & lumen femitis mew. Si prelucet,
utique prælucet aétionibus. Iterum, Prownntiabit lin¬
gua mea eloquinm tuum , quid omnia mandara tua
aquitas. Contra Lutherus clamat , omnia Dei man¬
data nihil aliud efe, quam irrifionem aut infulra¬
tionem imbecillitatis & ferocitatis humane. Atqui
in primo Pfalmo longe aliud promittit meditanti in Le¬
ge, quam damnationem confcientiæ. Er erit, inquit,
tanquars lignum quod plantatnm eft fecus decurfus aqua¬
rum, &c. Ubi memorantur pedes & ambulatio, ibi
defignatur actio juxta Legem. Sed talibus, cum quali¬
bus illic agit Pash, Lex nihil aliud erat quam, redar¬
gutio malæ confcientiæ. Ae fapsenti, ut Inquit Salo¬
mon, Lex fons eft vita, ut declinet à ruina mortis. Rur¬
ſum idem Capite fexto: Qnia mandatum lucerna f,
& Lex lux, & via vite increpatio diſcipline, at cuffodiane
1e à muliere mala, &c. Lutherws contra facit illam fon¬
tem defperationis. At Paulus cum Galati tertio, idem
traGtans argumentum quod hic, oftendit ufum Legis:
Lex, inquit, pedagogia nofter fuit in Chriſto, feu po¬
tius ad Chriſtum , ut ex fide juflificemur. Priufquam
autem veniret fides, fub Lege cuftodiebamar s concluſe in
eam fidem qua revelanda erat. AD pædagogus nullum
A alium ufum adfert puero, quam ut intelligat fe pecca¬
[re an potius, dum nondum ex fe perfpicit, quid fit
expetcndam, aut amore reétiducitur, vel pudore, vel
meru à turpibus arceatur , ne corruptus undique jam
nec Philolophis docilem fefe, nec paternis monitis au¬
dientem prabeat ? Legis igitur divine fcopus unicus
€rat , ut vitarentur turpia, expeterentur honefta , fed hu¬
manarum mentium varietas in caufa fuit, ut Lex in
aliis aliud atque aliud efficeret. Bonis ac fapientibus
erat fons vitæ, infirmis crat cuftodia , quafique can¬
celli, ne dilaberentur in extremam impietatem , terro¬
re fublato: fimpliciter ignorantibus erat lucerna præ¬
lucens ad iter actionum: ferocibus autem ac malitiofe
tumidis, carnifex erat, ingerens commiflorum turpi¬
tudinem , & vel ab invitis extorquens confeffionem.
Quod evenitin legibus humanis, idemufu venit in divi¬
nis, {copus idem cft, exitus varius. Qui fcopum Legis
tollit, tollit Legis & naturam & vocabulum. Annotatum
eft & illud ab Orthodoxis, non diétum effe, Ex Lege
cognitio peccari, fed per Leger :*alioqui vifus fuiffet ac¬
cufare Legis naturam, quod ex fe pareret vindiétam
tedarguto tantum peccato: fed dixit, per Legem, figni¬
ficans occafione factum, ut Lex, qux data erat ad reéte
agendum, prævaricantibus auxerit damnationem, &
que parata erat ad confequendam juftitiam, prodiderit
injuftiviam. Sed Pa4/4s excufat Legem, pronuntians
illam effe bonam ac fanétam, nimirum quod iram ope¬
ratur, id rejiciens in eos, qui cam negligunt obferva¬
re. Sic intelligendum & illud,, Lex auseza fabintravit,
ut abundaret delittem. Nec enim ideo Lex data eft, ut
abundaret deliétum, ſed hoc hominum vitio confequu¬
tum eft, ut quod in remedium erat datum , auxerit
morbum. Similiter ad Ga/atas tertio , declarans quis
fuerit ufus Legis, ita fcribit; Quid igitur Lex? pro¬
pier tranferefionem pofita eft, donec venerit femen, cei
promifum erat. Quid eft, propter tran[greffionem © an
ideo, ut Lex violata proderet hominum malitiam? An
potius ut boni redderentur meliores, infirmi tutiores:
mali levius peccarent, malitiofi coarguerentur, & fi
non minus peccarent , certe minus lederent, atque
ita totus ille populus, cui Chriffzs erat promifius, in¬
tra Legis cancellos cuftodiretur, ne Chri/fvsadveniens
nullos inveniret fanabiles. Etf nullus erat illorum , qui
totam Legem fervaret; tamen erant innumeri qui juxta
communem æftimationem; aliqua ex parte fervarent.
In his aurem ut non erat perfe&a juftitia, ita gradus
aliquis erat ad juftitiam Euangelicam. At fine gratia
nemo fervat Legem ut dignum eft. Fateor. Sed ca gra¬
tia parata eft, quod in ipfis eft preeftantibus. Jam &
illud peculiare Lushero, ex indefinitis, aut fingulari¬
bus proloquiis reddere univerlalia. Per Legem agnitto
peccati, Igitur ,inquit, tota Lex cum omnibus precepitss
mint , pramtis, fupplicte , malediblionibus ° benedittio¬
nibus, in omnibus hominibus , omni tempore nihil alind.
efficit, quam ut agnito peccato gravet confcientiam , cum
nullum fit praceptum quod homo pofit fervare. Atqui com¬
plures funt qui non furantur , qui non pejerant, qui
non occidunt. Sed habet aliud fophifma:; Fons bonornm
operum omninm eft amor Det. Sed praceptum Dei juben¬
tis ut ametur ex toto corde, tota anima, totis viribus, 4
nemine porefk impleri. Hoc pofito non fervat Legem , etiam
qui in cateris eam fervat. Iſtum nodum eleganter dif¬
folverunt olim Orthodoxi. Quomodo? Nimirum hy¬
| perbolen præcepti exigere fummum amorem Der,
| comparatione rerum cæterarum, ùt is diligat Deum cx
toto corde , anima & viribus, qui illum anteponit
omnibus rebus conditis, etiam vitæ & morti, fi ca¬
fus inciderit , ut aut fit offendendus Deus, aut mors
oppetenda. Quod {upereft hyperboles exigit, ut ho¬
mo in amando Deo ftudeat proficere , ‘quantum fert
imbecillitas humane nature. Sic & in Evangelio
perfectus dicitur difcipulus , fi fuerit ficüt mapgifter
ejus: non quod quifquam par fit Chriſto y ſed quod in
codem virtutis genere verfetur. Ibidem jubentur ef¬
(e perfeéti, ficnt Pater cceleftis perfectus èft, non
Tom. TX. Qaqq x quod